Hvernig á að koma viðskiptahugmynd í framkvæmd?

Forsendur í rekstraráætlun þurfa að endurspegla aðrar upplýsingar í viðskiptaáætluninni og vera í innbyrðis samræmi. Mikilvægt er að áætlunin sé eins námkvæm og unnt er og sýna varfærni, sérstaklega þegar kemur að þróunarkostnaði og þeim tíma sem það tekur að skapa tekjur. Næmnigreining á lykilforsendum hjálpar til við að skilja áhrif breytinga og draga úr óvissu.

Með því að setja skýr markmið og mælikvarða í viðskiptaáætluninni er auðveldara að halda fókus og fylgjast með framvindu. Að ná áföngum í samræmi við áætlun styrkir jafnframt trúverðugleika gagnvart væntanlegum fjárfestum. Þótt ákveðnum þáttum sé útvistað er nauðsynlegt að vera vel inni í öllum meginatriðum áætlunarinnar og geta útskýrt hana. Að lokum þarf að uppfæra viðskiptaáætlunina reglulega eftir því sem forsendur og aðstæður breytast.

Í viðskiptaáætlun ætti að felast:

• Stutt lýsing á markaðsaðstæðum, þeirri vöru eða þjónustu sem verið er að bjóða upp á, stjórnendateyminu og meginlínum í fjármálum.
• Félagið; saga, stjórnendur, hluthafar.
• Varan; eiginleikar, gæði, afhendingarmáti.
• Markaðurinn; stærð, líklegir viðskiptavinir, samkeppni.
• Sölu- og markaðsmál; markaðsáætlun, verðlagning, leiðir á markað.
• Stjórnendateymið; núverandi þekking, reynsla og framtíðarþarfir, ytri ráðgjafar.
• Tæknimál; vörulýsing, tæknilegir þættir, fjárfestingaþörf, viðhald og þjónusta.
• Fjárhagsupplýsingar; sögulegar og áætlaðar rekstrarupplýsingar, efnahagsreikningur, forsendur sjóðstreymisáætlunar, fjárþörf, fjármögnun og útgöngustefna.

Að auki

• Forsendur í rekstraráætlunum eiga að endurspegla og vera í samræmi við aðrar upplýsingar í viðskiptaáætluninni. Verið eins nákvæm og unnt er.
• Verið varfærin þegar þið gefið ykkur forsendur, sérstaklega varðandi þróunarkostnað og hversu langan tíma það tekur að skapa tekjur. 
• Gerið næmnigreiningu á lykilforsendum.
• Setjið ykkur markmið og mælikvarða í viðskiptaáætluninni. Það hjálpar ykkur að halda fókus. Ef þið getið náð áföngum og staðist mælikvarða í samræmi við áætlun sýnir það væntanlegum fjárfestum fram á einbeitni ykkar og færni. 
• Þó þið veljið þá leið að útvista vinnu við einstaka þætti viðskiptaáætlunarinnar er afar mikilvægt að þið séuð inni í öllum meginþáttum hennar. Þið þurfið sjálf að geta útskýrt hana.
• Gætið þess að uppfæra viðskiptaáætlunina eftir því sem við á og nauðsynlegt er.

Það er mikilvægt að huga að félagsformi og skipulagi rekstrarins strax frá upphafi. Fjárfestar kunna að meta gegnsætt form þar sem áhættan af fjárfestingunni er augljós. Sveigjanlegasta og jafnframt algengasta félagsform rekstrar er einkahlutafélagsformið.

Áður en ákvörðun um félagsform er tekin er þó rétt að huga að eftirfarandi atriðum. Algengt er að endurskoðanda félags sé falin umsjón með þessum verkefnum. 

Stofnun félags

Vörumerki er sérkenni fyrirtækis og leið þess til að skera sig úr fjöldanum. Það er þess virði að huga að vörumerki fyrirtækisins frá byrjun og mögulega leita eftir áliti sérfræðinga. Góðu fréttirnar eru að enginn skortur er á hæfileikaríkum og skapandi hönnuðum á Íslandi.

