Legal Alert: Zmiany w Rozporządzeniu EUDR – uproszczenia i nowe wymogi

29 czerwca 2023 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010, zwane Rozporządzeniem EUDR. Rozporządzenie EUDR zostało uchwalone jako część szerszej strategii Unii Europejskiej mającej na celu ochronę lasów i przeciwdziałanie globalnemu wylesianiu. Rozporządzenie wprowadza obowiązki dla przedsiębiorstw wprowadzających na rynek unijny lub eksportujących z Unii produkty, które mogą przyczyniać się do wylesiania i degradacji lasów. Celem regulacji jest zapewnienie, że produkty wprowadzane na rynek UE nie przyczyniają się do wylesiania, co ma wspierać globalne wysiłki na rzecz ochrony lasów.

Rozporządzenie EUDR ustanawia obowiązujące zasady dla „podmiotów” (ang. operators)¹ i „podmiotów handlowych” (ang. traders)² zajmujących się wprowadzaniem na rynek UE lub eksportem z UE drewna, kauczuku, bydła, kawy, kakao, oleju palmowego i soi (odnośne towary) oraz ich pochodnych wymienionych w Załączniku nr I do Rozporządzenia (odnośne produkty). Rozporządzenie wymaga, aby ww. towary i produkty były „wolne od wylesiania”, czyli nie pochodziły z terenów wylesionych po 31 grudnia 2020 roku, oraz zgodne z krajowymi przepisami dotyczącymi praw człowieka i ludności rdzennej. W tym celu, przedsiębiorstwa muszą przeprowadzać ocenę ryzyka i wdrażać środki zaradcze. Komisja Europejska przewiduje, że nowe przepisy będą miały znaczący wpływ na globalne łańcuchy dostaw, promując bardziej zrównoważone praktyki produkcyjne.

W związku z pojawiającymi się wątpliwościami m.in. co do zakresu przedmiotowego Rozporządzenia, Komisja Europejska w dniu 15 kwietnia 2025 r. opublikowała szereg uproszczeń, które mają na celu ułatwienie przedsiębiorstwom spełnienia wymogów Rozporządzenia EUDR.

Przede wszystkim, zaktualizowano wytyczne interpretacyjne oraz opublikowano nowe wydanie FAQ. Dodatkowo projekt aktu delegowanego zmieniającego Załącznik I do Rozporządzenia został udostępniony do konsultacji publicznych, które potrwają do 13 maja 2025 r. Komisja zwiększyła również wsparcie dla partnerów globalnych w ramach inicjatywy Drużyny Europy, przeznaczając na ten cel 86 mln EUR.

Kluczowe uproszczenia obejmują:

• Ponowne wykorzystanie oświadczeń należytej staranności: zgodnie z nowo opublikowanymi wytycznymi dotyczącymi stosowania Rozporządzenia EUDR duże przedsiębiorstwa mogą ponownie wykorzystywać istniejące oświadczenia o należytej staranności, gdy towary, które wcześniej były na rynku UE, są ponownie wprowadzane. To zmniejsza ilość informacji, które muszą być przekazywane w systemie informatycznym.
• Regulacje dotyczące upoważnionego przedstawiciela: Upoważniony przedstawiciel może składać oświadczenia o należytej staranności w imieniu członków grupy przedsiębiorstw.
• Oświadczenie o należytej staranności składane raz w roku: Przedsiębiorstwa mogą składać oświadczenia o należytej staranności raz w roku, zamiast dla każdej przesyłki lub partii wprowadzanej do obrotu w UE.
• Uproszczenia dla dużych przedsiębiorstw na niższych szczeblach rynku: W wytycznych Wyjaśniono, że duże przedsiębiorstwa działające na niższych szczeblach rynku mogą korzystać z uproszczonych obowiązków. Polega to na gromadzeniu numerów referencyjnych oświadczeń o należytej staranności od dostawców i wykorzystywaniu tych numerów do składania własnych oświadczeń.
• Powtarzalne dostawy produktów: Zmniejszono liczbę wymaganych oświadczeń o należytej staranności dla powtarzalnych dostaw produktów.
• Geolokalizację i nazwy naukowe: Umożliwiono powoływanie się w oświadczeniach o należytej staranności na geolokalizację działek i nazwy naukowe produktów, które są dostępne w oświadczeniach złożonych na wcześniejszym etapie.
• Zakres produktów: W projekt Rozporządzenia delegowanego doprecyzowano zakres produktów objętych obowiązkami wynikającymi z Rozporządzenia EUDR. Przede wszystkim, wskazano, że zakresem przedmiotowym Rozporządzenia EUDR nie są objęte:

