Ο Περικλής Θανόπουλος στο ίδιο ερώτημα απάντησε ότι από μικροί με τον αδερφό του είχαν περάσει σαν παιδιά χρόνο δουλεύοντας μέσα στο κατάστημα αναλαμβάνοντας διαφορετικούς ρόλους, στοιχείο που θεωρεί απαραίτητο για να αναλάβει κάποιος την οικογενειακή επιχείρηση. Επίσης ανέφερε τη συμβουλή που πήραν από τον πατέρα τους ο οποίος πίστευε στηνεπένδυση της αγοράς ακινήτων ενώ η συμβουλή που θα έδινε ο ίδιος στην επόμενη γενιά είναι να αγκαλιάζει τους εργαζόμενους της εταιρείας και να αισθάνονται σαν οικογένεια.
Στη συζήτηση για το δίλημμα της συμμετοχής ή μη οικογενειακών μελών στην επιχείρηση ο Βαγγέλης Αποστολάκης σχολίασε ότι δεν υπάρχει best practice, ό,τι αποφασίσει η οικογένεια είναι σωστό αρκεί να το αποφασίζει με τον σωστό τρόπο. Κλείνοντας, ο Περικλής Θανόπουλος τόνισε ότι όταν υπάρχει η αγάπη και αλληλοσεβασμός όλα λύνονται σε περίπτωση διαφωνίας ενώ ο Θάνος Αγγελάκης υπογράμμισε την σημαντικότητα του αυτοπροσδιορισμού.
O Γιώργος Κεφαλογιάννης, Chief Economic Advisor, Ε.ΕΝ.Ε στην ομιλία του έδωσε μία εικόνα για τη θέση της Ελλάδας στο Παγκόσμιο Μακροοικονομικό Περιβάλλον κυρίως τον τελευταίο χρόνο και πώς επηρεάζει τις οικογενειακές επιχειρήσεις και το επιχειρείν στην Ελλάδα.
Στη συνέχεια η Κατερίνα Δελή, Business Marketing Manager, Vodafone μίλησε για την τεχνολογική εξέλιξη και τη σημασία της στην μελλοντική επιτυχία των επιχειρήσεων. Mίλησε για τη σημασία του Ψηφιακού μετασχηματισμού και αναφέρθηκε στον δείκτη ψηφιακής ένταξης σύμφωνα με τον οποίο η Ελλάδα είναι τελευταία στην κατάταξη επιχειρήσεων με πολύ χαμηλές επενδύσεις σε ψηφιακές τεχνολογίες.
Ο Βαγγέλης Αποστολάκης, Deputy Senior Partner, KPMG στην Ελλάδασε δύο μοναδικές συνεντεύξεις συζήτησε με τον Νίκο Κ. Κουκούντζο, Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου, Όμιλος KLEEMANN και τον Νικόλαο Ν. Κουκούντζο, Διευθύνοντα Σύμβουλο, Όμιλος KLEEMANN. Μαζί, μίλησαν για θέματα σχετικά με την οικογενειακή τους εταιρεία που ιδρύθηκε το 1983, στο Κιλκίς και έχει φτάσει να απασχολεί 1.700 άτομα στην Ελλάδα και να εξάγει σε περισσότερες από 100 χώρες. Ο Νίκος Κ. Κουκούντζος μίλησε για την ιστορία και πορεία της επιχείρησης και για το «επιχειρηματικό δαιμόνιο» που τον διακατείχε όπως σχολίασε ο Β. Αποστολάκης για να φτάσει η εταιρεία στο σημείο που βρίσκεται σήμερα μετά από πολλές δυσκολίες. Το συστατικό της επιτυχίας για τον Νίκο Κ. Κουκούντζο ήταν η επιλογή ανθρώπων που έγιναν οικογένεια και μία δεμένη ομάδα όσο και αν μεγάλωνε η εταιρεία. Για τη διαδικασία διαδοχής στη νεότερη γενιά ανέφερε ότι έγινε αβίαστα καθώς από μικρά τα παιδιά του εργάστηκαν μέσα στην επιχείρηση δημιουργώντας έτσι την κουλτούρα θέλησης εργασίας στην οικογενειακή επιχείρηση. Τέλος αναφέρθηκε στις βασικές αρχές της KLEEMANN «Ειλικρίνεια, εμπιστοσύνη και αγάπη για αυτό το κάνουμε».