Til þess að fyrirtæki geti stækkað og orðið sjálfbært verður það að snúast um meira en að selja vörur og/eða veita þjónustu. Ekki er síður mikilvægt að búa til sterkt vörumerki. Hugleiddu eftirfarandi atriði þegar þú vinnur að auðkennum fyrirtækisins:

Nafn vörumerkis

• Veldu nafn sem höfðar til viðskiptavina þinna – ekki aðeins þín
• Veldu nafn sem vekur jákvæðar hugsanir
• Ekki velja nafn sem er of langt eða ruglingslegt
• Hugleiddu hvort þú viljir hafa lýsandi nafn eða ekki. Það eru kostir og gallar við báðar leiðir
• Gakktu úr skugga um að vörumerkið sé laust. Leitaðu meðal vörumerkja

Einkenni vörumerkisins er í framhaldinu byggt í kringum nafn vörumerkisins.

Einkenni vörumerkis

• Vörumerkið ætti helst að vera auðgreinanlegt og eftirminnilegt
• Það ætti að endurspegla gildi rekstursins og menningu
• Það ætti ennfremur að höfða til lykilviðskiptavina þinna
• Mundu að því meira sem vörumerkið segir til um reksturinn því minni þörf er á að útskýra hann
• Vertu viss um að einkenni vörumerkis geti haldið sér til lengri tíma því síðari tíma breytingar geta verið tímafrekar, dýrar og áhættusamar
• Notaðu vörumerkið stöðugt, þar á meðal á heimasíðu þinni, tölvupósti og bréfsefni
• Vörumerkið ætti að vera hluti af markaðsáætlun hjá fyrirtækinu

Mikilvægt er að huga að skattlagningu þegar nýjum atvinnurekstri er komið á fót. Að afla ráðgjafar um þessi málefni frá byrjun getur komið í veg fyrir dýr mistök og að óvæntar skattskuldbindingar líti dagsins ljós.

Skattaskipulagning

Í upphafi skal endinn skoða. Það getur reynst dýrmætt að skipuleggja verkefni fram í tímann en þannig auka fyrirtæki líkurnar á að komið sé í veg fyrir óvæntar og of háar skattgreiðslur á síðari stigum. Þannig þarf að huga jafnt að aðkomu fjárfesta og útgöngu þeirra. Þá þar sérstaklega að huga að:

• Aðkomu stofnenda, lykilmanna og fjárfesta í upphafi starfseminnar áður en virði hefur myndast í félaginu.
• Starfskjarastefnu stjórnenda og lykilstarfsmanna.
• Því endurgjaldi sem stofnendur, fjárfestar og aðrir hafa hugsað sér að fá fyrir sitt framlag til rekstrarins.
• Kaupréttum starfsmanna. Í tekjuskattslögum er að finna sérstakar reglur um skattlagningu vegna nýtingar starfsmanna á kauprétti.
• Ef starfsemi mun að einhverju leyti fara fram erlendis og tekna aflað þaðan, er ráðlegt að huga vel að skattumhverfi þess ríkis er stofna á félag í. Auk þessa skal skoða þá tvísköttunarsamninga sem ríkið hefur gert við önnur ríki.
• Ef tekjur af starfsemi eiga rætur sínar að rekja til erlendra ríkja þarf að huga að mögulegum afdráttarsköttum í þessum ríkjum og hvort endurgreiðsla þeirra sé möguleg.
• Skoða mögulegar skattaívilnanir ef um þær er að ræða.

Félagsform og skatthlutfall

Það getur skipt máli að velja í byrjun það félagsform sem er hagstæðast fyrir starfsemina, samsetningu eigenda og fjárfesta. Skattlagning rekstrar má segja að sé þrenns konar,

1) ef um er að ræða eigin starfsemi á kennitölu manns er hagnaður skattlagður sem laun, 2) ef um er að ræða félag með ótakmarkaða ábyrgð a.m.k. eins eigenda, svo sem sameignar- félag eða samlagsfélag er hagnaðurinn skattlagður í 37,6% skatti og 3) ef um er að ræða félag með takmarkaða ábyrgð allra félagsmanna þ.e. hluta- eða einkahlutafélag er lagður 20% skattur á hagnað félagsins og 22% skattur af úthlutuðum arði til eigenda eða samtals 37,6%.

