De zorgvolmacht: wat verandert er tegen 1 september 2027?

Een zorgvolmacht is een belangrijke bouwsteen in uw vermogens- en successieplanning. Hiermee bepaalt u vandaag al wie later uw belangen behartigt, mocht u dat zelf niet meer kunnen. Dat kan gaan over het beheer van uw vermogen, maar ook over bepaalde persoonlijke beslissingen.

De wet van 8 november 2023 hervormt het statuut van de bewindvoerder grondig. Die hervorming heeft niet alleen impact op de gerechtelijke bewindvoering, maar ook op de zorgvolmacht. Hoewel de nieuwe regels pas in werking treden op 1 september 2027^[1], zijn de gevolgen nu al relevant voor zowel bestaande als toekomstige zorgvolmachten.

Heeft u reeds een zorgvolmacht opgesteld? Dan kan het aangewezen zijn om deze te laten herbekijken. De wetswijziging kan immers met zich meebrengen dat bepaalde aanpassingen wenselijk of zelfs noodzakelijk zijn.

Tot nu toe had u in de praktijk een ruime vrijheid om een lasthebber aan te duiden in uw zorgvolmacht. Die vrijheid blijft bestaan, maar de kwalificatie van uw keuze heeft voortaan belangrijke gevolgen.

Voortaan wordt een onderscheid gemaakt tussen familiale en professionele bewindvoerders:

• Familiale bewindvoerder
  Duidt u een partner, familielid of iemand met wie u een nauwe persoonlijke band heeft aan? Dan stelt zich in beginsel geen probleem en kan deze persoon optreden als familiale bewindvoerder.
  
  
• Professionele bewindvoerder
  Indien de aangeduide persoon niet onder deze categorie valt en er geen voldoende nauwe persoonlijke band kan worden aangetoond, wordt hij of zij beschouwd als professionele bewindvoerder (bijvoorbeeld een externe adviseur). Voor deze categorie gelden strikte voorwaarden: zo moet een professionele bewindvoerder o.a. een verplichte theoretische en praktisch opleiding volgen en opgenomen zijn in het Nationaal Register van Professionele Bewindvoerders. Deze registratie moet bovendien om de twee jaar worden vernieuwd.
  
  Concreet betekent dit dat vanaf 1 september 2027 een dergelijke lasthebber enkel nog rechtsgeldig kan optreden indien hij of zij aan deze voorwaarden voldoet en effectief is ingeschreven in het register.

De hervorming heeft niet alleen impact op nieuwe zorgvolmachten, maar ook op bestaande regelingen.

Voor nieuwe zorgvolmachten geldt dat meteen rekening moet worden gehouden met de nieuwe indeling. Alleen een lasthebber die kwalificeert als familiale of professionele bewindvoerder kan nog rechtsgeldig worden aangeduid.

Voor bestaande zorgvolmachten blijft de volmacht in principe geldig, maar wordt het essentieel om te kijken wanneer deze effectief uitwerking krijgt. Indien uw lasthebber pas na 1 september 2027 moet optreden, zal hij of zij op dat moment moeten voldoen aan de nieuwe wettelijke voorwaarden. Is dat niet het geval, dan loopt u het risico dat uw zorgvolmacht haar werking verliest en alsnog een gerechtelijk bewind moet worden ingesteld.

De hervorming nodigt niet alleen uit tot een technische check, maar vooral tot een heroverweging van uw keuzes. Wie u vandaag aanduidt, moet ook morgen nog de juiste persoon zijn,  zowel juridisch als in de praktijk.

Daarbij is het nuttig om stil te staan bij enkele vragen:

• Is uw keuze nog toekomstbestendig?
  Een keuze voor een bepaalde persoon die vandaag evident lijkt, zal dat onder het nieuwe kader niet noodzakelijk blijven. Niet alleen vertrouwen speelt een rol, maar ook de vraag onder welk statuut deze persoon zal vallen: familiaal of professioneel. Heeft u een persoon aangeduid die niet onder de definitie van familiale of professionele bewindvoerder valt, zoals bv. een medewerker van het notariskantoor, dan is extra waakzaamheid geboden.
  
  
• Is uw zorgvolmacht voldoende helder opgebouwd?
  In situaties waar u rekent op een persoonlijke band of feitelijke betrokkenheid, is het belangrijk dat dit ook duidelijk en concreet uit de zorgvolmacht zelf blijkt. Het kan nuttig zijn om te motiveren waarom u een nauwe band heeft met deze persoon. Onduidelijkheid kan in de praktijk aanleiding geven tot interpretatieproblemen of zelfs discussie.
  
  
• Is er voldoende flexibiliteit voorzien?
  Het kan aangewezen zijn om na te denken over alternatieve scenario’s, bijvoorbeeld door meerdere lasthebbers te voorzien of een rangorde uit te werken, zodat uw regeling ook onder gewijzigde omstandigheden standhoudt.

Wacht dus niet tot 2027 om na te gaan of uw zorgvolmacht nog aansluit bij het nieuwe wettelijke kader. Een tijdige review laat toe om uw keuze van lasthebber, de motivering van de persoonlijke band en eventuele alternatieve scenario’s helder te verankeren, zodat uw regeling ook op het moment dat ze nodig is effectief kan werken.

_{[1]Art. 3: 2025-07-18 - Wet tot wijziging van de wet van 8 november 2023 betreffende het statuut van bewindvoerder ove... - Strada lex}