Στις 5 Απριλίου 2024 τέθηκε σε ισχύ ο Νόμος 5100/2024 ενσωματώνοντας στην ελληνική νομοθεσία την Οδηγία της ΕΕ για τους κανόνες του Πυλώνα ΙΙ, ακολουθώντας σε γενικές γραμμές του Πρότυπους Κανόνες του ΟΟΣΑ. Πλέον, οι πολυεθνικοί όμιλοι με παγκόσμια ενοποιημένα έσοδα άνω των ΕΥΡΩ 750 000 000 κατά τουλάχιστον δύο (2) από τα τελευταία τέσσερα (4) οικονομικά έτη, καλούνται να καταβάλλουν ελάχιστο φόρο 15%. Η έγκαιρη και ορθή αξιολόγηση της υπαγωγής στους νέους κανόνες, η αξιοποίηση των διαθέσιμων εξαιρέσεων και ασφαλών λιμένων, καθώς και η αποτελεσματική προετοιμασία δεδομένων και διαδικασιών, αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την ομαλή προσαρμογή των πολυεθνικών ομίλων στο νέο καθεστώς.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι πολυεθνικοί όμιλοι που εμπίπτουν στους κανόνες του Πυλώνα ΙΙ αρχικά θα πρέπει να εξετάσουν αν υπάγονται σε κάποια εξαίρεση ή σε κάποιον κανόνα ασφαλούς λιμένα, όπως ο προσωρινός ασφαλής λιμένας Έκθεσης ανά Χώρα. Η ορθή ανάλυση των κανόνων είναι καθοριστική λόγω της πολυπλοκότητας τους και, ιδίως, λόγω της σημασίας που έχει το πρώτο έτος εφαρμογής: η μη επίκληση κάποιας εξαίρεσης στο πρώτο έτος μπορεί να στερήσει τη δυνατότητα αξιοποίησής της στο μέλλον. Ακόμη και για τον προσωρινό ασφαλή λιμένα Έκθεσης ανά Χώρα, απαιτούνται ειδικοί υπολογισμοί που ενδεχομένως να επηρεαστούν, μεταξύ άλλων, από μόνιμες/προσωρινές διαφορές λογιστικής και φορολογικής βάσης και από την αξιοποίηση φορολογικών ή άλλων αναπτυξιακών κινήτρων. Εάν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις εξαίρεσης ή ασφαλούς λιμένα, απαιτούνται αναλυτικοί υπολογισμοί για τον προσδιορισμό και την κατανομή του συμπληρωματικού φόρου.
Επιπρόσθετα, οι κανόνες του Πυλώνα ΙΙ προβλέπουν δηλωτικές υποχρεώσεις. Για το πρώτο έτος εφαρμογής, οι συνιστώσες οντότητες των ομίλων στην Ελλάδα οφείλουν να υποβάλουν τη Δήλωση Πληροφοριών Συμπληρωματικού Φόρου έως τις 30 Ιουνίου 2026 (για χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2024), ενώ η Δήλωση Συμπληρωματικού Φόρου θα πρέπει να υποβληθεί έως τις 31 Ιουλίου 2026. Σημειώνεται ότι οι υποχρεώσεις αυτές ενδέχεται να ισχύουν ακόμη και αν δεν προκύπτει καταβολή φόρου στην Ελλάδα, π.χ. σε περίπτωση κάποιας εξαίρεσης ή εφαρμογής ασφαλούς λιμένα.
Η Ελλάδα δεν έχει καθορίσει μέχρι σήμερα διαδικασίες σχετικά με τις υποχρεώσεις εγγραφής ή υποβολής δηλώσεων. Ωστόσο, οι πολυεθνικοί όμιλοι με έδρα στην Ελλάδα θα πρέπει να παρακολουθούν συνεχώς τις εξελίξεις στις δικαιοδοσίες που δραστηριοποιούνται, καθώς τέτοιου είδους υποχρεώσεις έχουν ήδη ξεκινήσει να ισχύουν σε άλλες χώρες που εφαρμόζονται οι κανόνες του Πυλώνα ΙΙ.
Περαιτέρω διευκρινίσεις για την ερμηνεία του σχετικού πλαισίου και τις δηλωτικές υποχρεώσεις αναμένεται να δοθούν με αποφάσεις του Υπουργείου Οικονομικών και εγκύκλιο της ΑΑΔΕ. Επίσης, παραμένει σε εκκρεμότητα το ζήτημα της ενσωμάτωσης των Κατευθυντήριων Οδηγιών που έχουν εκδοθεί από τον ΟΟΣΑ μετά την ψήφιση του Νόμου 5100/2024, καθώς και η ενσωμάτωση της Οδηγίας DAC9, η οποία θα επιτρέπει την ανταλλαγή Δήλωση Πληροφοριών Συμπληρωματικού Φόρου μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Με τις πρώτες δηλωτικές υποχρεώσεις να ξεκινούν το 2026, οι πολυεθνικοί όμιλοι που εμπίπτουν στους κανόνες του Πυλώνα ΙΙ και δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα θα πρέπει να προετοιμαστούν κατάλληλα ώστε να είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις και να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που προκύπτουν από τους εν λόγω κανόνες.