Hafa þarf í huga:

• Almennt má segja að það sé skattalega hagstæðara að stofna félag með takmarkaðri ábyrgð ef ætlunin er að byggja upp eigið fé í rekstrinum með innri vexti. Með vísan til ofangreinds má segja að slík félög fái „frest“ á helmingi heildarskattsins, þ.e. seinni skattgreiðslan fellur ekki til fyrr en við úthlutun arðs til eigenda.
• Ef ekki er stefnt að vexti með uppbyggingu eiginfjár heldur fyrirhugað að taka hagnaðinn út sem arð á hverju ári gæti verið ráðlegt að stofna félag með ótakmarkaðri ábyrgð a.m.k. eins eigenda. Þá er greiddur 37,6% skattur af hagnaðinum og úttektir eigenda úr rekstrinum 
• þörf á sérstakri úthlutun arðs, sem í hlutafélögum og einkahlutafélög- um getur fyrst átt sér stað þegar ársreikningur síðasta reikningsárs liggur fyrir, heldur er úttekt úr rekstri frjáls og án skattlagningar.
• Algengt er að sprotafyrirtæki skili tapi fyrstu ár sín í rekstri. Skatta- legt tap sem þannig myndast er hægt að nýta til lækkunar skatt- skyldra tekna næstu 10 ár frá því tap varð til. Ströng skilyrði eru þó sett fyrir nýtingu tapsins s.s. að telja þurfi tap hvers árs og eftir- stöðvar þess fram í skattframtali auk þess sem tapið getur fallið niður ef veruleg breyting verður á eignarhaldi eða starfsemi félags. Mikilvægt er því að telja rétt fram þannig að þessi skatteign tapist ekki.
• Fjármögnun rekstrar getur verið í formi eiginfjárframlags eða láns- fjár. Arður af eiginfé er ekki frá- dráttarbær kostnaður hjá félaginu en vextir eru það almennt. Vextir af láni einstaklings til rekstrar síns telst hins vegar ekki frádráttarbær rekstrarkostnaður.

Hvatar og ívilnanir

• Lögaðilar geta sótt um skattafrádrátt vegna kostnaðar við nýsköpunarverkefni.
• Skilyrði fyrir skattafrádrættinum er 1) að Rannís samþykki að verkefnið falli undir skilgreiningu á rannsóknar eða þróunarverkefni, 2) að hugmyndin og viðskiptaáætlunin sé vel skilgreind, 3) að varið verði a.m.k. 1 m. kr. til verkefnisins á 12 mánaða tímabili og 4) að starfsmenn hafi þjálfun, menntun eða reynslu á því sviði sem hugmyndin byggist á.
• Félög sem fengið hafa verkefni samþykkt eiga rétt á frádrætti frá álögðum tekjuskatti sem nemur 20% af útlögðum rekstrarkostnaði.Hámark kostnaðar til útreiknings á frádrætti nemur 600 eða 900 m. kr. Frádrátturinn getur því hæst numið 120 - 180 m. kr. lækkun á tekjuskattstofni en ef álagður tekjuskattur er lægri en ákvarðaður skattafrádráttur er mismunurinn greiddur út.

Staðgreiðsla og launatengd gjöld

• Ef félög ráða til sín starfsmenn ber að halda eftir staðgreiðsluskatti og iðgjaldi í lífeyrissjóð af launum starfsmanna og skila til ríkissjóðs og lífeyrissjóða á réttum tíma. Þessu til viðbótar ber launagreiðanda að greiða tryggingagjald og mótframlag í lífeyrissjóð.
• Það getur verið dýrkeypt og haft alvarlegar afleiðingar fyrir stjórnendur að sinna ekki þessari skyldu sinni. Ef vörslusköttum er ekki skilað á réttum tíma getur það leitt til sekta og jafnvel fangelsisvistar.

Virðisaukaskattur

• Um leið og fyrirséð er að sala á virðisauka-skattskyldri vöru eða þjónustu fari yfir 2 m. kr. á ári ber að tilkynna það ríkisskattstjóra og skrá reksturinn á grunnskrá virðisaukaskatts. Frá og með þeim tíma ber að leggja á og innheimta virðisaukaskatt í starfseminni. Virðisaukaskattinum ber að lokum að skila í ríkissjóð á tilskyldum tíma. Séu vanhöld þar á getur það haft alvarlegar afleiðingar fyrir stjórnendur.
• Reglur um virðisaukaskatt geta reynst flóknar og óljósar og er því mikilvægt að leita ráðgjafar ef einhverjar spurningar vakna.

