Οι σύγχρονες τάσεις και προκλήσεις στον κλάδο των Ακινήτων από την νέα έρευνα “Future of Real Estate” της KPMG

Η έντονη δραστηριότητα του Ελληνικού κλάδου αναφορικά με την ανάπτυξη της αγοράς Ακινήτων συνοδεύεται από σημαντικές επενδύσεις από διεθνείς όσο και τοπικούς επενδυτές κεφαλαίων. Υπάρχει επίσης σημαντική δραστηριότητα από χρήστες ακινήτων,  καθώς μεγάλες εταιρείες  θέτουν ψηλά τον πήχη των προδιαγραφών, απαιτώντας  ποιοτικούς χώρους οι οποίοι καλύπτουν και περιβαλλοντικά κριτήρια. Την ίδια στιγμή, η δραστηριότητα στην αγορά κατοικιών είναι επίσης έντονη, με αυξημένη ζήτηση από ντόπιους και, ειδικότερα, ξένους αγοραστές.

Μεταξύ άλλων, η έρευνα της KPMG “Future of Real Estate” παρουσιάζει τις τρεις κύριες δέσμες στις οποίες δραστηριοποιούνται οι εταιρείες του κλάδου στην Ελλάδα, ήτοι, των ΑΕΕΑΠ, Developers και  Διεθνών fund. Επ’ αυτού, παρατίθενται οι μεγαλύτερες εταιρείες ανά άξονα δραστηριοποίησης - οι οποίες κατ’ ουσία συνθέτουν το ανταγωνιστικό τοπίο του κλάδου - συνδυαστικά με βασικούς δείκτες απόδοσης, η εξέλιξη των οποίων κατά την τελευταία πενταετία καταδεικνύει την αλλαγή του Ελληνικού κλάδου επί τα βελτίω.
 

Οι βασικοί παίκτες στην Ελληνική Αγορά Ακινήτων

Με βασικούς πυλώνες την ώθηση της οικονομικής ανάκαμψης, των ηπιότερων νομισματικών συνθηκών και της αύξησης των τιμών, από το 2018 και μετά η ελληνική αγορά ακινήτων καταγράφει σημαντική αύξηση της δραστηριότητας από ξένους αλλά και εγχώριους παίκτες στον κλάδο ακινήτων. Μία σημαντική αλλαγή που προέκυψε αφορά στην ενοποίηση σε μεγάλο βαθμό μίας έως πρότινος κατακερματισμένης αγοράς ακινήτων, υπό την έννοια ότι έλαβε χώρα μια μαζική μεταβίβαση της ιδιοκτησίας περιουσιακών στοιχείων από μη εξειδικευμένους (π.χ. Ελληνικού Δημόσιο, Τράπεζες και χαρτοφυλάκια μη εξυπηρετούμενων δανείων-NPLs)και μη θεσμικούς επενδυτές (π.χ. μικρές / οικογενειακές επιχειρήσεις) (συμπεριλαμβανομένων ιδιωτών, οικογενειακών επιχειρήσεων, του) σε πιο εξειδικευμένους επενδυτές, με δομές διακυβέρνησης οι οποίες είναι ευθυγραμμισμένες με τις βέλτιστες πρακτικές στον κλάδο ακινήτων και εύκολη πρόσβαση σε χρηματαγορές και χρηματοδοτικά εργαλεία. Επιπλέον, εξακολουθεί να υπάρχει μια μεγάλη δυνητική προσφορά περιουσιακών στοιχείων για επενδύσεις και ανάπτυξη, καθώς οι Τράπεζες, τα Funds ή / και οι NPLs εταιρείες επιδιώκουν να διαθέσουν προς πώληση ένα σχετικά μεγάλο απόθεμα ακινήτων (REOs) τα επόμενα χρόνια, ενώ οι δημόσιοι φορείς, όπως η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), επιθυμούν να μεγιστοποιήσουν την αξία της ακίνητης περιουσίας που τους ανήκει.

Παρουσιάζουμε τις τρεις κύριες κατηγορίες παικτών στον κλάδο των ακινήτων που δραστηριοποιούνται αυτή τη στιγμή στην αγορά:

1. Εταιρίες ΑΕΕΑΠ
2. Developers
3. Διεθνή Fund

ΑΕΕΑΠ

Τα συνολικό χαρτοφυλάκιο των ελληνικών ΑΕΕΑΠ έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία 5 χρόνια, με την εκτιμώμενη αξία των ακινήτων και των εσόδων να υπερδιπλασιάζεται κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Αυτό είναι αποτέλεσμα μιας σειράς νέων επενδύσεων, της ανοδικής αξιολόγησης των υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων και, σε έναν μικρότερο βαθμό, λόγω της δημιουργίας νέων ΑΕΕΑΠ την περίοδο αυτή.

