Ulgi i dotacje, czyli szerokie wsparcie na wyciągnięcie ręki

Polska jednym z liderów w zakresie dostępnych zachęt

Pozyskiwanie środków publicznych wciąż budzi wątpliwości wśród wielu firm.

• Czy są wystarczająco innowacyjne?
• Czy spełniają kryteria?
• Czy proces nie będzie zbyt skomplikowany?

Tymczasem – jak wynika z rozmowy ekspertów – wachlarz dostępnych rozwiązań nigdy nie był tak szeroki. A brak świadomości sprawia, że przedsiębiorstwa często pozostawiają na stole środki, które mogłyby znacząco przyspieszyć ich rozwój.

Jak podkreślił Maciej Chlewicki, obecnie w Polsce funkcjonuje „najszersza paleta zachęt w Unii Europejskiej, o ile nie na świecie”. Wymienia cztery podstawowe strumienie wsparcia:

• ulgi podatkowe,
• dotacje krajowe,
• dotacje unijne dystrybuowane w Polsce oraz
• fundusze przyznawane centralnie przez Komisję Europejską.

Dzięki tej różnorodności zarówno młode, jak i dojrzałe firmy mogą znaleźć finansowanie dopasowane do swoich planów.

Co ciekawe, wciąż pokutuje przekonanie, że dotacje są przeznaczone albo tylko dla najmniejszych podmiotów, albo – przeciwnie – wyłącznie dla największych inwestorów.

Tymczasem, jak mówi Kiejstut Żagun, regularnie spotyka się z pytaniami typu: „Jesteśmy dużym podmiotem – czy dotacja jest dla nas możliwa?” albo „Jesteśmy mali – czy w ogóle mamy szansę?”. Odpowiedź ekspertów jest zawsze taka sama: tak, dotacje są dostępne dla przedsiębiorstw każdej wielkości, w zależności od programu i specyfiki projektu.

Od czego zacząć? Kluczowy jest „skaning możliwości”

Pierwszym krokiem dla każdej firmy powinna być szeroka analiza jej działalności – planów inwestycyjnych, prowadzonych prac rozwojowych czy zmian technologicznych. Jak wyjaśnia Maciej Chlewicki, „najważniejsze jest przeprowadzenie skaningu, czyli weryfikacji tego, co jest możliwe dla danej firmy”. Dopiero na tej podstawie można zdecydować, po które źródła wsparcia warto sięgnąć.

W przypadku ulg podatkowych sytuacja jest szczególnie korzystna: nie wymagają one wcześniejszego planowania i mogą być rozliczane nawet do pięciu lat wstecz. Dotacje działają inaczej – zaczynają obowiązywać dopiero od momentu złożenia wniosku, co oznacza, że projekt musi być dopiero planowany, a nie realizowany.

Etapy pozyskiwania dotacji – więcej strategii niż biurokracji

Jak tłumaczy Jakub Tomżyński, proces ubiegania się o dofinansowanie obejmuje kilka głównych etapów:

1. Analiza i przygotowanie koncepcji.
2. Stworzenie dokumentacji.
3. Ocena wniosku i ewentualna poprawa merytoryczna.
4. Realizacja projektu.
5. Rozliczenie projektu.

Choć wielu przedsiębiorców obawia się nadmiernego obciążenia administracyjnego, eksperci uspokajają: „Nie jest to nic skomplikowanego. To są zwykłe dokumenty, które spółka i tak gromadzi na bieżąco” – podkreśla Jakub Tomżyński.

Znacznie większym wyzwaniem jest odpowiednie przygotowanie samego wniosku. Niepoprawnie napisany dokument może spowodować trudności przy rozliczaniu, nawet jeśli firma otrzyma środki. Dlatego – jak zaznacza Maciej Chlewicki – „ważne jest podejście strategiczne i myślenie o rozliczaniu już na etapie przygotowywania wniosku”.

Innowacje nie muszą być kosmiczne. Liczy się realny postęp

Jednym z najczęściej powtarzających się stereotypów jest przekonanie, że działania badawczo‑rozwojowe muszą być spektakularne, a najlepiej – przełomowe globalnie.