Í upphafi er gríðarlega mikið af upplýsingum sem þarf að vinna úr og greina og margar ákvarðanir sem þarf að taka. Þessar fyrstu ákvarðanir geta haft mikil áhrif á hvort þínu fyrirtæki gengur vel eða illa. Við þær aðstæður er ómetanlegt að hafa aðgang að góðum mentor.

Hvað er mentor?

• Reyndur sérfræðingur eða lykilmaður í viðkomandi geira.
• Ráðleggur þér með óformlegum og gagnvirkum hætti, ekki í formi langra skýrslna.

Hver er ávinningurinn af því að fá mentor?

• Reynsla og tæknileg þekking.
• Lærdómur sem dreginn er af fyrri mistökum.
• Hlutlaust sjónarhorn.
• Prófsteinn á hugmyndir þínar.
• Traust gagnvart öðrum hagsmunaaðilum.
• Aðgangur að þeirra tengiliðum og bakhjörlum.
• Hjálpar þér að einbeita þér að lykilþáttum.
• Veitir þér endurgjöf.
• Hjálpar við að finna framtíðarstarfsmenn

Þegar mentor er valinn tryggðu að

• Hann ráði yfir nægri þekkingu og reynslu.
• Hafi trúverðugleika á viðkomandi markaði.
• Sé aðgengilegur.

Fjármögnun skiptir lykilmáli strax á fyrstu stigum nýsköpunar. Fjárfestar gera jafnan ráð fyrir að stofnendur og frumkvöðlar sýni skuldbindingu og trú á verkefnið með því að leggja sjálfir fram fjármagn, vinnu eða önnur verðmæti. Slík aðkoma er oft forsenda þess að laða að frekari fjárfestingu.

Eigið fé

Nýsköpunar- og sprotafyrirtæki eiga sjaldnast greiðan aðgang að hefðbundinni bankafjármögnun á fyrstu stigum. Slík fyrirtæki fela oft í sér mikla áhættu og hafa takmarkaða getu til að standa undir reglubundnum afborgunum til skamms tíma. Af þeim sökum er fyrsta fjármögnun yfirleitt í formi eigin fjár.

Eigið fé getur fengist með ýmsum hætti, meðal annars:

• Stofnendum, fjölskyldu og vinum, oft byggt á persónulegum tengslum og trausti.
• Englafjárfestum, einstaklingum sem fjárfesta í fyrirtækjum á frumstigi og koma gjarnan að borðinu með verðmæta reynslu, tengsl og þekkingu.
• Framlagi lykilstarfsmanna, til dæmis í formi vinnu gegn kauprétti eða öðrum hvata sem tengjast framtíðarvirði fyrirtækisins.
• Fag- og áhættufjárfestum, sem fjárfesta markvisst í sprota- og vaxtarfyrirtækjum með skýra vaxtarstefnu.

Áhættu- og fagfjárfestar

Fjárfestingaumhverfi nýsköpunar á Íslandi hefur þróast hratt á undanförnum árum. Í dag starfa hér bæði innlendir og erlendir fagfjárfestar og vísisjóðir sem fjárfesta á mismunandi stigum vaxtar. Slíkir fjárfestar leggja ekki aðeins til fjármagn heldur einnig stefnumótandi aðstoð, þekkingu og tengsl sem geta skipt sköpum fyrir framgang fyrirtækja.

Hver sjóður starfar samkvæmt sinni fjárfestingastefnu og viðmiðum. Því er mikilvægt fyrir frumkvöðla að kynna sér áherslur hvers aðila og eiga beint samtal við þá sem best falla að eðli og vaxtarfasa verkefnisins.

Dæmi um virka fjárfesta og vettvanga

Nýsköpunarsjóðurinn Kría
Nýsköpunarsjóðurinn Kría er sameinaður opinber sprota- og nýsköpunarsjóður sem fjárfestir í sprota- og nýsköpunarfyrirtækjum, bæði beint og í gegnum sérhæfða sjóði. Markmið sjóðsins er að efla virkt og samkeppnishæft fjármögnunarumhverfi og hvetja einkafjárfesta til þátttöku með meðfjárfestingum.