Developers

Οι τρεις developers που είναι εισηγμένοι στο Χρηματιστήριο Αθηνών είναι οι:

Lamda Development: Θεωρείται ο κορυφαίος developer εμπορικών κέντρων στη χώρα, με Ακαθάριστη Αξία Ενεργητικού €3,2 δις. Το κύριο project που αναπτύσσει αυτή τη στιγμή είναι το Ελληνικό, ένα από τα μεγαλύτερα έργα αστικής ανάπλασης που πραγματοποιείται αυτή τη περίοδο στην Ευρώπη, με συνολικό προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 8 δισ. ευρώ. 

Dimand: Πρόσφατα εισηγμένη στο Ελληνικό χρηματιστήριο κατασκευαστική εταιρεία, η Dimand έχει ιστορία 20 ετών στην αστική ανάπλαση και τα βιώσιμα κτίρια, ενώ συνεργάζεται με την EBRD για χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου. Έχει ήδη αναπτύξει 14 κτίρια με πράσινη πιστοποίηση και έχει 22 έργα υπό κατασκευή για τα οποία θα επιδιώξει πιστοποίηση LEED .

REDS: Μέλος του κατασκευαστικού ομίλου Ελλάκτωρ, που δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη ακινήτων εδώ και περισσότερο από 23 χρόνια, η REDS έχει αναπτύξει εμπορικά πάρκα, εμπορικά & ψυχαγωγικά κέντρα, οικιστικά συγκροτήματα, εγκαταστάσεις μεικτής χρήσης, κτίρια γραφείων και εκθεσιακά κέντρα. Η REDS αυτήν την περίοδο έχει 3 μεγάλα έργα υπό κατασκευή.

Τα τελευταία χρόνια, πολλοί ιδιώτες ξένοι developers από χώρες όπως η Κύπρος, το Ισραήλ και η Μέση Ανατολή, όπως και εγχώριοι developers, έχουν αυξήσει σημαντικά τις δραστηριότητές τους στην αγορά σε διάφορους τομείς, με αρκετούς να εστιάζουν στην κατοικία αλλά και, πιο πρόσφατα, στα ξενοδοχεία και τα θέρετρα. Οι βασικοί παίκτες είναι οι TEMES, Ten Brinke, Green Properties και Zoia.

Διεθνή Fund

Στους ξένους επενδυτές που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα περιλαμβάνεται μια μεγάλη ποικιλία από ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια, παγκόσμιοι θεσμικοί επενδυτές αλλά και οικογενειακά γραφεία. Η επενδυτική δραστηριότητα κατανέμεται σε όλους τους τομείς των ακινήτων: logistics, γραφεία, κατοικίες-εξυπηρετούμενα διαμερίσματα και, όλο και περισσότερο, ξενοδοχεία και θέρετρα. Παρά τις αντιξοότητες που αντιμετωπίζουν σήμερα οι παγκόσμιες αγορές ακινήτων, ως αποτέλεσμα κυρίως του αυξανόμενου κόστους δανεισμού και του υψηλού πληθωρισμού στο κόστος κατασκευής, η δραστηριότητα των επενδυτικών Funds στην Ελλάδα παραμένει ισχυρή, βασιζόμενη σε σταθερά θεμελιώδη μεγέθη και ένα χαμηλότερο αντιληπτό επίπεδο κινδύνου σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη. Μια πιθανή αναβάθμιση του ελληνικού δημόσιου χρέους σε επενδυτική βαθμίδα κατά τη διάρκεια του 2023 θα μπορούσε να οδηγήσει στην είσοδο περισσότερων Funds στην ελληνική αγορά ακινήτων και φιλοξενίας, προσελκύοντας ιδιαίτερα πιο μακροπρόθεσμα θεσμικά κεφάλαια. Οι βασικοί παίκτες περιλαμβάνουν τις Brook Lane Capital, Dolphin Capital Investors, Dromeus Capital, Henderson Park/Hines, HIG Capital, Hotel Investment Partners (HIP), Grivalia Hospitality και Goldman Sachs Asset Management.