AI ambitie in Nederlands bedrijfsleven is groot, rendement blijft achter

Nederlandse bedrijven investeren fors in AI, maar de opbrengsten blijven achter bij het wereldwijde gemiddelde. Slechts 58 procent van de Nederlandse organisaties ziet nu al duidelijke bedrijfswaarde uit AI‑toepassingen, tegenover 64 procent wereldwijd. Dat blijkt uit de eerste Global Quarterly AI Pulse van KPMG, een wereldwijd onderzoek onder ruim 2.100 bestuurders en topmanagers in twintig landen, waaronder Nederland. De investeringsbereidheid is hoog, maar veel organisaties komen niet verder dan de pilotfase.

“De ambitie is er duidelijk, maar veel organisaties vinden het lastig om AI structureel onderdeel te maken van de dagelijkse praktijk,” zegt Alexandra van der Tuin, verantwoordelijke voor AI bij KPMG Nederland. “Juist die stap bepaalt of investeringen ook echt iets opleveren.”

Uit het onderzoek blijkt dat 76 procent van de Nederlandse organisaties AI ziet als een topinvesteringsprioriteit, zelfs bij een verdere afkoeling van de economie. Wereldwijd ligt dit aandeel op 74 procent. Daarnaast zegt 62 procent van de Nederlandse bedrijven te blijven investeren in AI, ook wanneer de opbrengsten nog niet goed meetbaar zijn. Daarmee volgt Nederland het internationale patroon als het gaat om investeringsbereidheid.

De vertaling naar concrete resultaten blijft echter achter. Nederlandse organisaties rapporteren minder vaak dan hun internationale peers dat AI nu al leidt tot kostenbesparing, hogere productiviteit of betere besluitvorming. Dat verschil wijst op problemen bij het opschalen van initiatieven, niet op een gebrek aan investeringsbereidheid.

Nederlandse organisaties zijn relatief ver als het gaat om governance en risicobeheersing rond AI. Zo geeft 67 procent aan te beschikken over voldoende capaciteiten om AI‑risico’s te beheersen, tegenover 65 procent wereldwijd. Ook vertrouwen en security worden in Nederland vaker genoemd als randvoorwaarden voor gebruik van AI.

Regelgeving en compliance spelen daarbij een kleinere rol dan internationaal. Slechts 27 procent van de Nederlandse organisaties ziet dit als belangrijkste belemmering, tegenover 35 procent wereldwijd. Vaker noemen bedrijven moeite met het onderbouwen van de opbrengsten van AI. 39 procent geeft aan dat het lastig is om resultaten meetbaar te maken, tegenover 32 procent wereldwijd. Dat wijst op interne drempels in besluitvorming, bewijsvoering en integratie in bestaande processen.

“Die zorgvuldigheid is begrijpelijk en vaak terecht,” aldus Van der Tuin. “Maar hoge interne eisen en langdurige besluitvorming kunnen ervoor zorgen dat opschaling langer op zich laat wachten.”

Het verschil met het wereldwijde beeld wordt vooral zichtbaar bij besluitvorming. Wereldwijd zegt 41 procent van de organisaties dat AI helpt om sneller en beter beslissingen te nemen. In Nederland is dat 26 procent. Ook bij complexere toepassingen, zoals AI‑agents, lopen Nederlandse organisaties vaker tegen praktische beperkingen aan.

Zo noemt 49 procent een tekort aan technische vaardigheden als belemmering, tegenover 45 procent wereldwijd. Daarnaast vormen toegang tot data en datakwaliteit regelmatig een obstakel voor verdere toepassing.

Het Nederlandse beeld past binnen een bredere Europese ontwikkeling, waarin grootschalige AI‑toepassing minder snel gaat dan in Azië en de Verenigde Staten. Ook in Nederland tekent zich een duidelijk verschil af tussen een beperkte groep koplopers die AI al op grotere schaal inzet en een grotere groep organisaties die blijft experimenteren.

“De komende periode vraagt om duidelijke keuzes,” zegt Van der Tuin. “Organisaties die investeren in data, vaardigheden en heldere afspraken over het gebruik van AI, bouwen een voorsprong op. Voor anderen wordt het steeds lastiger om dat tempo bij te houden.”

Het volledige rapport Global Quarterly AI Pulse Q1 2026 is beschikbaar via www.kpmg.com/aipulse.