Raport ESG jako narzędzie strategiczne. Czego uczy przykład Tauron Polska Energia?

Zrównoważony rozwój w praktyce – strategia, ryzyka, szanse

Dla Eweliny Mikuły‑Musioł zrównoważony rozwój jest przede wszystkim kontynuacją strategii biznesowej, a nie osobnym bytem. Jak podkreśla, ESG opiera się na tych samych fundamentach, co model biznesowy – ryzykach, szansach i wpływach, które determinują długofalową odporność organizacji. Jej zdaniem „firma musi wiedzieć, gdzie zarabia, gdzie jest narażona na ryzyka i gdzie może budować przewagę”. W takim ujęciu raport ESG jest naturalnym przedłużeniem zarządzania strategią.

Z kolei Anna Grygiel‑Tomaszewska zwraca uwagę, że w świecie VUCA (zmienność, Volatility; niepewność, Uncertainty; złożoność, Complexity i niejednoznaczność, Ambiguity) zrównoważony rozwój oznacza umiejętność reagowania na zmienność otoczenia. Do obszaru ESG zaliczyć można kwestię analizy kosztów, operacji i zdolności organizacji do zachowania ciągłości działania w warunkach ryzyka. „To także sztuka dostrzegania szans, zanim zrobi to konkurencja” – podkreśla ekspertka.

CSRD zmienia zasady gry – dlaczego Tauron potrzebował doradcy?

Tauron Polska Energia od lat raportował swoje działania niefinansowe, jednak wejście w życie dyrektywy CSRD oznaczało przejście na zupełnie inny poziom. Dane muszą być kompletne, spójne i audytowalne. To nowa jakość odpowiedzialności, której nie da się zrealizować „przy okazji”. Jak mówi Ewelina Mikuła‑Musioł, mimo przygotowań i znajomości regulacji „potrzebny był przewodnik”, który pomoże przeprowadzić organizację przez analizę podwójnej istotności i wesprze w edukacji wewnętrznej. Dlatego spółka zdecydowała się na współpracę z KPMG.

Owocem tej współpracy jest Sprawozdawczość Zrównoważonego Rozwoju Grupy Kapitałowej Tauron, która zdobyła główną nagrodę w kategorii Spółki Objęte CSRD w 19. edycji konkursu „Raporty Zrównoważonego Rozwoju”, organizowanego przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu.

Jak zacząć – harmonogram, zarząd, organizacja

Według Anny Grygiel‑Tomaszewskiej kluczem do dobrego raportowania jest rozpoczęcie prac z dużym wyprzedzeniem i realistyczny plan działań. Najważniejszym etapem jest pozyskanie legitymacji zarządu – dopiero gdy kierownictwo rozumie znaczenie procesu i jego konsekwencje, organizacja może działać sprawnie. Kolejnym krokiem jest stworzenie zespołu i jasny podział odpowiedzialności. Jak podkreśla ekspertka, „raport nie napisze się sam; musi być efektem współpracy wielu działów i wysokiej jakości danych”.

W Tauronie zaangażowanie kierownictwa było stałym elementem procesu. Zarząd i rada nadzorcza regularnie analizowali postępy prac, zatwierdzali elementy analizy podwójnej istotności i uczestniczyli w kluczowych dyskusjach. Regularne informowanie o postępach i wyzwaniach ułatwiło budowanie świadomości oraz odpowiedzialności za cały proces.

Wspólna interpretacja regulacji – dlaczego ESRS wciąż sprawia trudności

Jednym z największych wyzwań okazuje się język ESRS – skomplikowany, niejednoznaczny i wymagający interpretacji. Doradca, który ma doświadczenie z różnymi organizacjami i zna perspektywę audytorów, staje się ważnym wsparciem w wypracowaniu jednolitego podejścia. Obie ekspertki podkreślają, że wiele rozwiązań powstawało podczas wspólnych dyskusji, a konsultacje były nieodłączną częścią procesu.

Jaki powinien być dobry raport ESG?

