Podatek u źródła w liczbach. Co mówią statystyki za 2025 rok?

W ostatnich latach podatek u źródła (WHT) stał się jednym z najbardziej istotnych zagadnień w zakresie podatków dochodowych. Wynika to nie tylko ze zmian przepisów, w szczególności w zakresie wprowadzenia mechanizmu Pay&Refund, ale przede wszystkim z wciąż niespójnego podejścia sądów administracyjnych i organów podatkowych.

Jak co roku, Lubelski Urząd Skarbowy (tj. organ właściwy w zakresie spraw rozliczeń WHT od osób prawnych będących nierezydentami, dalej: „LUS”) udostępnił szczegółowe statystyki za miniony rok, dotyczące liczby składanych wniosków o wydanie opinii o stosowaniu preferencji, wniosków o stwierdzenie nadpłaty czy oświadczeń zarządu WH-OSC. Udostępnione dane prezentują również dane o liczbie pozytywnych i negatywnych rozstrzygnięć, a także o konkretnych kwotach dokonanych zwrotów.

W artykule omawiamy szczegółowo dane z LUS, zwracając też uwagę na rynkowe trendy oraz spodziewany wpływ najnowszych Objaśnień WHT. 

Tematyka statystyk publikowanych przez LUS została szeroko omówiona w raporcie KPMG wydanym z okazji trzech lat obowiązywania mechanizmu Pay&Refund w polskim porządku prawnopodatkowym (link: Mechanizm WHT pay and refund). Jak wskazano we wspominanym raporcie, który w tym zakresie jak najbardziej zachowuje aktualność, opinie o stosowaniu preferencji pozostają istotnym instrumentem pozwalającym na korzystanie z preferencyjnych zasad opodatkowania bez konieczności poboru podatku. Zaobserwować można też jednak wyraźne zwiększenie zainteresowania alternatywną (i szybszą) drogą do zabezpieczenia rozliczeń, jaką są oświadczenia WH-OSC.

Analiza najnowszych danych LUS za 2025 rok i styczeń 2026 r. w dużej mierze może potwierdzać te obserwacje, uwydatniając jednocześnie systemową cykliczność tego mechanizmu. W całym 2025 r. do organu wpłynęły łącznie 782 wnioski o wydanie opinii o stosowaniu preferencji w podatku u źródła (629 wniosków płatnika WH-WOP oraz 153 wnioski podatnika WH-WOZ). Oznacza to zauważalny wzrost w stosunku do roku 2024 (kiedy złożono 662 wniosków), jednak wciąż jesteśmy daleko od rekordu z pierwszego roku obowiązywania nowych przepisów – w 2022 r. wpłynęły aż 1374 wnioski.

Dane te mogą potwierdzać zjawisko cykliczności opinii o stosowaniu preferencji: opinie wydawane są na okres 36 miesięcy, co może oznaczać, że w pewnej części w 2025 r. podatnicy oraz płatnicy odnawiali moc ochronną opinii pozyskanych w 2022 roku.

Weryfikując trendy w obszarze WHT, należy uwzględnić kluczowy kontekst prawny, jakim była lipcowa publikacja objaśnień Ministerstwa Finansów w zakresie stosowania tzw. klauzuli rzeczywistego właściciela (beneficial owner) dla celów podatku u źródła (dalej: „Objaśnienia WHT”). Wydanie tego dokumentu – mimo, że wciąż pozostawia on pewne kwestie niedoprecyzowane, jak i wprowadza nowe wątpliwości - zapewniło rynkowi długo wyczekiwane ramy interpretacyjne posiadające przymiot oficjalnego stanowiska Ministerstwa Finansów. Posiadanie oficjalnych wytycznych mogło dawać płatnikom poczucie większej pewności działania, o ile działanie to było zgodne z opisanym w Objaśnieniach WHT. Być może to właśnie ten fakt bezpośrednio koreluje z zauważalnym wzrostem liczby wniosków o wydanie opinii, jaki odnotowano w drugim półroczu (lipiec–grudzień) 2025 roku w stosunku do pierwszej połowy tego roku.

Co istotne, ten sam czynnik mógł wpłynąć stymulująco na skłonność do korzystania z szybszych alternatyw. Dysponując oficjalnymi objaśnieniami, płatnicy mogli chętniej decydować się na ponoszenie odpowiedzialności przez członków zarządu. Znajduje to wyraźne odzwierciedlenie w statystykach. W 2025 roku złożono aż 2322 oświadczenia WH-OSC, co stanowi kolejny wzrost w porównaniu do liczby oświadczeń WH-OSC składanych w latach 2023 i 2024 (w 2024 r. wpłynęło zaledwie o 5 oświadczeń więcej niż w roku 2023).

