Việt Nam và bốn quốc gia thành viên của EFTA, gồm Iceland, Na Uy, Thụy Sĩ và Liechtenstein đã chính thức ký Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EFTA (“VEFTA” hoặc “Hiệp định”) vào ngày 18/10/2026. VEFTA hiện chưa có hiệu lực và đang chờ các bên tham gia hoàn tất thủ tục phê duyệt theo quy định.
Một số điểm nổi bật của VEFTA
1. Cắt giảm và xóa bỏ thuế nhập khẩu:
- Hàng hóa có xuất xứ Việt Nam: Các nước EFTA xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm phi nông nghiệp theo cam kết, với các nhóm mặt hàng đáng chú ý như: thủy sản, thủy sản chế biến, khoáng sản, dược phẩm, hóa chất, kim loại, máy móc, thiết bị điện và điện tử. Đối với sản phẩm nông nghiệp, ưu đãi được áp dụng theo biểu cam kết của từng nước EFTA, bao gồm miễn hoặc giảm thuế nhập khẩu, hạn ngạch thuế quan, giảm thuế MFN, hoặc cơ chế ưu đãi riêng đối với từng dòng hàng.
- Hàng hóa có xuất xứ EFTA: Việt Nam xóa bỏ hoặc cắt giảm thuế nhập khẩu theo từng lộ trình trong thời gian 16 năm tùy từng mặt hàng. Trong đó, một số mặt hàng phân loại thuộc nhóm động vật sống, thủy sản, rau củ, thức ăn chăn nuôi, kim loại và máy móc và thiết bị cơ khí được xóa bỏ thuế nhập khẩu ngay khi Hiệp định có hiệu lực; một số mặt hàng như phô mai, sô-cô-la và thực phẩm cho trẻ em được xóa bỏ thuế trong thời hạn tối đa 11 năm.
2. Quy tắc xuất xứ và cộng gộp:
Hàng hóa được hưởng ưu đãi VEFTA khi đáp ứng các tiêu chí xuất xứ tương ứng. Hiệp định cho phép cộng gộp xuất xứ giữa Việt Nam và các nước EFTA. Ngoài ra, đối với nguyên liệu phi nông nghiệp, cơ chế cộng gộp xuất xứ có thể áp dụng đối với nguyên liệu có xuất xứ từ Liên minh châu Âu (EU) hoặc từ nước thành viên ASEAN có hiệp định thương mại ưu đãi với EFTA, Việt Nam với điều kiện đáp ứng các yêu cầu liên quan của VEFTA.
3. Tạo thuận lợi thương mại:
Các bên cam kết đơn giản hóa và hiện đại hóa thủ tục hải quan, tăng cường tính minh bạch, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế và thực hiện đầy đủ các cam kết trong Hiệp định tạo thuận lợi thương mại của WTO.
4. Phòng vệ thương mại và cơ chế tự vệ song phương:
VEFTA khẳng định quyền và nghĩa vụ của các bên theo các hiệp định liên quan của WTO về trợ cấp và các biện pháp đối kháng, chống bán phá giá và tự vệ. Đồng thời, Hiệp định cũng thiết lập cơ chế tự vệ song phương trong trường hợp hàng nhập khẩu được hưởng ưu đãi gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất trong nước.
5. Thương mại và phát triển bền vững:
Các bên cam kết thực thi các điều ước quốc tế về lao động và môi trường, bao gồm thúc đẩy bình đẳng giới và chống phân biệt đối xử; thực hiện các thỏa thuận về biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên.
Khuyến nghị của chúng tôi
Trong thời gian chờ VEFTA hoàn tất các thủ tục phê duyệt để có hiệu lực, doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu với thị trường EFTA nên chủ động nghiên cứu các nội dung của Hiệp định, đồng thời rà soát danh mục hàng hóa và mã số hàng hoá, biểu cam kết thuế quan tại từng thị trường EFTA, quy tắc xuất xứ, khả năng áp dụng cơ chế cộng gộp và yêu cầu về chứng từ xuất xứ hàng hóa. Việc chuẩn bị sớm dữ liệu, hồ sơ và quy trình chứng nhận xuất xứ sẽ giúp doanh nghiệp sẵn sàng tận dụng ưu đãi thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực.
KPMG sẽ tiếp tục cập nhật đến Quý Doanh nghiệp về tiến trình phê duyệt và hiệu lực cũng như các văn bản hướng dẫn thực hiện VEFTA.
Vui lòng liên hệ với KPMG nếu cần tư vấn hoặc hỗ trợ thêm về các vấn đề hải quan và xuất nhập khẩu.