Perspektywy gospodarcze Europy

Najnowszy raport KPMG dotyczący perspektyw gospodarczych Europy analizuje skutki kryzysu w Cieśninie Ormuz – kolejnego zewnętrznego szoku energetycznego, który od wiosny 2026 roku wpływa na inflację, warunki finansowe i tempo wzrostu gospodarczego w Europie i na całym świecie. Choć źródła obecnych napięć różnią się od tych obserwowanych w 2022 roku, europejskie gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa i rządy nadal mierzą się z istotnymi wyzwaniami. Na tle Europy Polska pozostaje jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek regionu, dzięki relatywnie silnemu popytowi krajowemu i stabilnemu rynkowi pracy. Jednak krajowa gospodarka nie jest całkowicie odporna na skutki kryzysu – wyższe ceny energii oraz zakłócenia w globalnych łańcuchach dostaw mogą wpływać na koszty działalności przedsiębiorstw i utrzymywanie się podwyższonego poziomu inflacji.

Najważniejsze informacje z raportu

Europa mierzy się z kolejnym szokiem energetycznym, jednak jego mechanizm różni się od kryzysu z 2022 roku. Mniejsze bezpośrednie uzależnienie od gazu ogranicza ryzyko fizycznych niedoborów, ale bardziej globalny charakter zakłóceń zwiększa ryzyko problemów w łańcuchach dostaw.
Recesja w większości europejskich gospodarek jest mało prawdopodobna. Popyt krajowy, wspierany przez relatywnie odporny rynek pracy, powinien utrzymać wzrost gospodarczy w Europie na dodatnim poziomie.
Inflacja dla 28 analizowanych europejskich krajów wzrośnie i może wynieść średnio 3,1% w 2026 roku (2,1% w 2025), głównie za sprawą wyższych cen energii i transportu. Ceny paliw wzrosły o około 55% od początku konfliktu. Europejski Bank Centralny prawdopodobnie podniesie stopy procentowe w czerwcu i wrześniu 2026 roku.
Możliwości wsparcia fiskalnego są znacznie bardziej ograniczone niż w 2022 roku. Państwa UE wdrażają przede wszystkim wąsko ukierunkowane i ograniczone czasowo programy pomocowe, koncentrując się na utrzymaniu stabilności finansów publicznych.
W przypadku szybkiego ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz presja inflacyjna mogłaby stopniowo osłabnąć, co ograniczyłoby skalę reakcji europejskich banków centralnych. Z kolei przedłużający się kryzys mógłby zwiększyć presję inflacyjną i negatywnie wpłynąć na sezon turystyczny, podnosząc ryzyko recesji w najbardziej narażonych gospodarkach europejskich.

Wskaźnik (%, zmiana r/r)	2025	2026	2027
Polska
PKB	3,6	3,5	3,0
Europa*
PKB	1,4	0,9	1,2
Konsumpcja	1,5	0,9	1,3
Inwestycje	3,0	1,7	2,5
Stopa bezrobocia	6,3	6,3	6,2
Inflacja (HICP)	2,1	3,1	2,3
Podstawowa stopa depozytowa EBC	2,0	2,5	2,25

Szok energetyczny

Europa po raz kolejny staje w obliczu szoku energetycznego wywołanego czynnikami zewnętrznymi, będącego następstwem zakłóceń w Cieśninie Ormuz. Zmienność rynkowa pozostaje wysoka, ruch przez cieśninę jest wstrzymany, a kruche zawieszenie broni sprawia, że ryzyko dalszej eskalacji nadal jest znaczące. Skutki makroekonomiczne są już odczuwalne i w najbliższych miesiącach prawdopodobnie będą wpływać na dynamikę inflacji, warunki finansowe oraz tempo wzrostu gospodarczego. Ponieważ ryzyko pogorszenia perspektyw gospodarczych utrzymuje się na wysokim poziomie, ostateczny wpływ na gospodarkę będzie zależał zarówno od czasu trwania, jak i skali zakłóceń. W przeciwieństwie do 2022 roku, kiedy Europa doświadczyła bardziej lokalnego wstrząsu, obecne zakłócenia mają charakter globalny i niosą szersze konsekwencje dla europejskich łańcuchów dostaw – zwłaszcza w kontekście zależności od azjatyckich ośrodków produkcyjnych, wynikającej z dużego udziału ropy i gazu z Bliskiego Wschodu.

Zakłócenia żeglugi przez Cieśninę Ormuz oddziałują na szerszy koszyk surowców niż utrata rosyjskich dostaw gazu po 2022 roku. Aluminium, amoniak, skroplony gaz ziemny (LNG), hel, siarka, ropa naftowa, nawozy oraz mocznik są w dużym stopniu transportowane właśnie tym szlakiem. Wiele z tych produktów stanowi efekt uboczny przetwórstwa ropy i gazu na Bliskim Wschodzie, co ogranicza możliwość ich szybkiego zastąpienia dostawami z innych kierunków.

Bezpośrednia zależność Europy od importu gazu transportowanego przez Cieśninę Ormuz jest mniejsza niż wcześniejsze uzależnienie od dostaw z Rosji, co ogranicza ryzyko fizycznych niedoborów. Jednocześnie część gospodarek europejskich, zwłaszcza Włochy, pozostaje bardziej podatna na skutki kryzysu ze względu na wysoką zależność od dostaw gazu z Kataru. W praktyce głównym kanałem oddziaływania kryzysu są rosnące globalne ceny energii, będące efektem nasilającej się konkurencji o dostawy LNG.