Ο Νικόλαος Ν. Κουκούντζος, Διευθύνοντας Σύμβουλος, Όμιλος KLEEMANN μίλησε από την σκοπιά της επόμενης γενιάς, σχολίασε πως αυτές οι αξίες που ανέφερε ο πατέρας του έχουν γίνει πλέον η κουλτούρα της εταιρείας. Στο ερώτημα του Βαγγέλη Αποστολάκη σχετικά με το πως αποφασίζουν έχοντας περάσει στην εποχή που αποφασίζουν δύο ή τρία μέλη της οικογένειας και όχι μόνο ένας άνθρωπος, τι συμβαίνει όταν υπάρχουν διαφορετικές απόψεις ή διαφωνίες. Ο Νικόλαος Ν. Κουκούντζος ανέφερε ότι όλες οι απόψεις λαμβάνονται για το καλό της εταιρείας και ότι δεν υπάρχει τόσο έντονο το πρόβλημα της διαφωνίας αλλά το πως θα καταφέρουν να συγκεντρώσουν όλα τα δεδομένα για να παρθεί η σωστή απόφαση. Όταν υπάρχουν όλα τα στοιχεία φροντίζουν να αφιερώσουν τον κατάλληλο χρόνο για να ευθυγραμμιστούν όλοι ώστε να παρθεί μία κοινή απόφαση. Μιλώντας για το μέλλον της εταιρείας τόνισε ότι αυτό που θα ήθελε είναι να είναι ακόμα πιο ανθεκτική και να έχει μία καλή και ομαλή πορεία για τα επόμενα 40 χρόνια και μια ομαλή διαδοχή.
Η Tόνια Παρίση, Director, People Services, Consulting, KPMG στην Ελλάδα στην ομιλία της «Προετοιμασία διαδοχής – Επενδύοντας στην ανάπτυξη ηγετών» μίλησε στο κοινό του συνεδρίου για το πώς μπορούν να υποστηρίξουν με μία σωστή προετοιμασία τη νέα γενιά της οικογενειακής επιχείρησης και πώς θα αναγνωριστεί αυτή από το σύνολο της επιχείρησης κερδίζοντας την εμπιστοσύνη και την αποδοχή.
Σειρά είχε η ομιλία του Σταύρου Γιαννέτσου, Co-founder, Senior Strategy Advisor, altoValue με τίτλο «OKRs: Unleashing Family Business Potential for Growth, Resilience, and Purpose in an AI-Driven Future» αναπτύσσοντας τη φιλοσοφία των OKRs αλλά και την ανάδειξη της σημασίας της ανθεκτικότητας των οικογενειακών επιχειρήσεων.
Ζωντανά από τις ΗΠΑ συνδέθηκε η Isabel C. Botero, Ph.D., Assistant Professor, George E. and Mary Lee Fischer Chair in Family Entrepreneurship, College of Business - University of Louisville για να μιλήσει στην παρουσίαση της “Engaging a competent next generation” για το πώς μπορούν να ασχοληθούν ενεργά οι νέες γενεές στην επιχείρηση και να αναπτύξουν τα προσόντα τους μέσα από την έρευνα και την εμπειρία ετών που έχει επί του θέματος μέσω της διάδρασής της με οικογένειες που επιχειρούν. Μοιράστηκε τα τέσσερα βασικά πράγματα που έμαθε μέσα από την εμπειρία της για την προετοιμασία της επόμενης γενιάς. Το πρώτο είναι ότι πρέπει να κερδίσουν τη νομιμότητα (legitimacy) από πολλές πλευρές , να μάθουν για τη διαφοροποίηση και το πως να είναι αυθεντικά ο εαυτός τους, να δουλεύουν στους τομείς ανάπτυξης ικανοτήτων για την επόμενη γενιά και τέλος πως να σκέφτονται την επαναδιαπραγμάτευση του ρόλου που έχουν.
