IP-box od momentu implementacji do polskiego porządku prawnego w 2019 r. stanowi jeden z najbardziej atrakcyjnych instrumentów podatkowych dla innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce. Choć kojarzona jest głównie z branżą IT czy sektorem gier komputerowych, coraz częściej pojawia się pytanie: czy instytucje finansowe również mogą skorzystać z tej ulgi? W niniejszym artykule przybliżamy koncepcję IP-box, analizujemy wyzwania stojące przed sektorem finansowym w kontekście wdrożenia IP-box oraz prezentujemy unikalne rozwiązania, które pozwalają na efektywne wdrożenie IP-box – nawet w bankach czy spółkach ubezpieczeniowych.
Czym jest IP-box i jaki był cel jego implementacji?
Ulga IP-box została wprowadzona do polskiego porządku prawnego z początkiem 2019 roku. Jej głównym celem było wsparcie innowacyjności poprzez preferencyjne opodatkowanie dochodów uzyskiwanych z kwalifikowanych praw własności intelektualnej (IP). W praktyce oznacza to możliwość opodatkowania dochodu z IP stawką 5% CIT – znacznie niższą niż standardowa stawka podatku dochodowego, która wynosi obecnie 19%. Rozwiązanie to miało zachęcić przedsiębiorców do prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej w Polsce i komercjalizacji jej efektów właśnie na terenie naszego kraju. Przy czym należy nadmienić, że nie jest to unikalne rozwiązanie znane wyłącznie w Polsce. Na 27 krajów członkowskich UE 13 posiada podobne rozwiązania a w regionie także UK, Szwajcaria, Turcja, Albania i Serbia. Stawki dla dochodu IP mogą wynosić od 1,75% do 12,5 %. Można zatem przyjąć, że w interesie konkurecyjności naszego systemu podatkowego jest utrzymanie i dalsze rozwijanie tej preferencji podatkowej.
Jakie prawa własności intelektualnej kwalifikują się do IP-box?
Katalog praw własności intelektualnej, które mogą korzystać z ulgi IP-box jest zamknięty i określony w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawa CIT). Mianowicie, zgodnie z art. 24d ustawy CIT, z IP-box mogą korzystać podatnicy uzyskujący dochody z określonych praw własności intelektualnej, takich jak:
patenty,
prawa ochronne na wzory użytkowe,
prawa z rejestracji wzorów przemysłowych,
prawa z rejestracji topografii układów scalonych,
dodatkowe prawa ochronne dla patentów na produkty lecznicze i produkty ochrony roślin,
prawa z rejestracji produktów leczniczych i weterynaryjnych,
autorskie prawo do programu komputerowego.
W przypadku instytucji finansowych autorskie prawo do programu komputerowego powinno być najczęściej spotykanym kwalifikowanym IP. Banki, firmy ubezpieczeniowe czy fintechy finansowe nieustannie rozwijają własne systemy informatyczne, aplikacje mobilne czy narzędzia analityczne – a to właśnie te rozwiązania mogą stanowić podstawę do skorzystania z IP-box.
Kłopotliwe ustalenie dochodu z IP
Samo zidentyfikowanie kwalifikowanego prawa własności intelektualnej w instytucji finansowej nie stanowi zazwyczaj problemu. Wyzwanie pojawia się na etapie ustalania dochodu z tego prawa. W branżach takich jak gry komputerowe, dochód z konkretnego IP (np. gry) można stosunkowo łatwo wyodrębnić – wiadomo, ile dana gra przyniosła przychodu. W instytucjach finansowych sytuacja jest bardziej złożona: program komputerowy jest jedynie komponentem szerszej usługi finansowej, a nie celem samym w sobie.
W praktyce oznacza to, że o ile łatwo określić przychód z danej usługi finansowej, to już wyodrębnienie dochodu z kwalifikowanego IP, które jest jej częścią, jest znacznie trudniejsze. Dodatkowo, instytucje finansowe nie gromadzą danych w taki sposób, by łatwo było przeprowadzić taką kalkulację – a angażowanie jednostek biznesowych w ten proces generuje znaczne obciążenie operacyjne.
Rozwiązanie – analiza cen transferowych
Rozwiązaniem powyższego problemu jest przewidziane w polskich przepisach oszacowanie dochodu z IP w oparciu o metody weryfikacji cen transferowych. W praktyce, najczęściej zastosowanie ma kombinacja kilku metod weryfikacji, co pozwala na precyzyjne określenie dochodu wygenerowanego dzięki IP, a także ograniczenie ryzyka podważenia kalkulacji przez organy podatkowe. Powyższe podejście pozwala również na znaczne zmniejszenie zaangażowania działów biznesowych po stronie podatnika, ponieważ poziom dochodu przypisanego do IP szacowany jest na podstawie obiektywnych danych rynkowych.
IP-box w sektorze finansowym – realne oszczędności podatkowe
Wdrożenie IP-box w instytucjach finansowych może przynieść istotne oszczędności podatkowe przy niewielkim zaangażowaniu zespołu podatkowych i działów biznesowych (szczególnie tam, gdzie już wykorzystywana jest ulga B+R). Warto podkreślić, że od 2026 roku w bankach stawka CIT zostanie podniesiona do 30%. Mimo równoczesnego obniżenia podatku dla niektórych instytucji finansowych (tzw. Podatek bankowy), dla wielu podmiotów oznacza to znaczący wzrost obciążeń podatkowych – a ulga IP-box może być skutecznym narzędziem ich ograniczenia. Zważywszy bowiem na bardzo wysokie dochody generowane przez banki, nawet niewielki udział dochodu z IP w ogóle dochodów banku może wygenerować znaczące korzyści sięgające nawet kilkunastu milionów złotych będące skutkiem opodatkowania dochodu z IP stawką 5% (zamiast 30%).
