Minimalne wynagrodzenie stanie się wynagrodzeniem zasadniczym?

15 listopada 2024 r. minął termin na implementację przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej (dalej „Dyrektywa”), a prace mające na celu jej wdrożenie do polskiego porządku prawnego wciąż nie zostały zakończone.

Implementacja Dyrektywy spowoduje konieczność podjęcia przez pracodawców określonych, niezbędnych działań, w tym przeglądu i dostosowania regulacji wewnętrznych oraz umów o pracę do nowych przepisów.

We wrześniu 2024 r. opublikowano rządowy projekt nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu, która ma implementować Dyrektywę do polskiego porządku prawnego. Pierwsze propozycje i nowe zasady odnoszące się do wynagrodzenia minimalnego zawarte w tym projekcie, zostały przedstawione w naszej publikacji „Zmiany w przepisach o minimalnym wynagrodzeniu”. W międzyczasie odbyły się konsultacje publiczne dotyczące projektowanych przepisów. W wyniku tych konsultacji oraz licznych uwag przedstawionych przez różne organizacje wypracowano nowy projekt. Zawiera on m.in. zmiany w samej definicji wynagrodzenia minimalnego.
 

Jak będzie ustalane minimalne wynagrodzenie?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zasada ta znajduje również odzwierciedlenie w nowym projekcie ustawy. Co więcej, podobnie jak obecnie, projektowana ustawa przewiduje, że przy obliczaniu wynagrodzenia nie będzie uwzględniać się pewnych składników wynagrodzenia osobowego pracowników. Różnicą pomiędzy obowiązującymi a projektowanymi przepisami jest rozszerzenie katalogu tych składników. Zgodnie z nowymi zasadami, przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia nie będą uwzględniane takie składniki jak:

• Nagroda jubileuszowa
• Dodatek za staż pracy
• Premie i nagrody
• Inne dodatki
• Dodatek funkcyjny
• Dodatek do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej
• Dodatek za szczególne warunki pracy
• Wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych
• Odprawa pieniężna przysługująca pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy

Zwracamy uwagę, że projektowana ustawa wprowadza również definicję „innego dodatku”. Proponuje się, aby przez inny dodatek rozumieć dodatek do wynagrodzenia inny niż jeden z dodatków wprost wymienionych w katalogu, przysługujący pracownikowi w szczególności za posiadanie dodatkowych umiejętności lub za wykonywanie dodatkowych czynności lub z tytułu okresowego zwiększenia zakresu obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań lub w celu zmotywowania do pracy albo ze względu na charakter pracy lub warunki wykonywania pracy, przysługujący pracownikowi na zasadach określonych w odrębnych przepisach, układzie zbiorowym pracy, innym opartym na ustawie porozumieniu zbiorowym, regulaminie wynagradzania, statucie określającym prawa i obowiązki stron stosunku pracy, umowie o pracę lub spółdzielczej umowie o pracę.
 

Minimalna stawka godzinowa

Podobnie jak w przypadku pierwszego projektu, obecnie planowane regulacje w zakresie minimalnej stawki godzinowej także stanowią powtórzenie obowiązujących aktualnie przepisów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. 

Zmianą, na którą należy zwrócić uwagę, jest propozycja uregulowania terminu wypłaty wynagrodzenia opartego na minimalnej stawce godzinowej w przypadku umów zawartych na czas dłuższy niż 1 miesiąc. Przewiduje ona wypłatę wynagrodzenia wynikającego z wysokości minimalnej stawki godzinowej niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu 10 dni następnego miesiąca. Wprowadzenie takiego przepisu do ustawy o minimalnym wynagrodzeniu wymagać będzie od pracodawców weryfikacji postanowień dotyczących płatności za usługi, zarówno w stosowanych przez nich wzorach umów cywilnoprawnych jak i w już zawartych umowach.
 

W jaki sposób ma być kształtowane wynagrodzenie minimalne?

Podtrzymana została propozycja dwóch terminów zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia.

Dwie zmiany w ciągu roku - Gdy prognozowany na rok następny wskaźnik cen wyniesie co najmniej 105%, zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej będą dokonywane od 1 stycznia i od 1 lipca.

Jedna zmiana w ciągu roku - Gdy prognozowany na rok następny wskaźnik cen wyniesie mniej niż 105%, zmiana wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej będzie dokonywana tylko raz od 1 stycznia.
 

Sankcje za naruszenie prawa pracownika do wynagrodzenia

Analogicznie jak w przypadku pierwszej wersji projektu ustawy, nowy projekt przewiduje wprowadzenie przepisów określających sankcje za naruszenia praw i obowiązków związanych z minimalnym wynagrodzeniem za pracę. Podtrzymuje on wcześniejsze założenia, opisane przez nas w publikacji „Nowe sankcje za naruszenie prawa pracownika do wynagrodzenia za pracę”. W związku z czym należy przygotować się na takie sankcje wynikające z naruszenia przepisów jak:

• Odsetki za nieterminową wypłatę wynagrodzenia
• Surowsze sankcje w Kodeksie pracy
• Zmiany w Kodeksie karnym w przepisach odnoszących się do przestępstw przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową
   

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Z uwagi na konieczność zapewnienia pracodawcom odpowiedniego czasu na dostosowanie się do nowych przepisów i zabezpieczenie w swoich budżetach środków na sfinansowanie zmian wynikających z implementacji Dyrektywy proponuje się stopniowe wdrażanie nowych regulacji. Pozwoli to na sukcesywne rozszerzanie katalogu składników wynagrodzeń, które nie będą mogły wchodzić w skład wynagrodzenia minimalnego.

Projektowane przepisy mają mieć zastosowanie do ustalenia wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2026 roku. Natomiast wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2025 roku będzie jeszcze oparta na przepisach dotychczasowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę z 2002 r. (z uwagi na fakt, że wysokości te musiały być ustalone najpóźniej do 15 września 2024 r.).

Zwracamy uwagę, że prace nad projektowaną ustawą wciąż trwają i są na etapie Rządowego Centrum Legislacji. Jednakże, należy się spodziewać w niedalekiej przyszłości przyjęcia przez Rząd tej ustawy i rozpoczęcia procedury legislacyjnej w Parlamencie. Będziemy Państwa informować o postępach prac związanych z projektowanymi przepisami. Już teraz zwracamy jednak uwagę, iż przyjęcie nowych przepisów będzie wiązało się z koniecznością podjęcia szeregu działań przez pracodawców, w szczególności aktualizacji regulaminów wynagradzania, układów zbiorowych pracy czy też dostosowania zarówno umów o pracę jak i umów cywilnoprawnych do przyjętych wymogów.