Równolegle można zaobserwować rosnące znaczenie mechanizmów zwrotu podatku, a najnowsze statystyki w ciekawy sposób uzupełniają obraz rynkowej praktyki. W minionym roku w ramach mechanizmu Pay&Refund (dotyczącego płatności przekraczających próg 2 mln PLN na rzecz jednego podatnika) wpłynęły 604 wnioski. Choć łączna kwota przyznanych zwrotów (nieco ponad 1,13 mld PLN) w 2025 r. była niższa w porównaniu z rokiem 2024, to perspektywa staje się pełniejsza, gdy spojrzymy na wnioski o stwierdzenie nadpłaty w trybie Ordynacji podatkowej, które dotyczą płatności poniżej ustawowego progu. W tym obszarze widać wyraźną dynamikę. W 2025 r. LUS rozpatrzył 4440 spraw (przy 4207 nowo złożonych wnioskach), a kwota stwierdzonych nadpłat wyniosła ponad 1,3 mld PLN. Jest to znaczący wzrost w stosunku do 2024 roku, w którym zwrócono z tego tytułu ok. 787 mln PLN.

Taki przyrost rozstrzygniętych spraw i zwróconych kwot może sugerować, że płatnicy coraz częściej decydują się na rozszerzenie procedur weryfikacyjnych również na mniej materialne płatności. Niewykluczone, że z uwagi na ryzyko zakwestionowania prawa do preferencji, w przypadku mniejszych transakcji - które w przeszłości mogły podlegać nieco łagodniejszej ocenie - płatnicy chętniej wybierają bezpieczniejszą ścieżkę, polegającą na poborze podatku i późniejszym dochodzeniu jego zwrotu.

Sumując obie te kategorie, w samym 2025 roku z tytułu WHT do podatników wróciło łącznie ponad 2,44 miliarda złotych. Kwota ta pokazuje, że z jednej strony podatek u źródła stanowi dziś istotną pozycję w rozliczeniach budżetowych Państwa, a z drugiej strony - z perspektywy biznesu - wiąże się z zauważalnym obciążeniem dla płynności finansowej, wymagając od przedsiębiorstw nierzadko wielomiesięcznego zaangażowania znacznego kapitału w celu…odzyskania go od Państwa.

Analizując statystyki dotyczące podatku u źródła, nie można pominąć kwestii czysto sprawozdawczych. Dane LUS pokazują systematyczny wzrost ogólnej liczby składanych deklaracji CIT-10Z oraz informacji IFT-2R. Przykładowo, w samym 2025 roku wpłynęło ponad 16 tysięcy formularzy CIT-10Z (dla porównania: w 2024 r. było to ok. 14 tysięcy). Taka rosnąca liczba składanych dokumentów to w pewnym stopniu naturalna konsekwencja zwiększającej się liczby podmiotów na rynku. Jak pokazują najnowsze dane GUS opublikowane w marcu 2025 roku, długofalowy trend liczby przedsiębiorstw w Polsce jest wyraźnie wzrostowy. U progu 2025 roku na polskim rynku działało o 3,7% więcej aktywnych przedsiębiorstw (łącznie blisko 2,8 mln) w porównaniu do analogicznego okresu rok wcześniej¹, co siłą rzeczy przekłada się na większą skalę obowiązków sprawozdawczych.

Co jednak szczególnie istotne, LUS udostępnia nie tylko ogólną liczbę dokumentów, ale również rozbicie na lata podatkowe, których one dotyczą. Pozwala to na zaobserwowanie bardzo ważnej tendencji. Biorąc pod uwagę ustawowe terminy sprawozdawcze oraz fakt, że część podmiotów ma przyjęty tzw. przesunięty rok podatkowy, większość dokumentów składanych w danym roku kalendarzowym dotyczy roku bieżącego, poprzedniego lub - w szczególnych przypadkach - następnego. Na podstawie opublikowanych danych możemy jednak również zaobserwować, że z roku na rok systematycznie rośnie udział deklaracji i informacji składanych za lata przeszłe (rozliczenia historyczne, wykraczające poza bieżący cykl raportowy.

