Tax Omnibus – zapowiedź daleko idących zmian w WHT. Aktualny status oraz przewidywane rozwiązania

24 czerwca 2026 r. Komisja Europejska zaprezentowała propozycję Tax Omnibus, tj. projektu dyrektywy wprowadzającego przełomowe zmiany m.in. w podatku u źródła (WHT) od wewnątrzwspólnotowych płatności dywidend, odsetek i należności licencyjnych. Projekt przewiduje znaczące rozszerzenie zwolnienia z WHT oraz odejście od mechanizmów ex ante. Czy jest to faktycznie „zniesienie podatku u źródła”, jak deklaruje w komunikacie prasowym sama Komisja? W artykule wskazujemy, jakie rozwiązania faktycznie przewiduje projekt, jaki jest jego status oraz kiedy te rozwiązania mogłyby wejść w życie.

Projekt Tax Omnibus wprowadza zmiany w sześciu dyrektywach:

1. Dyrektywie Interest-Royalty (Dyrektywa Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r.),
2. Dyrektywie Parent-Subsidiary (Dyrektywa Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r.),
3. Dyrektywie połączeniowej (Dyrektywa Rady  2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r.),
4. Dyrektywie ATAD (Dyrektywa Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r.),
5. Dyrektywie w sprawie mechanizmów rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania w UE (Dyrektywa Rady (UE) 2017/1852 z dnia 10 października 2017 r.),
6. Dyrektywie FASTER (Dyrektywa Rady (UE) 2025/50 z dnia 10 grudnia 2024 r.).

Zmiany w Dyrektywie Interest-Royalty („Dyrektywa IR”) i Dyrektywie Parent-Subsidiary („Dyrektywa PS”) to zapowiedź kolejnego etapu znoszenia barier dla transgranicznych inwestycji. Proponowanym rozwiązaniem jest zrezygnowanie z minimalnych progów udziałów kapitałowych, a także zliberalizowanie procedur administracyjnych dotyczących zwolnienia.

Zmiany w dyrektywie połączeniowej mają m.in. rozszerzyć zakres dyrektywy o nowe formy transgranicznych reorganizacji wprowadzone tzw. dyrektywą o mobilności, a także zapewnienie neutralności podatkowej przeniesienia zarejestrowanej siedziby i zmiany formy prawnej w ramach UE. Zmiany w dyrektywie ATAD dotyczą natomiast limitowania kosztów finansowania dłużnego, rozszerzenia klauzuli GAAR, przepisów dotyczących struktur hybrydowych, wprowadzenia minimalnego standardu w zakresie ogólnounijnej ulgi B+R i reguł dotyczących zagranicznych jednostek kontrolowanych (CFC). Pakiet Tax Omnibus ma również wprowadzić zmiany proceduralne w zakresie rozwiązywania sporów podatkowych między państwami członkowskimi.

Skala i zakres zmian przewidzianych w projekcie Tax Omnibus pokazują, że mamy do czynienia z jedną z bardziej ambitnych inicjatyw legislacyjnych ostatnich lat. W tym artykule przyjrzymy się jednak wyłącznie rozwiązaniom dotyczącym WHT, w szczególności zmianom w Dyrektywie IR, Dyrektywie PS oraz Dyrektywie FASTER. 

Głównym elementem zapowiadanych zmian w zakresie WHT jest rozszerzenie zwolnienia z WHT dla płatności dywidend, odsetek i należności licencyjnych poprzez odejście od warunku minimalnego progu udziałów kapitałowych.

Obecnie przepisy unijne uzależniają zwolnienie z WHT:

• dla wypłaty odsetek lub należności licencyjnych - od powiązania na poziomie 25% udziałów lub praw głosu,
• dla dywidend - od powiązania na poziomie 10% udziałów lub praw głosu.

Państwa członkowskie mają również możliwość dodatkowego uzależnienia zwolnienia od utrzymywania odpowiedniego poziomu zaangażowania kapitałowego nieprzerwanie przez okres co najmniej dwóch lat (z czego implementując te dyrektywy skorzystała Polska).

Propozycja zamieszczona w pakiecie Tax Omnibus polega na całkowitym zniesieniu tych warunków. Oznacza to, że ze zwolnienia będą mogły skorzystać nawet podmioty niepowiązane.

Ponadto zakres stosowania Dyrektywy PS ma zostać rozszerzony o instytucje emerytalne (m.in. pracownicze programy emerytalne), niezależnie od formy prawnej w jakiej operują i bez względu na to czy podlegają opodatkowaniu. Tax Omnibus rozszerza również wykaz form prawnych przedsiębiorstw, które mogą korzystać ze zwolnienia.

