Płynność i strategia finansowa w 2026 roku

Dyrektorzy finansowi funkcjonują dziś w środowisku, w którym równolegle zarządzają ryzykiem operacyjnym, złożonością podatkową oraz koniecznością finansowania inwestycji wspierających transformację cyfrową, energetyczną i konkurencyjność firm. W takich warunkach płynność finansowa przestaje być wyłącznie obszarem bieżącego zarządzania, lecz staje się jednym z kluczowych fundamentów długoterminowej strategii finansowej. Drugi raport z cyklu „CFO Pulse" koncentruje się na tym, jak dyrektorzy finansowi równoważą potrzebę stabilności operacyjnej z realizacją ambicji rozwojowych. Wyniki badania pokazują wyraźny obraz priorytetów funkcji finansowej – od wyzwań w zarządzaniu płynnością, przez presję regulacyjną, po strategiczne wykorzystanie dotacji jako elementu finansowania rozwoju.

Kluczowe wnioski

Trzy główne zagrożenia dla płynności operacyjnej firm

Presja dostawców na skracanie terminów płatności (36% wskazań CFO), nadmierne zamrożenie kapitału w zapasach (34%) oraz wydłużające się terminy płatności od klientów (25%) to bariery, które najbardziej ograniczają zdolność firm do efektywnego zarządzania płynnością.

Regulacje podatkowe są istotnym czynnikiem ryzyka płynności

Nie tylko ze względu na wysokość obciążeń fiskalnych, lecz także przez złożoność, częstotliwość i tempo zmian. Największy wpływ będą miały przepisy dotyczące cen transferowych i raportowania Country-by-Country (32% firm), zmiany w CIT (31%) oraz nowe struktury JPK (28%), wymagające budowy zaawansowanych narzędzi nadzoru podatkowego.

Dotacje stały się istotnym i względnie przewidywalnym elementem finansowania rozwoju

Aż 84% średnich i dużych firm otrzymało wsparcie publiczne w ciągu ostatnich trzech lat, a tylko 3% w ogóle nie aplikowało. Jednocześnie 92% organizacji zamierza w 2026 roku realizować inwestycje kwalifikujące się do wsparcia dotacyjnego, najczęściej w obszarze digitalizacji i automatyzacji (32%) oraz projektów B+R (31%).

Zdecydowana większość firm planuje zmiany w strukturze finansowania

Tylko 5% CFO uznaje obecną strukturę za optymalną. Najpopularniejszym kierunkiem będzie pozyskiwanie środków na konkretne projekty inwestycyjne (41%), następnie dywersyfikacja źródeł finansowania (30%) oraz redukcja zadłużenia w celu poprawy wskaźników finansowych (26%).

Łączna wartość dotacji pozyskanych przez firmy w ciągu ostatnich trzech lat najczęściej mieści się w przedziale 1-5 mln zł

Tyle środków otrzymało 35% badanych beneficjentów. Ponad połowa (53%) przyjmuje strategię skupioną na pozyskiwaniu dotacji wyłącznie na najbardziej istotne projekty o dużej wartości lub strategicznym znaczeniu. Co istotne, firmy redukujące koszty operacyjne są bardziej aktywne w aplikowaniu o wsparcie (30% często aplikuje) niż te utrzymujące lub podnoszące budżety (15%).

Główne bariery w pozyskiwaniu dotacji mają charakter operacyjny i proceduralny

Są nimi: skomplikowany proces aplikacyjny i rozbudowana dokumentacja (34%), trudności w spełnieniu wymogów formalnych (28%) oraz brak zasobów lub czasu (27%). Szczególnie wymowne jest, że złożoność procesu aplikacyjnego obciąża aż 45% firm aktywnie i systematycznie korzystających ze wsparcia, co wskazuje na trwałą cechę systemu dotacyjnego.

*Wyniki na podstawie próby złożonej ze średnich i dużych przedsiębiorstw.

Dyrektorzy finansowi coraz częściej myślą o finansowaniu w sposób projektowy i o dywersyfikacji źródeł kapitału, co jest naturalną odpowiedzią na presję związaną z kapitałem obrotowym i kosztami długu. W tym kontekście dotacje stanowią jedno z najbardziej niedoszacowanych, a jednocześnie bardzo efektywnych narzędzi dywersyfikacji finansowania – szczególnie w obszarze nowych inwestycji oraz projektów innowacyjnych. Skoro już 41% firm planuje pozyskiwać środki na konkretne projekty inwestycyjne, a blisko jedna trzecia deklaruje chęć dywersyfikacji finansowania, to środki bezzwrotne naturalnie wpisują się w te strategie, pozwalając realizować cele rozwojowe bez zwiększania zadłużenia bilansowego.