„Innowacje to nie tylko sztuczna inteligencja i loty w kosmos” – przypomina Maciej Chlewicki. Większość innowacji w firmach to stopniowe ulepszanie produktów, technologii czy procesów. I właśnie takie projekty kwalifikują się do ulg podatkowych na działalność B+R.

Kluczowym warunkiem jest tzw. postęp technologiczny na poziomie przedsiębiorstwa. Jeśli zespół nie zna z góry ścieżki dojścia do planowanego rozwiązania i musi je opracować poprzez testy i eksperymenty – mamy do czynienia z pracami B+R.

Jak dodaje Jakub Tomżyński, działalność badawczo‑rozwojowa zaczyna się tam, „gdzie pojawia się niepewność technologiczna”.

Dotacje dla innowacji – od Ścieżki SMART po programy europejskie

Obok ulg podatkowych istotną rolę odgrywają dotacje, szczególnie dla projektów ambitniejszych i bardziej przełomowych. Wśród najważniejszych instrumentów eksperci wymieniają:

• ścieżkę SMART – dofinansowanie do 80% kosztów kwalifikowanych,
• programy sektorowe obejmujące m.in. biotechnologię, cyfryzację czy zielone technologie,
• programy europejskie, takie jak Horyzont Europa, wspierające innowacje przełomowe o potencjale globalnym.

Co istotne, wiele projektów pozwala łączyć ulgę podatkową z dotacjami, a działalność w Polskiej Strefie Inwestycji nie wyklucza pozyskiwania wsparcia finansowego.

Ekoinwestycje – jeden z najsilniej dofinansowywanych obszarów

Drugim filarem współczesnych programów wsparcia są inwestycje środowiskowe. Dotacje obejmują m.in.:

• termomodernizację;
• wymianę źródeł ciepła, wentylacji i systemów chłodzenia;
• instalację OZE;
• magazyny energii;
• projekty związane z gospodarką obiegu zamkniętego;
• elektromobilność.

Jak zauważa Maciej Chlewicki, niemal każda firma produkcyjna ma dziś w planach projekt, który można zakwalifikować jako ekoinwestycję. W wielu przypadkach przedsiębiorstwa nie zdają sobie sprawy, że takie działania mogą być współfinansowane, mimo że mogą przynieść wymierne oszczędności przy rosnących kosztach energii.

Inwestycje produkcyjne – nie tylko dla gigantów

Eksperci podkreślają, że wsparcie jest dostępne również dla projektów stricte inwestycyjnych – budowy nowych linii produkcyjnych, hal czy centrów usług wspólnych. Narzędzia takie jak Polska Strefa Inwestycji czy grant rządowy są często niedoceniane, mimo że dają realne korzyści.

Co więcej, projekty, które na pierwszy rzut oka wydają się zwykłą inwestycją, często – po głębszej analizie – okazują się innowacyjne lub ekologiczne, co otwiera drogę do wyższych poziomów wsparcia.

Nowa perspektywa finansowa 2028–2034 – wsparcie będzie kontynuowane

Wątpliwości przedsiębiorców budzi często pytanie: co dalej z dotacjami po roku 2027? Eksperci uspokajają – prace nad nową perspektywą już trwają, a środki dla biznesu będą nadal dostępne. Jak wskazuje Jakub Tomżyński, priorytetami UE będą innowacyjność, zielona energia, cyberbezpieczeństwo oraz robotyzacja.

Do tego dochodzą krajowe programy oraz fundusze centralne, takie jak Innovation Fund. Nawet jeśli zmienia się struktura konkursów, wsparcie nie znika – zmieniają się jedynie akcenty.

Potencjał jest ogromny – potrzebna jest tylko świadomość

Eksperci podsumowują rozmowę jednoznacznie: środki publiczne są dostępne, a firmy – niezależnie od wielkości i branży – mogą z nich korzystać, często w większym zakresie, niż zakładają.

„Szkoda, żeby nie skorzystać z tych pieniędzy” – mówi na zakończenie Kiejstut Żagun, zachęcając przedsiębiorców do weryfikacji swoich planów inwestycyjnych i oceny, które działania mogą kwalifikować się do wsparcia.