Kolejną proponowaną zmianą dotyczącą WHT jest likwidacja obowiązkowych procedur ex ante (przed zajściem zdarzenia) potwierdzających, że warunki uprawniające do skorzystania ze zwolnienia zostały spełnione w momencie dokonywania płatności. Potencjalnie dotyczy to zatem mechanizmów uzyskiwania opinii o stosowaniu preferencji oraz składania oświadczeń przez zarząd polskiego płatnika, które są w Polsce wymagane dla płatności przekraczających 2 mln zł do tego samego podatnika w ramach mechanizmu Pay and Refund.

Alternatywnym rozwiązaniem, które wskazuje Komisja, jest ujednolicenie takich procedur na gruncie dyrektyw, zamiast ich całkowitego zniesienia.

Nie oznacza to jednak, że państwa członkowskie miałyby stracić jakąkolwiek kontrolę nad stosowaniem zwolnień przewidzianych w Dyrektywie IR i Dyrektywie PS. Skorzystanie ze zwolnienia mogłoby być nadal przedmiotem weryfikacji ex post przez administrację podatkową – państwa członkowskie nadal będą mogły prowadzić kontrole prawidłowości rozliczeń WHT. W takich sytuacjach zastosowanie będą miały przepisy antyabuzywne państw członkowskich, np. klauzula GAAR lub tzw. mała klauzula antyabuzywna (art. 22c ustawy o CIT) oraz przepisy dotyczące rzeczywistego właściciela (BO).

Weryfikacja pod kątem tych przepisów miałaby jednak miejsce nie w momencie dokonywania płatności, a dopiero w drodze kontroli następczej. W praktyce zatem można zastanowić się, czy rozwiązanie to sprzyjałoby pewności co do oceny podatkowej. W ramach proponowanych zmian w dyrektywie ATAD nie tylko nie zawężono zakresu stosowania klauzuli GAAR, ale wręcz dostosowano jej brzmienie w taki sposób, aby objąć wszystkie podatki bezpośrednie, w tym podatek u źródła do podatków i podatek wyrównawczy.

Podczas gdy dzisiaj opinia o stosowaniu preferencji stanowi potwierdzenie wydane przez organy administracji podatkowej przed dokonaniem płatności, że warunki zwolnienia (preferencji) są spełnione, przyjęcie rozwiązań Tax Omnibus stanowiłoby powrót do czasów sprzed 2022 r., gdy zastosowanie zwolnienia było prostsze, ale obarczone wysokim ryzykiem odmiennego spojrzenia organów podatkowych.

Zniesienie procedur ex ante nie oznacza, że zwolnienie WHT będzie mogło być stosowane automatycznie, bez uprzedniego zweryfikowania przez przedsiębiorcę, czy w danej sytuacji warunki zwolnienia są spełnione. W praktyce mogą zatem zdarzyć się sytuacje, gdy w związku z wątpliwościami co do spełniania poszczególnych warunków zostanie pobrany WHT. W takim przypadku Komisja proponuje dokonanie zwrotu nadpłaconego podatku zgodnie z procedurami krajowymi, albo, w przypadku spółek publicznie notowanych, procedury przyśpieszonej, wprowadzonej przez Dyrektywę FASTER.

Zgodnie z proponowanymi zmianami w dyrektywie FASTER skorzystanie z przyśpieszonej procedury zwrotu podatku pod pewnymi warunkami mogłoby bowiem mieć zastosowanie również do zwrotu WHT na gruncie Dyrektywy IR i Dyrektywy PS. Należy mieć jednak na uwadze, że przypadku Polski nie jest pewne, czy będzie ona zobowiązana do wdrożenia Dyrektywy FASTER, co jest uzależnione od spełnienia kryterium współczynnika kapitalizacji rynkowej.

Propozycje projektu Tax Omnibus dotyczą również zabezpieczenia przed podwójnym nieopodatkowaniem odsetek i należności licencyjnych w przypadku gdy są one wypłacane do jurysdykcji, w których przychody tego typu nie są opodatkowane (lub stosowana jest stawka 0%). Państwa źródła miałyby w takiej sytuacji pobrać WHT lub odmówić odliczenia, przy czym nie miałoby to zastosowania w przypadku, gdy odbiorca płatności podlega kwalifikowanemu krajowemu podatkowi wyrównawczemu albo jest częścią przedsiębiorstwa wielonarodowego, podlegającemu regulacjom Filaru II.

Pakiet Tax Omnibus został skierowany do Parlamentu Europejskiego, który ma przedstawić swoją opinię w zakresie planowanych zmian.

Zgodnie z procesem legislacyjnym, następnie projekt powinien trafić do Rady UE, która podejmie decyzję o jego przyjęciu.

Deklarowanym zgodnym celem Parlamentu Europejskiego, Rady UE i Komisji jest osiągnięcie porozumienia w sprawie Pakietu Tax Omnibus do IV kwartału 2027 r. Państwa członkowskie miałyby natomiast mieć czas na wdrożenie dyrektywy do końca 2028 r., a nowe regulacje miałyby obowiązywać od początku 2029 r.

