15 czerwca 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano opracowany przez Prezesa UOKiK projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw (dalej „Projekt”), którego celem jest wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 w sprawie wspólnych zasad promujących naprawę towarów (tzw. dyrektywa Right to Repair – dalej „Dyrektywa R2R”). To istotny krok w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym, o doniosłych konsekwencjach dla sprzedawców, producentów, importerów, dystrybutorów oraz podmiotów świadczących usługi naprawy. Nowe przepisy nie tylko wprowadzają obowiązek naprawy określonych kategorii towarów, ale także zmieniają zasady odpowiedzialności sprzedawcy wobec konsumenta, tworzą nowe narzędzia takie jak europejski formularz informacji o naprawie czy europejska platforma napraw oraz rozbudowują system sankcji administracyjnych i wykroczeniowych.
Dyrektywa R2R ma zachęcać konsumentów do wyboru naprawy zamiast wymiany towarów. Jednocześnie, usuwane mają być bariery zniechęcające do napraw, takie jak brak informacji o naprawach, niska dostępność czy utrudnienia techniczne i kontraktowe. Wdrożenie tych rozwiązań ma służyć ochronie środowiska oraz wydłużeniu cyklu życia produktów, poprzez ich naprawę i odnawianie, co pozwoli zmniejszenie ilości odpadów.
Dyrektywa R2R zakłada pełną harmonizację – państwa członkowskie nie mogą wprowadzać rozwiązań odbiegających od jej treści. Projekt uzupełnia dotychczasowe regulacje, w szczególności ustawę o prawach konsumenta, ustawę o Inspekcji Handlowej oraz Kodeks wykroczeń. Termin transpozycji Dyrektywy R2R upływa 31 lipca 2026 r., podczas gdy Rada Ministrów planuje przyjęcie projektu ustawy w III kwartale 2026 r. Po upływie okresu na transpozycję, a do momentu wejścia w życie krajowych przepisów postanowienia Dyrektywy R2R będą mogły być stosowane bezpośrednio, w przypadku, gdy przepis jest bezwarunkowy i precyzyjny, a sądy i organy administracji będą zobowiązane do prounijnego interpretowania prawa krajowego w zgodzie ze standardami wynikającymi z Dyrektywy R2R.
Najważniejsze propozycje Projektu
Nowe obowiązki sprzedawców – preferencja naprawy i dłuższa ochrona
Dotychczas naprawa była jedną z możliwych form realizacji roszczeń konsumenta, ale nie była w szczególny sposób uprzywilejowana względem wymiany. Nowe przepisy powodują, że naprawa będzie preferowanym rozwiązaniem, które ma być pierwszym wyborem zarówno dla konsumenta, jak i dla sprzedawcy.
Zadeklarowana przez sprzedawcę możliwość naprawy towaru stanie się wymogiem zgodności towaru z umową. Oznacza to, że jeżeli sprzedawca wskazuje w ofercie, regulaminie lub komunikacji marketingowej, że dany produkt nadaje się do naprawy, zapewnia serwis naprawczy lub możliwość zakupu części zamiennych, informacje te będą elementem oceny zgodności towaru z umową.
Jeżeli towar okaże się niezgodny z umową, konsument będzie miał prawo wyboru między naprawą a wymianą, a wybór naprawy będzie premiowany dodatkowym rokiem okresu odpowiedzialności sprzedawcy. Sprzedawca zostanie zobowiązany do poinformowania konsumenta o możliwości wyboru między naprawą a wymianą towaru i skutku w postaci wydłużenia o 12 miesięcy okresu ochrony konsumenta.
Oznaczać to będzie konieczność innego niż obecnie, ukształtowania procedur reklamacyjnych, materiałów informacyjnych i wzorców dokumentów. Niewypełnienie obowiązku informacyjnego może narażać przedsiębiorcę na zarzuty naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.
Projekt przewiduje możliwość wykonania obowiązku wymiany poprzez dostarczenie towaru odnowionego, jednak wyłącznie za wyraźną zgodą konsumenta, udzieloną po przekazaniu mu jasnej informacji o charakterze i stanie towaru. Towar odnowiony (refurbished) ma stać się dopuszczalną alternatywą dla nowego egzemplarza.
