Etik ihbar sistemleri, şirket yönetimleri için bir erken uyarı mekanizması özelliği taşımakta olup, şirketlerin suistimale maruz kalmaları ya da uluslararası ve yerel düzenlemelerin ihlal edilmesi durumunda üstlenmeleri gereken sorumluluk seviyesini ve maruz kalacakları zararları en aza indirgemeyi hedeflemektedir.
Bağımsız Etik Hat Uygulamaları AB’de Zorunlu Hale Geliyor
Uluslararası seviyede faaliyet gösteren Türkiye merkezli şirketler için de önem arz eden ilgili AB direktifinin üye ülkelerin iç mevzuatına dahil edilmesine ilişkin olgunluk seviyeleri üye ülkeler arasında farklılık göstermektedir. Ancak, çalışmaların tüm üye ülkelerde 2022 yılında tamamlanması hedeflenmektedir.
Sistemsel bir süreç olarak işletilen etik ihbar ve bildirim yönetimi sistemleri, şirketleri bu tür zararlardan korumalarının yanı sıra bildirim yapan ve ihlalden etkilenen çalışanları korumayı da amaçlamaktadır.
Başta, yaptırım kararları sebebi ile Türk şirketlerinin de aşina olduğu OFAC (ABD Adalet Bakanlığı, Yabancı Varlıklar Ofisi) olmak üzere birçok uluslararası düzenleme, standart ve iyi uygulama rehberi de etik bildirim ve bildirim yönetimi sistemlerini kurumsal yönetim anlayışının mihenk taşlarından biri olarak görmektedir.
Amerika Birleşik Devletleri’nin yanı sıra, Türk şirketlerinin bir diğer yakın ticari ilişki içinde bulunduğu bölge olan Avrupa Birliği’nde de benzer yasal düzenlemeler hayata geçirilmektedir. Buna göre, 50'den fazla çalışanı olan tüm şirketlerin, etik ihbar ve bildirim yönetim sistemlerini hayata geçirmesi şart koşulmaktadır.
Uluslararası araştırmalarda öne çıkanlar;
- Suistimal vakalarının %42’si ihbar mekanizması sayesinde tespit edilmektedir.
- Çalışanlar %55 ile en çok ihbarda bulunan taraf olarak öne çıkmaktadır. Bunun yanında müşteri ve tedarikçilerin de kanala erişimi önem arz etmektedir.
- Bildirim hattı olmayan şirketlerin suistimal sebebi ile ortalama kaybı 200 bin USD iken, bildirim hattı olan şirketlerin kaybı yarı yarıya düşmektedir.
- Bildirim hattı olmayan şirketlerin potansiyel kaybı, bildirim hattı olan şirketlere kıyasla 2 kat daha fazladır.