Nie dotyczy to jednak m.in. omawianych w niniejszym artykule zmian w zniesienia wymogu minimalnego zaangażowania kapitałowego, likwidacji procedur ex ante i stosowania procedur przewidzianych w Dyrektywie FASTER do zwrotu nadpłaconego WHT. Zmiany te miałyby wejść w życie dopiero od 2037 r.

Należy mieć jednak na uwadze, że projekt przedstawiony przez Komisję może znacząco różnić się od tego, który ostatecznie zostanie przyjęty. W przeszłości nie udawało się już uzyskać dostatecznego poparcia m.in. dla zaproponowanych w 2011 r. zmian w dyrektywie IR dotyczących m.in. obniżenia progu wymogu powiązań kapitałowych do tego z dyrektywy PS i wprowadzenia klauzuli dotyczącej minimalnego efektywnego opodatkowania, dyrektywy ATAD III (tzw. dyrektywa „Unshell”), jak również dla dyrektywy BEFIT, mającej na celu ujednolicenie i uproszczenie zasad obliczania podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym dla największych grup przedsiębiorstw, która od 2024 r. znajduje się na etapie technicznych negocjacji.

Wprowadzeniu tak daleko posuniętych zmian nie sprzyja również zazwyczaj zmienność prezydencji w Radzie UE, które wpływają na prowadzenie komitetów i grup roboczych. Kolejne prezydencje przedkładają pod obrady kwestie, które są dla nich priorytetowe, przez co mogą wpływać na charakter i tempo prac nad poszczególnymi projektami.

Priorytety poszczególnych państw członkowskich i samej UE mogą zmieniać się dodatkowo wraz z dynamicznie zmieniającymi się uwarunkowaniami ekonomicznymi. W tym miejscu warto odnotować, że oprócz Polski różnego rodzaju procedury ex ante w zakresie WHT obowiązują m.in. w Niemczech.

Dodatkowo omawiane zmiany są jedynie jednym z kilku możliwych scenariuszy, których implementację omawia Komisja. Chociaż tzw. „Comprehensive Omnibus”, uwzględniający m.in. najbardziej ambitne warianty zmian w zakresie opodatkowania transgranicznych wypłat odsetek, opłat licencyjnych i dywidend, jest scenariuszem docelowym i wyraźnie preferowanym przez Komisję, to możliwy jest również scenariusz mniej ambitny. Alternatywą dla zapowiadanych zmian miałoby być np. samo ujednolicenie dyrektyw i obowiązujących w nich procedur.

Rezygnacja z minimalnych progów udziałowych, objęcie Dyrektywą PS instytucji emerytalnych, a także aktualizacja katalogu form prawnych uprawnionych do korzystania ze zwolnień przewidzianych w tych dyrektywach mogłyby przynieść wymierne korzyści wielu przedsiębiorstwom działającym na rynku unijnym.

Z perspektywy wielu podatników, szczególnie tych funkcjonujących w ramach grup kapitałowych, to jednak nie powyższe zmiany są najistotniejsze. Dla tych podmiotów kluczową zmianą byłoby odejście od procedur administracyjnych ex ante mających na celu sprawdzenie, czy warunki zwolnienia są spełnione w momencie płatności.

Choć propozycje przedstawione przez Komisję w ramach pakietu Tax Omnibus są bez wątpienia ambitne i, jeśli zostałyby przyjęte, mogłyby istotnie zmienić zasady opodatkowania u źródła płatności dokonywanych pomiędzy podmiotami z państw UE, teza o „likwidacji WHT” wydaje się zbyt daleko idąca. Co prawda Komisja, prezentując założenia projektu, posługuje się narracją odwołującą się do zniesienia WHT, jednak taki wniosek nie wynika ani z treści projektu dyrektywy, ani z opublikowanych wyjaśnień towarzyszących propozycji.

Pomimo zapowiadanego odejścia od uprzednich procedur weryfikacyjnych nie oznacza to automatycznego przyznania zwolnienia z WHT wszystkim zainteresowanym podmiotom, jak również likwidacji wszelkich obowiązków i obostrzeń związanych ze stosowaniem zwolnienia i prawidłowym rozliczeniem WHT, w tym tych, które w praktyce od lat sprawiają najwięcej problemów interpretacyjnych. W przypadku wejścia w życie proponowanych zmian zmieniłby się jedynie moment, w którym organy podatkowe mogłyby zweryfikować, czy płatnicy i podatnicy prawidłowo zastosowali obowiązujące przepisy.

Tax Omnibus nie likwiduje m.in. kryterium BO, które w przypadku polskich przepisów i praktyki organów podatkowych jest na tyle skomplikowanym zagadnieniem, że Ministerstwo Finansów zdecydowało się opublikować objaśnienia podatkowe dotyczące właśnie tzw. klauzuli BO.