Obowiązek naprawy po stronie producentów – towary R2R pod lupą
Najbardziej rewolucyjny element Dyrektywy R2R dotyczy producentów i innych podmiotów wprowadzających określone produkty na rynek. Chodzi o tzw. towary R2R, czyli sprzęty, dla których obowiązek zapewnienia możliwości naprawy wynika z unijnych aktów wykonawczych w zakresie ekoprojektu (wg załącznika II Dyrektywy R2R). W praktyce obejmuje to m.in.:
- pralki, pralko-suszarki i suszarki bębnowe,
- zmywarki,
- urządzenia chłodnicze,
- wyświetlacze elektroniczne,
- sprzęt do spawania,
- odkurzacze,
- serwery i produkty do przechowywania danych,
- telefony komórkowe i bezprzewodowe oraz komputery typu slate,
- skutery i rowery elektryczne oraz podobne urządzenia,
- miejscowe ogrzewacze pomieszczeń.
Projekt zakłada wprowadzenie obowiązku naprawy towarów R2R na żądanie konsumenta, o ile naprawa jest obiektywnie możliwa. Oznacza to, że producent (a w określonych sytuacjach również jego upoważniony przedstawiciel, importer lub dystrybutor) nie będzie mógł odmówić naprawy takiego urządzenia, jeżeli istnieje techniczna możliwość jej wykonania.
Ponadto, producent towarów R2R powinien:
- projektować i produkować towary w sposób nieutrudniający naprawy, co oznacza konieczność weryfikacji rozwiązań konstrukcyjnych, modularności i dostępności części;
- nie uniemożliwiać wykorzystania oryginalnych, używanych i kompatybilnych części zamiennych oraz pozyskanych metodą druku 3D części zamiennych, o ile spełniają one wymogi bezpieczeństwa oraz prawa własności intelektualnej;
- oferować części zamienne i narzędzia naprawcze w rozsądnej cenie, aby nie zniechęcać do naprawy;
- udostępniać nieodpłatnie informacje o naprawach w sposób łatwo dostępny, jasny i zrozumiały przez cały okres obowiązywania obowiązku naprawy, w tym orientacyjne ceny typowych napraw, na ogólnodostępnej stronie internetowej;
- dokonywać naprawy także wtedy, gdy wcześniejszą naprawę wykonywał inny podmiot.
Nowe narzędzie dla serwisów i konsumentów
Projekt przewiduje wprowadzenie do ustawy o prawach konsumenta europejskiego formularza informacji o naprawie, który ma być standardowym narzędziem komunikacji między konsumentem a podmiotem zajmującym się naprawą. Celem formularza jest umożliwienie konsumentom łatwego porównania ofert naprawy oraz zapewnienie przejrzystych warunków świadczenia usługi naprawy.
Podmiot zajmujący się naprawą będzie związany informacjami zawartymi w formularzu przez co najmniej 30 dni kalendarzowych od jego przekazania konsumentowi.
Jeżeli do oszacowania ceny lub zakresu naprawy konieczna jest wstępna diagnostyka, przedsiębiorca po uprzednim poinformowaniu będzie mógł pobrać od konsumenta opłatę za usługę diagnostyczną.
Europejska platforma internetowa napraw – naprawa jako realna alternatywa
Dyrektywa R2R zakłada powstanie do 31 lipca 2027 r. europejskiej platformy internetowej napraw, która ma pomóc konsumentom w odnajdywaniu podmiotów zajmujących się naprawą oraz w porównywaniu ofert napraw. Jej celem ma być przede wszystkim ułatwienie dostępu do usług naprawczych, zwłaszcza w odniesieniu do towarów nieobjętych obowiązkiem naprawy. Transponując Dyrektywę R2R Polska skorzysta z możliwości utworzenia polskiej sekcji krajowej w ramach europejskiej platformy internetowej napraw, którą utworzy Komisja Europejska.
Sankcje – Inspekcja Handlowa, UOKiK i kary pieniężne do 10% rocznego obrotu
Projekt przewiduje rozbudowany system sankcji i egzekwowania nowych regulacji z udziałem Inspekcji Handlowej oraz Prezesa UOKiK.
Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej uzyska prawo do nakładania kar pieniężnych za naruszenie nowych obowiązków:
- do 20 000 zł za naruszenie obowiązków,
- do 40 000 zł w przypadku recydywy.
Co kluczowe, naruszenie obowiązków w zakresie prawa do naprawy może również stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów - w takim przypadku Prezes UOKiK będzie mógł nałożyć karę pieniężną w wysokości do 10% obrotu przedsiębiorcy z roku obrotowego poprzedzającego nałożenie kary (art. 106 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów).