Dla Eweliny Mikuły‑Musioł dobry raport to przede wszystkim jasna historia o działaniach firmy opowiedziana językiem zrozumiałym dla odbiorcy. Duży nacisk kładzie na transparentność i odpowiedzi na pytania interesariuszy, zwłaszcza instytucji finansowych i agencji ratingowych. Jej zdaniem „każdy powinien znaleźć w nim informacje, które są dla niego istotne”.

Anna Grygiel-Tomaszewska dodaje, że raport powinien być zwięzły i jednocześnie kompletny. Nie chodzi o tworzenie rozbudowanych dokumentów, lecz o realną wartość informacyjną. Wskazuje też na niedoceniany potencjał taksonomii – jej zdaniem może ona stać się jednym z najskuteczniejszych narzędzi do planowania działań i inwestycji transformacyjnych.

Najtrudniejsze elementy – granice raportowe, dane i audyt

Zdaniem Eweliny Mikuły‑Musioł jednym z najważniejszych wyzwań było zrozumienie różnicy między granicami sprawozdawczości finansowej a granicami raportowania ESG, które obejmują cały łańcuch wartości. To wymaga innego spojrzenia na wpływy, ryzyka i odpowiedzialność organizacji. Dużym wyzwaniem jest także czas. Nawet rozpoczynając prace z rocznym wyprzedzeniem, zespół mierzył się z intensywnym harmonogramem warsztatów i analiz.

Anna Grygiel‑Tomaszewska zwraca uwagę na problem gromadzenia danych w dużych grupach kapitałowych. Każda jednostka może być źródłem informacji, a ich zebranie i ujednolicenie wymaga sprawnego systemu, często również wsparcia narzędzi IT i sztucznej inteligencji. Kolejnym ważnym elementem jest praca z audytorem. Wymaga przygotowania, znajomości regulacji i pełnej dokumentacji każdego etapu.

Raport jako narzędzie strategiczne – jak to osiągnąć?

Aby raport ESG stał się narzędziem strategicznym, a nie wyłącznie dokumentem compliance, konieczne jest oparcie go na solidnej strategii. Ewelina Mikuła‑Musioł rekomenduje, by zacząć od określenia celów, mierników i działań, a dopiero później przejść do pisania raportu. „Raport jest wynikiem, nie celem” – podkreśla. Edukacja organizacji, zrozumienie regulacji i budowanie zaangażowania zespołów to kolejne kroki, bez których cały proces nie przyniesie wartości biznesowej.

Anna Grygiel‑Tomaszewska wskazuje, że nawet firmy, które nie są objęte obowiązkiem raportowym, powinny rozważyć przygotowanie raportu dobrowolnego. Interesariusze – zwłaszcza klienci instytucjonalni i instytucje finansowe – już dziś oczekują rzetelnych informacji ESG, niezależnie od statusu regulacyjnego. Jak podkreśla, najważniejsze jest nie bać się raportowania i traktować je jako inwestycję w przyszłość organizacji.

ESG – koszt czy inwestycja? Praktyczna odpowiedź rynku

W końcowej części rozmowy ekspertki mierzą się z popularnymi mitami dotyczącymi ESG. Obie zgodnie wskazują, że ESG to inwestycja w odporność firmy, jej wartość i konkurencyjność. Klienci zwracają uwagę na działania środowiskowe i społeczne, ratingi wpływają na relacje biznesowe, a bez danych i systemów informatycznych nie da się skutecznie zarządzać ryzykami.

Raportowanie jako klucz do odporności biznesu

Przykład Tauron Polska Energia pokazuje, że dobrze przygotowany raport ESG może być realnym narzędziem tworzenia wartości – wspiera podejmowanie decyzji, buduje zaufanie rynku i pomaga osiągnąć przewagę konkurencyjną. W świecie rosnących wymogów regulacyjnych i presji interesariuszy transparentność i zintegrowane zarządzanie ESG stają się warunkiem odporności nowoczesnych organizacji.