Komisja stwierdza wprost, że proponowane zmiany nie powinny mieć wpływu na uprawnienia państw członkowskich do stosowania krajowych przepisów dotyczących rzeczywistych właścicieli płatności. Co za tym idzie, nawet jeżeli płatnik nie będzie zobowiązany do udowadniania lub oświadczania organom podatkowym, że dokonuje płatności na rzecz BO to nadal zwolnienie z WHT będzie zależne od tego kryterium, przy czym jego weryfikacja będzie polegała na samoocenie i późniejszej kontroli.

Wydaje się zatem, że rekomendowane pozostanie zebranie odpowiedniej dokumentacji lub dokonanie analizy spełnienia warunku BO w celu zapewnienia prawidłowego rozliczenia WHT, co pozwoli na uniknięcie zaległości w WHT i naliczenia odsetek za zwłokę. W praktyce może okazać się nawet, że w związku ze zmianą modelu weryfikacji prawidłowości rozliczeń znaczenie dobrze udokumentowanej substancji ekonomicznej wzrośnie.

Proponowane zmiany nie rozstrzygają również sporu dotyczącego wymogu posiadania przez odbiorcę dywidendy statusu BO w rozumieniu ustawy o CIT. Wymóg ten nie wynika wprost ani z Dyrektywy PS, ani z przepisów ustawy o CIT regulujących zwolnienie dywidendowe.

Niezależnie od kierunku, w jakim będzie rozwijać się praktyka interpretacyjna organów podatkowych oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, podmioty zamierzające korzystać ze zwolnienia z WHT powinny nadal mieć świadomość ryzyka zakwestionowania prawa do zwolnienia, w szczególności na podstawie zakwestionowania spełnienia warunku BO czy tzw. małej klauzuli antyabuzywnej (art. 22c ustawy o CIT). Ryzyko takie może wystąpić m.in. w sytuacji, gdy organ podatkowy uzna przyjęty model działania za sztuczny i pozbawiony uzasadnienia ekonomicznego. Jedną z okoliczności przemawiających za taką oceną wyrażoną w orzecznictwie jest brak odpowiedniego substratu majątkowego i osobowego po stronie podmiotu korzystającego ze zwolnienia (por. wyrok NSA z 3 lutego 2026 r., sygn. II FSK 674/25).

Tax Omnibus w istocie oznacza przesunięcie ciężaru weryfikacji z procedur ex ante na kontrole ex post. Jeżeli proponowane rozwiązania zostaną wdrożone, należy oczekiwać, że organy podatkowe będą w większym stopniu koncentrować się na kontrolach następczych. W efekcie mogą one stać się nie tylko częstsze, lecz również bardziej szczegółowe i intensywne.

Mając na uwadze złożoność oceny warunku BO oraz utrzymującą się w tym zakresie niepewność interpretacyjną, wydaje się, że zasadne byłoby przekształcenie instytucji opinii o stosowaniu preferencji w dobrowolny instrument ochronny. Takie rozwiązanie powinno być zgodne z założeniami projektu Tax Omnibus, a jednocześnie mogłoby zwiększyć pewność prawa po stronie płatników i podatników.

Podsumowując, pogłoski o końcu WHT są mocno przesadzone. Wynika to zarówno z zakresu proponowanych zmian, jak i z przewidywanego harmonogramu ich przyjęcia oraz implementacji. Sam rok 2037 jako planowany termin wejścia w życie nowych regulacji jest bardzo odległy. Dodatkowo, w naszej ocenie, przyjęcie projektu Tax Omnibus w obecnie proponowanym kształcie nie jest przesądzone. Systemy podatkowe państw członkowskich opierają się bowiem na odmiennych priorytetach gospodarczych, uwarunkowaniach budżetowych oraz wyborach politycznych. W takich okolicznościach osiągnięcie wymaganego konsensusu wśród państw członkowskich może okazać się istotnym wyzwaniem. W efekcie projekt może zostać przyjęty w mniej ambitnej formie lub proces legislacyjny może ulec znacznemu wydłużeniu.

Niezależnie od tego czy i w jakim kształcie zmiany proponowane w ramach Tax Omnibus wejdą w życie rekomendujemy:

• Identyfikację możliwości skorzystania z rozszerzonego zakresu zwolnień w ramach aktualnych struktur,
• Analizę wpływu proponowanych rozwiązań na planowane działania reorganizacyjne,
• Nieodstępowanie od przygotowania dokumentacji potwierdzającej spełnienie warunków uprawniających do skorzystania ze zwolnienia, w tym w zakresie badania substancji ekonomicznej.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości związanych z podatkiem u źródła zachęcamy do kontaktu z ekspertami KPMG.