Dnia 29 września 2022 roku projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (,,Projekt") - skierowano do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu. Projekt zmierza do uproszczenia obowiązującego postępowania cywilnego, co ma przełożyć się m.in. na zmniejszenie obciążenia sądów.
Celem zmian jest także ułatwienie stronom i pełnomocnikom kontaktu z sądem, ułatwienie konsumentom dochodzenia swoich praw na drodze sądowej oraz wypełnienie luk w obowiązującym prawie.
Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje na temat projektowanych zmian.
Zmiana progu wartości przedmiotu sporu decydującego o właściwości rzeczowej sądu
- Obecny próg wartości przedmiotu sporu decydującej o właściwości rzeczowej sądu okręgowego nie ulegał zmianom od ponad 16 lat. Projekt zakłada jego podwyższenie z 75 000 zł do 150 000 zł (dla postępowań, w których wartość przedmiotu sporu będzie niższa niż 150 000 zł właściwe będą sądy rejonowe).
- Nowy próg wartości przedmiotu sporu będzie miał zastosowanie tylko do postępowań zainicjowanych po dniu wejścia w życie nowelizacji.
Nowy rodzaj postępowania odrębnego z udziałem konsumentów
Projekt przewiduje wprowadzenie do Kodeksu postępowania cywilnego („k.p.c.”) nowego postępowania odrębnego z udziałem konsumentów. Nowe przepisy mają na celu wzmocnienie pozycji konsumenta wobec przedsiębiorców.
- Nowe postępowanie odrębne (postępowanie z udziałem konsumentów) będzie stosowane do spraw o roszczenia konsumenta przeciwko przedsiębiorcy, ale także o roszczenia przedsiębiorcy przeciwko konsumentowi.
- Konsument będzie mógł wystąpić z powództwem na podstawie przepisów o postępowaniu z udziałem konsumentów także wobec przedsiębiorcy, który zaprzestał działalności gospodarczej.
- Stronę będącą przedsiębiorcą będą obowiązywały bardziej restrykcyjne wymogi formalne właściwe sprawom gospodarczym, takie jak prekluzja dowodowa (obowiązek przedstawiania wszystkich istotnych twierdzeń i dowód w pozwie lub w odpowiedzi na pozew), podczas gdy konsument nie będzie nimi związany.
- Konsument będzie mógł w każdym przypadku wytoczyć sprawę przed sądem właściwym dla miejsca jego zamieszkania, o ile nie koliduje to z właściwością wyłączną sądu.
Doprecyzowanie przepisów w zakresie posiedzeń przygotowawczych
Projekt ma uściślić i uprościć przepisy dotyczące posiedzeń przygotowawczych (obecnie są one rzadko wyznaczane przez sądy):
- Zniesienie m.in. obowiązku osobistego udziału w posiedzeniu przygotowawczym przedstawicieli organów spółek, jednostek samorządowych i rządowych czy banków, o ile są reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika.
- Posiedzenie przygotowawcze będzie wyznaczane tylko na zgodny wniosek stron.
- Decydujące znaczenie w kontekście zmiany planu rozprawy lub kolejnego posiedzenia przygotowawczego będzie miała treść zarządzeń przewodniczącego.
Zmiany w postępowaniu uproszczonym
- Sprawy będą kierowane na rozprawy tylko wtedy, gdy strona o to zawnioskuje.
- Podniesiony zostanie próg dla roszczeń bagatelnych, tj. z jednego (1) tysiąca do czterech (4) tysięcy złotych.
- W sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza czterech (4) tys. zł, uzasadnienie wyroku ma ograniczać się do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
Inne ważniejsze zmiany
- Sporządzanie z urzędu uzasadnienia wyroku w przypadku spraw rozpoznawanych przez referendarza, których przedmiotem są koszty sądowe, koszty procesu, odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.
- Możliwość kontaktu pełnomocników i stron za pośrednictwem technologii umożliwiających zdalną komunikację z sądem (obustronnie).
- Możliwość poddania sporu, który już zawisł przed sądem powszechnym, pod rozstrzygnięcie sądu polubownego.
- Sąd będzie orzekał z urzędu o obowiązku zapłaty odsetek.
- Strona, będąca przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, będzie miała obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie adresu do doręczeń.