a)    próbki produktów oraz produkty, które mają zostać poddane badaniu lub testom w celu określenia ich składu, jakości lub innych właściwości technicznych do celów informacyjnych lub badań przemysłowych lub handlowych (pod warunkiem że zostaną całkowicie zużyte lub zniszczone w trakcie takiego badania); odpady, produkty używane i zużyte;

b)    materiały dodatkowe, takie jak instrukcje obsługi, ulotki, katalogi i materiały marketingowe towarzyszące innemu produktowi wprowadzanemu na rynek UE (dołączone do niego);

c)    bambus, rattan i inne materiały o charakterze drzewnym jak również odnośne produkty z nich wykonane.

• Opakowania i zwroty: W projekcie Rozporządzenia delegowanego doprecyzowano również moment, w którym powstają obowiązki dotyczące opakowań, w tym drewnianych palet, które podlegają zwrotom, poprzez wskazanie, że zakresem Rozporządzenia EUDR objęte są opakowania z drewna (palety, skrzynie, pudła) wprowadzane na rynek UE lub eksportowane jako samodzielne produkty, z wyłączeniem materiałów opakowaniowych wyraźnie nadających się do wielokrotnego użytku, używanych wyłącznie do podtrzymywania, ochrony lub przenoszenia innego produktu wprowadzonego do obrotu i prezentowanych wraz z tym produktem od momentu ich użycia do takiego celu i później.

Zmiany te mają na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych i ułatwienie procesu jednolitego wdrażania nowych wymogów w obrębie całej Unii Europejskiej, przyczyniając się do realizacji celów przewidzianych Rozporządzeniem.

Zasady dotyczące kar za naruszenia Rozporządzenia EUDR pozostają niezmienione i będą określane na poziomie krajowym, a ich stosowanie będzie niezależne od sankcji przewidzianych w polskim Kodeksie karnym, które dotyczą działań szkodliwych dla środowiska. Kary te, stosownie do art. 25 Rozporządzenia EUDR obejmują m.in. grzywnę w wysokości con. 4% łącznego rocznego obrotu, konfiskatę i zakaz wprowadzania do obrotu produktów niezgodnych z Rozporządzeniem, czasowe wykluczenie na okres maksymalnie 12 miesięcy z procedur udzielania zamówień oraz zakaz stosowania uproszczonej procedury oceny ryzyka. Ponadto, informacje o naruszeniach będą publikowane na stronie internetowej Komisji Europejskiej. Publikacja ta będzie zawierała dane o przedsiębiorstwie, które dopuściło się naruszenia, opis działań stanowiących naruszenie, charakter naruszenia oraz wysokość nałożonych kar. 

Rozporządzenie EUDR zacznie obowiązywać od:

• 30 grudnia 2025 r. - dla dużych oraz średnich przedsiębiorstw;
• 30 czerwca 2026 r. - dla pozostałych przedsiębiorstw (z zastrzeżeniem, że dla produktów z drewna objętych załącznikiem do rozporządzenia (UE) nr 995/2010, obowiązki te stosuje się od 30 grudnia 2025 r.).

KPMG Law oferuje kompleksowe wsparcie w zakresie dostosowania się do nowych wymogów Rozporządzenia EUDR. Nasze usługi obejmują:

• Analizę i interpretację zaktualizowanych wytycznych oraz nowych regulacji w kontekście działalności Klienta.
• Pomoc w opracowaniu i wdrożeniu procedur związanych z oświadczeniami o należytej staranności (DDS).
• Doradztwo w zakresie identyfikacji i klasyfikacji produktów objętych Rozporządzeniem EUDR.