Zakłócenia te wpływają na szerszy zestaw surowców niż sama energia, przez co ich skutki są widoczne w wielu segmentach gospodarki. Ograniczone możliwości krótkoterminowej substytucji, wynikające z powiązania z przetwórstwem ropy i gazu, dodatkowo potęgują presję cenową. Ceny części surowców już gwałtownie wzrosły, co odzwierciedla ich ograniczoną dostępność. Skala oddziaływania będzie zróżnicowana w zależności od sektora. Potencjalne niedobory paliwa lotniczego stanowią ryzyko dla sezonu turystycznego, a ewentualne ograniczenia i odwołania lotów mogą zakłócić ruch turystyczny. Szczególnie narażone są gospodarki silnie uzależnione od turystyki, takie jak Chorwacja i Portugalia, gdzie sektor ten odgrywa kluczową rolę w aktywności gospodarczej.

Inflacja i stopy procentowe

KPMG na podstawie danych Eurostatu prognozuje, że średnioroczna inflacja w wybranych 28 krajach wzrośnie do 3,1% w 2026 roku, wobec 2,1% rok wcześniej. Głównym źródłem presji inflacyjnej pozostają ceny energii, jednak coraz większe znaczenie mogą mieć również efekty pośrednie – wyższe koszty transportu, presja płacowa przy ograniczonej dostępności pracowników oraz przerzucanie rosnących kosztów działalności na konsumentów.

Zróżnicowanie tempa inflacji pomiędzy państwami europejskimi wynika z odmiennego miksu energetycznego poszczególnych krajów. Włochy i Irlandia, gdzie elektrownie gazowe w dużym stopniu wyznaczają hurtowe ceny energii, pozostają bardziej narażone na wzrost kosztów. Z kolei Hiszpania i Szwajcaria wykazują większą odporność dzięki inwestycjom w odnawialne źródła energii oraz bardziej zdywersyfikowanej strukturze importu.

Konsument pod presją, ale rynek pracy wspiera wzrost

Rosnące koszty energii osłabiają siłę nabywczą gospodarstw domowych, a nastroje konsumenckie w Europie wyraźnie się pogorszyły. Badanie oczekiwań konsumentów Europejskiego Banku Centralnego wskazuje, że gospodarstwa domowe spodziewają się znaczącego spadku realnych dochodów w ciągu najbliższych 12 miesięcy. Choć prognozy te mogą być częściowo obciążone nadmiernym pesymizmem, już teraz przekładają się na ograniczanie wydatków uznaniowych oraz odkładanie większych zakupów.

Jednocześnie relatywnie niskie bezrobocie pozostaje istotnym wsparciem dla popytu krajowego. Dotyczy to szczególnie gospodarek południowej Europy, takich jak Włochy i Hiszpania, gdzie sytuacja na rynku pracy poprawiła się w ostatnich latach. Mniej korzystnie wygląda sytuacja konsumentów w Finlandii i Danii, gdzie rynek pracy pozostaje relatywnie słabszy, a stopa bezrobocia utrzymuje się powyżej historycznych średnich.

Polska na tle Europy

Polska pozostaje jedną z najbardziej odpornych gospodarek w Europie. Prognozowany wzrost PKB na poziomie 3,5% w 2026 roku jest najwyższym wynikiem wśród analizowanych państw. Po wzroście gospodarczym na poziomie 3,6% w 2025 roku polska gospodarka utrzymuje wyraźnie wyższą dynamikę niż większość krajów europejskich.

Ekspozycja Polski na bezpośrednie skutki kryzysu w Cieśninie Ormuz pozostaje relatywnie ograniczona. Import gazu opiera się głównie na dostawach z Norwegii oraz infrastrukturze LNG, w tym terminalu w Świnoujściu i gazociągu Baltic Pipe, co zmniejsza zależność od surowców z Bliskiego Wschodu. Jednocześnie Polska pozostaje narażona na pośrednie skutki kryzysu – przede wszystkim poprzez wzrost globalnych cen ropy i LNG, wyższe koszty transportu oraz większą zmienność na rynkach finansowych.

W raporcie Polska znalazła się wśród państw o niższym poziomie wsparcia fiskalnego dla gospodarki – poniżej 0,05% PKB. Odzwierciedla to zarówno ograniczoną przestrzeń budżetową, jak i relatywnie mniejszą ekspozycję na najbardziej dotkliwe skutki szoku energetycznego. Długoterminowym wyzwaniem pozostaje utrzymanie wysokiej dynamiki inwestycji oraz konkurencyjności gospodarki w warunkach możliwych zakłóceń w dostawach kluczowych surowców przemysłowych.

Polityka fiskalna

Europejskie rządy dysponują dziś mniejszą przestrzenią fiskalną niż podczas poprzedniego kryzysu energetycznego. Komisja Europejska uruchomiła ramy METSAF (Middle East Crisis Temporary State Aid Framework) umożliwiające państwom członkowskim wdrażanie tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw do końca 2026 roku. Skala interwencji pozostaje jednak ograniczona. Polska znalazła się wśród państw o najniższym poziomie ogłoszonej pomocy fiskalnej.

Raport KPMG wskazuje, że polityka fiskalna nie będzie istotnym motorem wzrostu gospodarczego w 2026 roku. Priorytetem pozostaje stabilność finansów publicznych, a stosowane instrumenty mają charakter przejściowy i ukierunkowany. Oznacza to stanowcze odejście od szeroko zakrojonych programów wsparcia wdrażanych w latach 2022–2023.

O raporcie

Raport kwartalny „European Economic Outlook – May 2026” został opracowany przez zespół ekonomistów KPMG EMEA. Prognozy opierają się na globalnym modelu ekonomicznym Oxford Economics.