Frumtak
Frumtak er einn rótgrónasti vísisjóður landsins og fjárfestir í sprota- og vaxtarfyrirtækjum sem hafa lokið klakstigi og búa yfir skýrum vaxtar- og alþjóðatækifærum. Sjóðurinn vinnur náið með félögum í eignasafni sínu og leggur áherslu á virkt samstarf.

Eyrir Sprotar
Eyrir Sprotar styðja við efnileg fyrirtæki og hugmyndir sem geta skapað virði á alþjóðamarkaði. Lögð er áhersla á virkt eignarhald, öflugan rekstur og skýra vaxtarstefnu, í samræmi við langtímahugsun Eyris.

Investa
Investa er snemmstigs fjárfestir sem einbeitir sér að tæknidrifiðri nýsköpun með alþjóðlega skírskotun. Félagið fjárfestir í fáum, vel völdum fyrirtækjum og vinnur náið með þeim að vexti og uppbyggingu.

Karolina Fund
Karolina Fund er íslenskur hópfjármögnunarvettvangur þar sem einstaklingar og verkefni geta leitað eftir fjármagni til fjölbreyttra nýsköpunar- og skapandi verkefna. Hópfjármögnun getur verið áhrifarík leið til að prófa eftirspurn og virkja samfélag í kringum hugmyndir.

Styrkir og opinber stuðningur

Rannís
Rannís hefur umsjón með helstu samkeppnissjóðum á sviði rannsókna, nýsköpunar og menntunar, auk þátttöku Íslands í alþjóðlegum áætlunum á borð við Horizon Europe. Fyrir mörg nýsköpunarfyrirtæki er Tækniþróunarsjóður lykilfjármögnunarleið á fyrstu stigum þróunar.

Aðrir opinberir aðilar
Atvinnuþróunarfélög og sveitarfélög veita víða styrki og stuðning til nýsköpunar. Slík úrræði eru mismunandi eftir landshlutum og mikilvægt að kanna möguleika á hverjum stað.

Erlendir styrkir
Ýmis norræn og evrópsk samstarfsverkefni bjóða upp á styrki og framlög til nýsköpunar, rannsókna og þróunar. Þar geta falist tækifæri til bæði fjármögnunar og alþjóðlegs samstarfs.

First North – Nasdaq á Íslandi

First North er vaxtarmarkaður ætlaður fyrirtækjum sem eru að taka fyrstu skref sín á verðbréfamarkaði. Markaðurinn veitir aðgang að fjárfestum og stuðlar að auknu gagnsæi og jafnræði í viðskiptum. Kröfur til stærðar, eignarhaldsdreifingar og upplýsingagjafar eru almennt minni en á aðalmarkaði Nasdaq, þó skráning feli ávallt í sér skyldur og kostnað. Fyrir rétt fyrirtæki getur skráning verið öflug leið til að styðja við áframhaldandi vöxt og þróun.

Gott starfsfólk er eitt af því mikilvægasta í rekstri hvers félags. Það skiptir máli að öflugt teymi komi að rekstrinum eins snemma og kostur er. Það eykur líkur á að vel gangi og styrkir áhuga fjárfesta og væntanlegra viðskiptavina.

Að búa til gott lið

• Stofnendur þurfa að leggja hlutlægt mat á sína eigin getu, þekkingu og hæfileika.
• Nauðsynleg þekking og þjálfun starfsmanna á að vera hluti af viðskiptaáætluninni.
• Kostnaður við að ráða og þjálfa starfsfólk þarf að vera hluti af rekstraráætlun félagsins. Gætið þess að taka tillit til alls starfsmannakostnaðar, svo sem trygginga, lífeyrissjóðsframlaga og annars.
• Hafðu í huga að þú ert að búa til fyrirtæki, ekki bara vöru, og að stjórnendateymið þitt og skipurit ætti að endurspegla það. Til dæmis kann að vera að þú sért tæknisnillingur, en hver ætlar að sjá um að selja afurðina ef það er ekki þín sterka hlið?
• Í ljósi ögrandi umhverfis og eftir- spurnar eftir góðu fólki er nauðsynlegt að leggja áherslu á það að byggja upp öfluga liðsheild og hvetja hana til dáða.
• Hafðu í huga að þeir sem ganga til liðs við félagið snemma þurfa að vera reiðubúnir að taka ábyrgð og vera sveigjanlegir og fljótir að læra.