“The importance of Risk Management and Transfer for Family Offices” ήταν ο τίτλος ομιλίας του Γιώργου Μελίδη, Manager, Financial Lines, Member of Business ExCo, Howden. Εστίασε στο κομμάτι του ρίσκου λέγοντας ότι η λέξη ρίσκο δεν σημαίνει μόνο κίνδυνος αλλά και ευκαιρίες και επικεντρώθηκε στο τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τις οικογενειακές επιχειρήσεις.
Η Κατερίνα Πολυζώη, Διευθύντρια στον τομέα των Συμβουλευτικών Υπηρεσιών προς Οικογενειακές Επιχειρήσεις της KPMG, ανέλυσε τα πλεονεκτήματα των οικογενειακών επιχειρήσεων, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, το ρόλο που διαδραματίζουν το όραμα και οι αξίες της οικογένειας, τη συνεργασία με στελέχη εκτός οικογένειας καθώς και τον τρόπο προετοιμασίας της νέας γενιάς στην παρουσίαση της «Επαγγελματίες-Στελέχη και Οικογενειακή Επιχείρηση: Επιλύοντας την εγγενή αντίφαση». Ανέλυσε τις έξι προϋποθέσεις της επιτυχίας οι οποίες είναι: οι σαφείς στόχοι και επιδιώξεις, οι δίκαιες και διαφανείς πολιτικές και διαδικασίες, ο διαχωρισμός ιδιοκτησίας και διοίκησης, η επίλυση ενδο-οικογενειακών διαφωνιών «κεκλισμένων των θυρών», οι σαφείς αρμοδιότητες και τέλος η αναγνώριση, ανταμοιβή & ενδυνάμωση. Έκλεισε λέγοντας ότι η ένταξη και η σωστή εκμετάλλευση των στελεχών εκτός οικογένειας είναι μία σύνθετη διαδικασία.
Συνεχίζοντας στο ίδιο θέμα με ένα fireside chat με θέμα τον ρόλο της συμμετοχής των στελεχών εκτός οικογένειας στις οικογενειακές επιχειρήσεις μίλησε ο Πάνος Αδαμαντιάδης, Marketing & Sales OT, Kasidis SA – Elassona Farm ως επαγγελματίας στέλεχος σε μία οικογενειακή επιχείρηση και η Κατερίνα Πολυζώη, Senior Manager, Family Business Consulting, KPMG στην Ελλάδα. Ο Πάνος Αδαμαντιάδης θα συμβούλευε ένα στέλεχος να πάει σε μία οικογενειακή επιχείρηση καθώς υπάρχει η άμεση επαφή με τη διοίκηση σε σχέση με μία πολυεθνική και πιο άμεσο αποτέλεσμα ενός έργου με συνήθως καλύτερες απολαβές σε σχέση με τις πολυεθνικές. Τόνισε ότι η χημεία παίζει πολύ σημαντικό ρόλο καθώς και να μοιράζεται το νέο στέλεχος το όραμα και τις αξίες της οικογενειακής επιχείρησης. Από την άλλη πλευρά θα συμβούλευε τις οικογενειακές επιχειρήσεις να προσέξουν όταν προσλαμβάνουν ένα στέλεχος εκτός οικογένειας να μην πέσουν ποτέ θύματα του «έρωτα με την πρώτη ματιά». Επίσης, να είναι ξεκάθαρες και οι δύο πλευρές για τις αρμοδιότητες και τις δυνατότητες της κάθε πλευράς. Μίλησε για τα χαρακτηριστικά των στελεχών αυτών όπως ο σεβασμός για τον ιδιοκτήτη και hands on αντιμετώπιση . Για τις ισορροπίες στην επιχείρηση ανέφερε ότι πρέπει να είναι τόσο κοντά όσο να μην καίγεσαι και τόσο μακρυά όσο να μην παγώνεις.