Dodatkowo, Projekt zakłada wprowadzenie wykroczenia związanego z naruszaniem zasad stosowania europejskiego formularza informacji o naprawie zagrożonego grzywną do 2 000 zł.
Wpływ na biznes
Praktyczne konsekwencje dla sprzedawców, producentów i serwisów
Implementacja Dyrektywy R2R w Polsce oznacza dla przedsiębiorców z sektora dóbr konsumpcyjnych szereg istotnych zmian o charakterze organizacyjnym, technicznym i prawnym. Dla producentów towarów R2R będzie to przede wszystkim konieczność przeprojektowania podejścia do cyklu życia produktu. Umożliwienie naprawy niektórych produktów będzie wymogiem prawnym, obwarowanym sankcjami.
Sprzedawcy będą musieli z kolei dostosować swoje procedury obsługi reklamacji do nowego modelu odpowiedzialności, poprzez:
- realizację obowiązków informacyjnych wobec konsumenta w zakresie prawa wyboru między naprawą a wymianą,
- odpowiednie ustalenie zasad dokumentowania zgody konsumenta na otrzymanie towaru odnowionego,
- uwzględnienia w systemach sprzedażowych i CRM wydłużenia o 12 miesięcy odpowiedzialności sprzedawcy za zgodność towaru z umową, gdy konsument wybierze naprawę.
Podmioty świadczące usługi naprawy muszą nauczyć się jak wykorzystać europejski formularz informacji o naprawie oraz europejską platformę napraw.
Inspekcja Handlowa zyskuje nowe kompetencje kontrolne umożliwiające nakładanie kar administracyjnych, a UOKiK będzie miał nową podstawę do prowadzenia postępowań w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.
Jak przygotować się do R2R?
Z perspektywy przedsiębiorców kluczowe jest, aby już teraz:
- przeprowadzić analizę portfela produktów pod kątem identyfikacji towarów R2R, zakresu obowiązków naprawy oraz dostępności części zamiennych;
- zrewidować procedury reklamacyjne i obsługi klienta, tak aby uwzględniały nowe obowiązki informacyjne, zasady przedłużenia odpowiedzialności oraz możliwość stosowania towarów odnowionych;
- przygotować się do nieodpłatnego udostępniania jasnych i zrozumiałych informacji o naprawach, w tym orientacyjnych cen typowych napraw oraz zasad funkcjonowania serwisu;
- rozważyć strategię obecności na europejskiej platformie napraw oraz ewentualnego stosowania Europejskiego Formularza Informacji o Naprawie jako narzędzia budowania przewagi konkurencyjnej;
- uwzględnić ryzyka regulacyjne w ramach systemów compliance, w tym administracyjne kary pieniężne oraz przygotować się na potencjalne kontrole Inspekcji Handlowej, ryzyko odpowiedzialności wykroczeniowej oraz postępowania UOKiK dotyczące naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.
Zakres wsparcia dla Klienta
KPMG Law oferuje kompleksowe wsparcie prawne w związku z wdrażaniem Dyrektywy R2R. Wspieramy przedsiębiorców z różnych sektorów – w tym producentów i dystrybutorów sprzętu AGD/RTV, elektroniki, urządzeń związanych z energią, importerów, dystrybutorów oraz sieci detaliczne – w dostosowaniu działalności do nowych wymogów dotyczących prawa do naprawy.
Nasze usługi obejmują w szczególności:
- analizę wpływu Dyrektywy R2R i Projektu ustawy na model biznesowy Klienta/ obszary do zmiany;
- wsparcie w przygotowaniu i aktualizacji procedur reklamacyjnych, regulaminów sprzedaży i serwisu, wzorców umownych oraz materiałów informacyjnych i marketingowych;
- doradztwo w zakresie budowy i wdrożenia systemów compliance dotyczących prawa do naprawy, w tym przygotowanie procedur współpracy z Inspekcją Handlową i UOKiK;
- wsparcie dla podmiotów świadczących usługi naprawy przy wdrażaniu europejskiego formularza informacji o naprawie oraz strategii obecności na europejskiej platformie napraw.
Dzięki połączeniu wiedzy regulacyjnej, doświadczenia w obszarze ochrony konsumentów i praktycznego rozumienia procesów biznesowych możemy pomóc firmom nie tylko bezpiecznie przejść przez proces wdrożenia Dyrektywy R2R, ale również wykorzystać nadchodzące zmiany jako szansę na zbudowanie przewagi konkurencyjnej.