Launakjör og kaupréttir

• Það getur verið að sprotafyrirtæki þurfi að vera hugmyndarík í því að launa fyrstu starfsmönnunum með öðrum hætti en peningum, bjóða upp á spennandi vinnuumhverfi og vinnuskipulag.
• Launakjör sem byggjast á veitingu kauprétta getur reynst hjálpleg leið til að sannfæra nýja starfsmenn um að ganga til liðs við sprotafyrirtæki. Því til viðbótar getur veiting kauprétta verið góð leið til að halda í lykilstarfsmenn sem standa frammi fyrir utanaðkomandi atvinnutilboðum. Með „nýsköpunarlögunum“ frá árinu 2016 (nr. 79/2016) varð breyting á skattlagningu kauprétta starfsmanna sem gerir veitingu kauprétta fýsilegri kost fyrir sprotafyrirtæki. Í einfaldaðri mynd fól breytingin í sér skattlagningu frestað þar til starfsmaður selur hlutina sem hann eignaðist við nýtingu kaupréttar en áður fór skattlagning fram við nýtingu kaupréttarins.
• Ef kostur er á að reyna að komast hjá því að treysta of mikið á einstaka starfsmenn.
• Eftir því sem reksturinn þinn vex og dafnar, mundu þá eftir að verðlauna fyrir ósérhlífni og hollustu. Fyrstu starfsmennirnir eru líklegir til að verða lykilstarfsmenn.

Viðskiptaumhverfi fyrirtækja fer stækkandi þar sem fjarlægðir skipta sífellt minna máli. Þeim íslensku fyrirtækjum fjölgar ört sem leita á erlenda markaði með vöru sína eða þjónustu eða í leit að fjármagni. Að leita út fyrir landsteinana getur haft mikinn ávinning í för með sér. Að sama skapi geta því fylgt ýmis vandamál og áhættur sem mikilvægt er að leita sér ráðgjafar um áður en lagt er af stað.

Hugaðu að þessu

• Auk ákvörðunar um félagsform sem hentar þínum rekstri best þarf að huga að því hvernig skattlagning rekstursins kemur til með að verða, bæði í því landi sem starfsemin fer fram og þegar ávinningur af henni er fluttur heim.
• Flutningur á eignum og starfsfólki gætu haft í för með sér einhverjar skattalegar afleiðingar fyrir fyrir- tækið eða einstaklingana.
• Reglur um milliverðlagningu innihalda þær kröfur sem gerðar eru til verðlagningar viðskipta milli tengdra aðila í skattalegu tilliti.
• Tvísköttunarsamningar eru milliríkjasamningar sem koma í veg fyrir að sömu tekjur séu marg- skattlagðar. Ekki hafa öll lönd gert tvísköttunarsamninga sín á milli. Á RSK.is má finna lista yfir þá tvísköttunarsamninga sem Ísland hefur gert (rsk.is).
• Mun þurfa að flytja starfsfólk erlendis? Er það tilbúið til þess og hvað mun það kosta? Er hagstæðara að ráða erlent starfsfólk?
• Hversu vel hafa erlend lög og reglur sem gilda um atvinnureksturinn verið skoðuð? Eru fyrirsjáanleg þau áhrif sem breytt lagaumgjörð mun hafa á reksturinn?
• Erlendar tekjur og gjöld munu hafa í för með sér gengisáhættu í rekstrinum. Hve mikil er þessi áhætta og er hægt að lágmarka hana með einhverju móti?
• Aldrei skal vanmeta áhrif tungumáls og ólíkrar menningar þegar verið er að hefja rekstur á nýjum mörkuðum.
• Hvert mun fjármagn til rekstursins erlendis vera sótt? Er hægt að fjármagna reksturinn hér á landi?

Þegar verið er að vega og meta það ríki sem er ákjósanlegast að starfa í, þarf að hafa í huga alla ofangreinda þætti. Því til viðbótar eru eftirfarandi atriði mikilvæg:

• Að hvaða mörkuðum býður staðsetningin aðgang að?
• Auðveldar staðsetningin aðgang að fjármagni?
• Er boðið upp á ívilnanir eða skattaafslætti fyrir fyrirtæki sem stofnsetja sig þar?
• Er löng reynsla fyrir því að erlend fyrirtæki hafi náð að dafna í landinu?
• Hver er kostnaður þess, og þá sérstaklega skattalegur, að innleysa fjárfestingu í landinu?