Taka struktura spływających dokumentów sugeruje, że płatnicy coraz częściej poddają gruntownej weryfikacji swoją przeszłość, bądź w wyniku bieżących analiz dochodzą do wniosku, że podejście konsekwentnie stosowane od lat mogło nie być prawidłowe i wymaga korekty. Rosnąca liczba składanych deklaracji CIT-10Z odnoszących się do przeszłości to prawdopodobnie efekt wewnętrznych audytów, przeglądów podatkowych oraz porządkowania zidentyfikowanych nieścisłości.

Analizując statystyki, można dostrzec pewien paradoks. Z jednej strony, w 2025 roku zaobserwowaliśmy wyraźny spadek liczby decyzji odmownych. W przypadku odmów wydania opinii o stosowaniu preferencji ich liczba spadła z 72 w 2024 r. do zaledwie 24 w 2025 r. Zmniejszyła się także liczba wydanych odmów dotyczących zwrotów podatku w ramach procedury Pay&Refund – w ujęciu rok do roku z 34 do 28 takich przypadków. Trudno jednoznacznie ocenić, czy mamy tu do czynienia z bardziej liberalnym podejściem organów, czy raczej jest to efekt wspomnianych Objaśnień WHT, dzięki którym podatnicy lepiej (w sposób bardziej odpowiadający oczekiwaniom LUS) przygotowują się przed złożeniem wniosku.

Taka statystyka na etapie postępowań nie powinna jednak usypiać czujności, ponieważ ogólna tendencja weryfikacyjna aparatu skarbowego pozostaje bez zmian - rozliczenia WHT dalej są skrupulatnie badane. Dobrze obrazuje to podsumowanie działań Krajowej Administracji Skarbowej za 2025 rok. Choć ogólna liczba kontroli celno-skarbowych spadła o ponad 27% (z 7043 do 5113), to kwota ustaleń z ich tytułu drastycznie wzrosła - o przeszło 46%, osiągając poziom 6,52 mld zł (w porównaniu do 4,45 mld zł rok wcześniej). Wynika z tego, że organy typują rzadziej, ale ich działania są znacznie bardziej ukierunkowane na obszary o najwyższym ryzyku.

Choć nie opublikowano oddzielnych statystyk dotyczących kontroli w obszarze podatku u źródła, nasza praktyka pokazuje, że ten segment również stanowi przedmiot zainteresowania organów. Potwierdzają to chociażby głośne w ostatnich miesiącach postępowania. Wystarczy wspomnieć ustalenia Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego, który zakwestionował rynkowość odsetek u firmy z branży farmaceutycznej (co skutkowało ustaleniem na kwotę 11,5 mln zł), czy sprawę struktury przy wypłacie dywidend w branży spożywczej, w której stwierdzono konieczność dopłaty ponad 512 mln zł zaległego WHT. To pokazuje, że obszar WHT wciąż wymaga najwyższej ostrożności i gotowości do zaprezentowania odpowiedniej argumentacji w trakcie kontroli.

Statystyki LUS za 2025 r. i styczeń 2026 r. pokazują, że WHT pozostaje jednym z kluczowych i najbardziej wrażliwych obszarów polskiego systemu podatkowego - zarówno pod względem wolumenów, jak i kwot zaangażowanego kapitału. Z jednej strony obserwujemy wzrost liczby opinii o stosowaniu preferencji, oświadczeń WH‑OSC oraz wniosków o zwrot podatku (zarówno w ramach mechanizmu Pay&Refund, jak i w trybie Ordynacji podatkowej), z drugiej – rosnącą skalę historycznych korekt oraz kontynuację bardzo selektywnego, ale intensywnego podejścia kontrolnego administracji skarbowej.

Objaśnienia WHT nie eliminują też nadal ryzyka w tym obszarze. Wzrost zaangażowanych kwot i przykład głośnych postępowań pokazują, że organy koncentrują się na obszarach o najwyższym potencjale doszacowań, w tym na weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela, zasadności stosowanych preferencji oraz rynkowości warunków transakcji.

W tych warunkach szczególnego znaczenia nabiera systemowe podejście do WHT: uporządkowanie procesów i dokumentacji, bieżące monitorowanie konsekwencji Objaśnień WHT, a także okresowy przegląd rozliczeń – nie tylko bieżących, ale i historycznych.

Eksperci KPMG mogą wesprzeć Państwa w weryfikacji rozliczeń WHT (w tym stosowania opinii o preferencjach, oświadczeń WH‑OSC oraz procedur zwrotowych), przygotowaniu odpowiednich procedur i dokumentacji, jak również w reprezentacji przed organami podatkowymi na etapie czynności sprawdzających, kontroli oraz postępowań podatkowych.