Kiejstut Żagun

Partner, Dział Doradztwa Podatkowego, Szef Zespołu ds. Innowacji, Ulg i Dotacji

KPMG w Polsce

Zagrożenia dla płynności operacyjnej

Najczęściej wskazywanym problemem jest presja dostawców – taką odpowiedź wybrało 36% CFO, co oznacza przerzucanie ryzyka płynnościowego w dół łańcucha dostaw. Podobnie liczna grupa badanych (34%) zwraca uwagę na nadmierne zamrożenie kapitału w zapasach, które ogranicza zdolność firm do efektywnego zarządzania płynnością. Aż jedna czwarta dyrektorów finansowych wskazała na wydłużające się terminy płatności od klientów, co potwierdza utrzymującą się skalę problemu zatorów płatniczych w gospodarce. Połączenie tych trzech elementów tworzy niekorzystny układ warunków bezpośrednio determinujących płynność operacyjną firm.

Nowe regulacje, wyższe standardy finansowe

Obok zakłóceń wewnętrznych oraz w łańcuchu dostaw istotną determinantą płynności finansowej pozostają czynniki zewnętrzne – w tym regulacje prawno-podatkowe. Zmiany regulacyjne mogą istotnie naruszać płynność firm, gdyż często wiążą się ze wzrostem kosztów operacyjnych oraz koniecznością ponoszenia dodatkowych nakładów inwestycyjnych na dostosowanie procesów czy infrastruktury w stosunkowo krótkim czasie. CFO zapytani o regulacje, które najsilniej wpłyną na funkcję finansową w 2026 roku, najczęściej wskazywali na przepisy dotyczące cen transferowych, w tym rozszerzone obowiązki dokumentacyjne i raportowanie Country-by-Country (32% odpowiedzi). W związku z nowymi zasadami firmom przyjdzie mierzyć się z większym obciążeniem administracyjnym i podwyższonym ryzykiem wysokich sankcji karnych. Podobnie istotne z perspektywy dyrektorów finansowych są zmiany w CIT, takie jak podatek minimalny czy nowe ulgi (31%), a także nowe struktury JPK (28%), które w przypadku wielu przedsiębiorstw pociągają za sobą konieczność budowy zaawansowanych narzędzi nadzoru podatkowego.

Dotacje jako ważny element strategii finansowej

W ciągu ostatnich trzech lat tylko 3% dużych i średnich firm nie aplikowało o dotacje – wskazuje to na bardzo wysoki poziom aktywności przedsiębiorstw w obszarze pozyskiwania wsparcia publicznego. Aż 84% firm deklaruje, że otrzymało wsparcie, a relatywnie niewielka grupa (12%) złożyła wnioski, ale nie uzyskała finansowania, co potwierdza wysoką skuteczność wnioskodawców. Łączna wartość dotacji pozyskanych przez pojedynczą firmę w ciągu ostatnich trzech lat najczęściej oscyluje w granicach 1-5 mln zł (35% firm), a ponad połowa przyjmuje strategię skupioną na pozyskiwaniu dotacji wyłącznie na najbardziej istotne projekty o dużej wartości lub strategicznym znaczeniu.

Najczęściej wybierane obszary wsparcia dotacyjnego

Aż 92% organizacji zamierza w 2026 roku realizować inwestycje potencjalnie kwalifikujące się do wsparcia dotacyjnego, przy czym digitalizacja i automatyzacja to najczęściej wskazywany obszar inwestycji, dla którego średnie i duże firmy planują pozyskanie dotacji. Widocznym zainteresowaniem cieszą się również inicjatywy związane z rozwojem kompetencji pracowników (22%) oraz zwiększaniem efektywności energetycznej (21%). Jedynie 9% CFO planujących inwestycje z potencjałem dotacyjnym nie określiło ich tematyki na moment badania, co świadczy o wysokiej świadomości strategicznych potrzeb inwestycyjnych.

Bariery w pozyskiwaniu dotacji

Główne bariery mają przede wszystkim charakter operacyjny i proceduralny: skomplikowany proces aplikacyjny i rozbudowana dokumentacja (34%), trudności w spełnieniu wymogów formalnych (28%) oraz brak zasobów lub czasu na przygotowanie wniosków (27%). W grupie firm aktywnie i systematycznie korzystających ze wsparcia publicznego aż 45% podmiotów wskazuje złożoność procesu aplikacyjnego jako główną trudność w pozyskiwaniu dotacji. Analiza wyników prowadzi do wniosku, że dostęp do środków publicznych w największym stopniu ogranicza nie pojedyncza bariera, a kumulacja obciążeń proceduralnych i organizacyjnych. Złożoność procedur pozostaje trwałą cechą systemu, obciążającą nawet podmioty posiadające kompetencje i praktyczne doświadczenie.

O badaniu

Raport „Płynność i strategia finansowa w 2026 roku” to druga publikacja z serii „CFO Pulse” – cyklu ukazującego punkt widzenia osób zarządzających finansami w firmach działających w Polsce. Został opracowany przez KPMG w Polsce na podstawie wyników ankiety przeprowadzonej metodą CATI w listopadzie 2025 roku. W badaniu uczestniczyło 213 respondentów, którzy w swoich organizacjach odpowiadają za funkcję finansową. W grupie dużych firm wszyscy uczestnicy badania pełnili funkcję dyrektora finansowego, natomiast wśród średnich organizacji dyrektorzy finansowi stanowili 38% respondentów, a główni księgowi 62%. Z próby wyłączono małe przedsiębiorstwa i podmioty zatrudniające mniej niż 10 pracowników.