Ekki má gleyma að nýta ráðgjafa og aðra tengiliði til upplýsingaöflunar um nýja markaði. Þessir aðilar geta án efa nýtt tengslanet sitt til að opna dyr og auðvelda ferlið.

Að sækja á nýja markaði býður upp á mikil tækifæri. Varast skal þó að vanmeta þær hindranir sem þarf að yfirstíga á leiðinni. Þær skal íhuga vel áður en lagt er af stað. Starfsfólk KPMG býr yfir mikilli reynslu á þessu sviði og er ávallt reiðubúið að aðstoða.

Í lögum eru gerðar ákveðnar lágmarkskröfur til fjölda stjórnarmanna. Fyrirtæki í vexti ættu að huga að fjölgun stjórnarmanna því mikilvægt er að draga að mismunandi reynslu og þekkingu að borðinu snemma í vaxtarferlinu.

Stjórn

Hlutverk og skyldur félagsstjórnar eru margvísleg:

• Móta stefnu fyrirtækis.
• Fylgjast með frammistöðu.
• Hvetja stjórnendur og veita aðhald.
• Tryggja viðunandi stjórnunar- og eftirlitskerfi og verkferla til að standa vörð um eignir fyrirtækis.
• Gæta þess að áhættu sé stýrt með viðunandi hætti.
• Að sjá til þess að reglum um góða stjórnarhætti sé fylgt.
• Tryggja skilvirk samskipti stjórnenda innan fyrirtækis.
• Samskipti við lánardrottna og viðhalda trausti þeirra.

Skipan stjórnar

Misjafnt er hvernig stjórnir fyrirtækja eru skipaðar og fer það m.a. eftir félagsformi. Einkahlutafélög eru sveigjanlegust en þar nægir að aðeins sé einn stjórnarmaður kosinn og einn varamaður. Algengt er að stjórn fyrirtækja samanstandi af:

• Formanni stjórnar sem ber ábyrgð á að stjórnarfundir séu haldnir og dagskrá funda auk þess sem hann miðlar upplýsingum milli stjórnar og framkvæmdastjóra.
• Öðrum stjórnarmönnum sem koma úr hópi hluthafa.
• Utanaðkomandi aðilum sem ekki koma úr hópi hluthafa en koma með reynslu, sérþekkingu, tengslanet og hlutlægni að borðinu.

Áður en lagt er í að fjölga í stjórn félags getur verið ráðlegt að setja fyrst á stokk ráðgefandi nefnd, skipaða mönnum utan fyrirtækisins. Þetta gefur tækifæri á að kynnast fyrirhuguðum stjórnarmönnum áður en þeir eru kosnir í stjórn.

Sérfræðiráðgjafar

Sérfræðiráðgjafar geta reynst mikilvægur liðsstyrkur og viðbót við þekkingu og reynslu innan fyrirtækis.

Meðal ráðgjafa sem algengt er að leita til má nefna:

• Endurskoðendur.
• Lögfræðingar.
• Fjármálasérfræðingar.
• Sérfræðingar í markaðsmálum.

Þegar ytri ráðgjafar eru valdir

• Vertu viss um að þeir hafi sérþekkingu á því sviði sem fyrirtæki þitt starfar og mæti kröfum um tæknilega þekkingu.
• Athugaðu ferilskrá þeirra og kannaðu hvaða orðspor fer af þeim.
• Veldu þá sem geta aukið verðmæti félagsins með því að sýna frumkvæði og komið með nýjar hugmyndir að borðinu.
• Kannaðu á hverju þóknanir til þeirra byggjast. Einbeittu þér fyrst og fremst að virði ráðgjafarinnar og þjónustunnar, ekki bara kostnaðinum.
• Vertu viss um að ráðgjafarnir séu nægjanlega vel í stakk búnir að takast á við þau vandamál sem upp kunna að koma samfara vexti fyrirtækisins.

Notaðu ráðgjafana skynsamlega. Að leita til ráðgjafa í miklum mæli getur haft í för með sér háan kostnað. Að leita of lítið til ráðgjafa getur hins vegar leitt til óhagkvæmrar nýtingar á tíma starfsfólks fyrirtækisins og mögulega dýrra mistaka.