Naar hoofdinhoud gaan


      Steeds meer organisaties zetten stappen om beter inzicht te krijgen in hun processen via ‘process mining’, ofwel het inventariseren, analyseren en optimaliseren van bedrijfsprocessen middels IT-logbestanden. De eerste resultaten zijn in veel gevallen veelbelovend: procesvarianten worden zichtbaar, doorlooptijden kunnen objectief worden geanalyseerd en discussies over processen kunnen steeds vaker datagedreven worden gevoerd in plaats van op basis van aannamen of individuele ervaringen.

      Toch blijft de structurele impact in veel organisaties achter bij de verwachtingen. In veel gevallen ligt dat niet aan de tooling, maar aan de organisatorische randvoorwaarden voor process mining.

      Process mining werkt alleen als meerdere competenties samenkomen

      Process mining staat nooit op zichzelf. Het gebruik ervan hangt nauw samen met hoe processen zijn georganiseerd, hoe data wordt beheerd, hoe verantwoordelijkheden zijn belegd en hoe inzichten worden gebruikt in de besluitvorming.

      De volwassenheid in process mining wordt daarom bepaald door de mate waarin verschillende organisatorische competenties in samenhang ontwikkeld zijn. Wanneer bepaalde competenties achterblijven ten opzichte van andere, kan dat de verdere ontwikkeling van process mining vertragen of beperken.

      De end-to-end samenhang en de procesgeoriënteerde aard van process mining betekenen bovendien dat deze competenties niet lokaal binnen afzonderlijke teams kunnen worden ontwikkeld. Om de beoogde impact te realiseren, moeten relevante competenties organisatiebreed worden ingericht en versterkt. Dat vraagt om het doorbreken van traditionele silo’s en een nauwe samenwerking tussen afdelingen, rollen en disciplines.

      Alleen wanneer organisaties deze competenties gezamenlijk ontwikkelen en op een consistent niveau van volwassenheid brengen, kan process mining daadwerkelijk bijdragen aan een betere besluitvorming, effectievere processturing en duurzame procesverbetering.

      Volwassenheid in process mining is uiteindelijk geen toolingsvraagstuk, maar een organisatievraagstuk.

      Het volwassenheidsmodel: zeven competentiegebieden als fundament

      Om organisaties beter inzicht te geven in wat nodig is voor een succesvolle toepassing van process mining, ontwikkelden we een competentiegericht volwassenheidsmodel.

      Het model bestaat uit zeven competentiegebieden, waarin in totaal 45 organisatorische competenties zijn ondergebracht.

      process-mining

      De ontwikkeling van het model is gebaseerd op literatuuronderzoek en verder verfijnd via een Delphi-studie met experts uit verschillende relevante disciplines, zoals data‑engineering, IT‑architectuur, Lean‑procesoptimalisatie, change‑ en projectmanagement en governance. Door deze combinatie van academische inzichten en praktijkervaring uit uiteenlopende expertises binnen het domein process mining is een holistisch model ontstaan dat zowel academisch onderbouwd als praktisch toepasbaar is.

      Het model maakt inzichtelijk dat de ontwikkeling van process mining wordt beïnvloed door een groot aantal onderling samenhangende organisatorische competenties. Tegelijkertijd verschilt het volwassenheidsprofiel per organisatie sterk. Elke organisatie heeft eigen sterkten, ontwikkelpunten en prioriteiten.

      Wat in de praktijk echter vaak terugkomt, is dat er vrijwel altijd competenties zijn die de verdere ontwikkeling van process mining remmen. Juist doordat het landschap van relevante competenties zo uitgebreid is, zijn deze beperkende factoren niet altijd helder bij de organisatie.

      De volwassenheid in process mining wordt zelden bepaald door wat een organisatie al goed heeft ingericht, maar door de competenties die nog onvoldoende ontwikkeld zijn en daardoor de verdere ontwikkeling beperken.

      Een scan van organisatorische volwassenheid maakt ontwikkelpunten concreet

      In de praktijk zien we regelmatig dat organisaties hun aandacht richten op initiatieven die zichtbaar of technisch tastbaar zijn, zoals het ontwikkelen van complexere analyses of het verder automatiseren van dataverwerking. Tegelijkertijd krijgen wellicht andere organisatorische competenties relatief minder aandacht, terwijl juist deze factoren bepalend zijn voor de uiteindelijke impact.

      Een assessment op basis van het volwassenheidsmodel helpt om deze complexiteit te structureren. Door systematisch te kijken naar de ontwikkeling van de verschillende competenties, krijgen we zicht op waar de organisatie staat en welke factoren de verdere groei van process mining momenteel het meest beïnvloeden.

      Daarnaast blijkt het in de praktijk lastig om een volledig en objectief beeld te krijgen van de huidige volwassenheid. Verschillende teams en rollen kijken vaak vanuit hun eigen perspectief naar het gebruik van process mining. Dataspecialisten, proceseigenaren en management kunnen daardoor een ander beeld hebben van hoe ver de organisatie werkelijk is.

      Juist deze verschillen in perspectief zijn waardevol, omdat ze inzicht geven in inconsistenties in organisatie-inrichting, verschillen in volwassenheid tussen teams en mogelijk vertekende beelden van de huidige situatie.

      Wat we leerden uit een assessment in de publieke sector

      Om het model in de praktijk te toetsen, werd een assessment uitgevoerd binnen een organisatie in de publieke sector.

      De verschillende perspectieven van teams en rollen leverden waardevolle inzichten op in hoe process mining binnen de organisatie werd ervaren en toegepast. Toen deze perspectieven naast elkaar werden gelegd, werden namelijk verschillen zichtbaar in hoe teams naar de huidige volwassenheid keken, maar ook in hoe processen, verantwoordelijkheden en samenwerking in de praktijk waren ingericht. Dit maakte niet alleen duidelijk waar de belangrijkste ontwikkelpunten lagen, maar ook waar binnen de organisatie verschillende interpretaties of verwachtingen bestonden over de rol van process mining.

      Daarnaast bleek het assessment een zeer praktisch hulpmiddel om intern het gesprek op gang te brengen. Het model bood een gemeenschappelijk referentiekader waarmee teams, proceseigenaren en management met elkaar in gesprek konden gaan over de huidige situatie en de gewenste ontwikkeling van process mining.

      Zonder zo’n gestructureerd beeld bestaat het risico dat organisaties blijven focussen op suboptimale initiatieven, terwijl onderliggende organisatorische behoeften onvoldoende aandacht krijgen.

      Wat een assessment concreet oplevert

      Een competentiegericht assessment helpt organisaties om hun ontwikkeling gerichter te sturen.

      Het levert onder andere het volgende op:

      • Een gedeeld beeld van de huidige volwassenheid.
      • Een fundament voor een roadmap aangaande volwassenheid in process mining.
      • Onderbouwing voor gerichte en verantwoorde investeringen.
      • Een praktisch kader om interne gesprekken en besluitvorming over process mining te structureren.

      Door deze inzichten wordt duidelijk welke organisatorische factoren de verdere ontwikkeling van process mining momenteel het meest beïnvloeden, waardoor organisaties hun inspanningen gerichter kunnen inzetten.

      Benieuwd hoe volwassen de process mining binnen jouw uw organisatie is?

      Wij brengen dit graag systematisch in kaart via een assessment op basis van het volwassenheidsmodel.


      Contact

      Olaf van Arkel

      Associate director

      NETHERLANDS

      Wat betekent het nu echt om te werken bij KPMG?

      Laat je inspireren door verhalen, video's en blogs van collega's

      Lachende vrouw met telefoon