NSA odrzuca możliwość stosowania koncepcji LTA przy zwolnieniu dywidendowym z ustawy o CIT

Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: „NSA”) w wyrokach z dnia 8 lipca 2026 r. o sygn. II FSK 185/25, II FSK 818/25, II FSK 863/25, II FSK 79/26, II FSK 80/26  potwierdził, że zwolnienie dla dywidend wynikające z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT¹ może przysługiwać wyłącznie podmiotowi, który bezpośrednio posiada nie mniej niż 10% udziałów w kapitale spółki wypłacającej dywidendę. Jeżeli zatem rzeczywisty właściciel posiada tylko pośredni udział w kapitale spółki wypłacającej dywidendę, nie będą spełnione warunki zwolnienia.

Wyrok NSA wpisuje się w restrykcyjną linię interpretacyjną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (dalej: „WSA w Lublinie” lub „WSA”)² odrzucającą możliwość stosowania koncepcji look-through approach (dalej: „LTA”) wobec zwolnienia dywidendowego.

Stanowisko podtrzymane przez NSA odrzuca pozytywną dla podatników koncepcję „kaskadowego” posiadania udziałów wynikającą z Objaśnień podatkowych z 3 lipca 2025 r. dotyczących stosowania tzw. klauzuli rzeczywistego właściciela dla celów podatku u źródła (dalej: „Objaśnienia WHT”).

Tło prawne

Obecna treść art. 22 ust. 4 ustawy o CIT uzależnia możliwość zastosowania zwolnienia z WHT (dalej też: „zwolnienie dywidendowe”) m.in. od posiadania przez odbiorcę dywidendy bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale polskiej spółki.

Co jednak w przypadku, gdy bezpośredni odbiorca dywidendy nie jest jej rzeczywistym właścicielem (ang. beneficial owner), a jest nim podmiot usytuowany wyżej w strukturze grupy? Czy zastosowanie mogłaby znaleźć koncepcja LTA, pozwalając „przejrzeć” przez spółkę pośredniczącą (tj. bezpośredniego udziałowca) i oceniać skutki podatkowe z perspektywy podmiotu - rzeczywistego właściciela dywidendy? Przy wykładni literalnej, brak możliwości spełnienia bezpośredniości posiadania udziałów, co cechuje koncepcję LTA, mogłoby wskazywać na wykluczenie możliwości stosowania tej koncepcji.

Praktyka Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: „Dyrektor KIS”) była w tym zakresie przez lata niejednolita. Przy tym, wydaje się że w większości interpretacji wydanych w latach 2022–2024 Dyrektor KIS prezentował stanowisko, zgodnie z którym rzeczywisty właściciel niebędący bezpośrednim udziałowcem polskiej spółki nie spełnia warunku bezpośredniego posiadania udziałów.

Powyższe wątpliwości miały zostać rozstrzygnięte w Objaśnieniach WHT, w których Minister Finansów zaakceptował korzystne dla podatników, „kaskadowe” podejście, wskazując, że: 

Stanowisko wyrażone w Objaśnieniach WHT jest aprobowane w najnowszych interpretacjach indywidualnych wydawanych przez Dyrektora KIS³.

W dniu 8 lipca 2026 r. NSA wydał wyroki w stanie faktycznym, w którym spółka z siedzibą w Luksemburgu (dalej: „Spółka”), posiadała 100% udziałów w spółce z siedzibą w Holandii (dalej: „Spółka holenderska”), która z kolei posiadała bezpośrednio niecałe 43% akcji polskiej spółki (dalej: „Płatnik”), która w 2022 r. wypłaciła dywidendę.

Płatnik pobrał WHT od wypłaconej dywidendy według stawki podstawowej 19%. Następnie, Spółka wystąpiła o zwrot nadpłaconego podatku, powołując się na swój status rzeczywistego właściciela.

Spółka argumentowała – co potwierdził Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 29 maja 2023 r. w jej sprawie – że wobec braku rzeczywistej działalności gospodarczej Spółki holenderskiej oraz braku swobody w dysponowaniu otrzymaną płatnością, to ona, w oparciu o koncepcję LTA, jest rzeczywistym właścicielem dywidendy, a nie Spółka holenderska. Dyrektor KIS nie zgodził się jednak ze Spółką odnośnie możliwości zastosowania zwolnienia dywidendowego z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT z uwagi na niespełnienie warunku bezpośredniego posiadania udziałów.

Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego (dalej: „Naczelnik LUS”), którego stanowisko zaaprobował również Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, zwrócił Spółce jedynie różnicę pomiędzy stawką 19% a stawką 15% wynikającą z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy Polską a Luksemburgiem (dalej: „UPO PL-LUX”), odmawiając zastosowania zwolnienia z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT z uwagi na niespełnienie warunku bezpośredniego posiadania udziałów w kapitale spółki wypłacającej dywidendy oraz, w części dotyczącej dywidendy nabytej przez Spółkę holenderską na podstawie cesji praw od innego podmiotu z grupy, brak „posiadania z tytułu własności”, wymaganego w art. 22 ust. 4d pkt 1 ustawy o CIT. Naczelnik LUS zwrócił ponadto uwagę, że koncepcja LTA wynika wyłącznie z orzecznictwa i nie jest uregulowana w polskich ustawach podatkowych.

Następnie, WSA w Lublinie oddalił skargę Spółki (wyrok z 30 października 2024 r., I SA/Lu 332/24) akceptując stanowisko organów podatkowych.

Analogiczne rozstrzygnięcia w sprawie tej samej grupy zapadły w czterech dalszych sprawach (I SA/Lu 605/24 i I SA/Lu 606/24 – 5 lutego 2025 r.; I SA/Lu 350/25 i I SA/ Lu 351/25 – 22 października 2025 r.).

W tej ostatniej sprawie, opisywanej przez nas w poprzednim artykule na blogu KPMG, WSA w Lublinie odniósł się do Objaśnień WHT, odrzucając wynikającą z nich koncepcję kaskadowego posiadania udziałów i wprost polemizując z interpretacją przepisu zaproponowaną przez Ministra Finansów.

WSA w przywołanych wyrokach podkreślał, że Objaśnienia WHT nie tylko ukazały się po dacie wydania zaskarżonych decyzji, ale też dla sądów nie mają charakteru wiążącego, w konsekwencji czego w ocenie WSA koncepcja LTA zaprezentowana w Objaśnieniach WHT stanowi nieuprawnioną rozszerzającą interpretację przepisów.

NSA w wyrokach z 8 lipca 2026 r. oddalił skargi kasacyjne Spółki w całości (sygn. akt spraw: II FSK 185/25, II FSK 818/25, II FSK 863/25, II FSK 79/26, II FSK 80/26).

Z ustnego uzasadnienia wynika, że zdaniem NSA:

• zastosowanie zwolnienia dywidendowego jest uzależnione od bezpośredniego posiadania nie mniej niż 10% udziałów lub akcji w kapitale spółki wypłacającej dywidendę,
• jakakolwiek wykładnia tej przesłanki, poza wykładnią językową, jest w ocenie NSA niepoprawna i niedopuszczalna,
• zwolnienia nie można więc stosować wobec podmiotów posiadających wyłącznie pośredni udział w kapitale polskiej spółki – również wtedy, gdy rzeczywistym beneficjentem wypłaty jest inny, zidentyfikowany podmiot z UE/EOG,
• koncepcja LTA pozwala jedynie ustalić, który podmiot w łańcuchu płatności jest rzeczywistym właścicielem wobec dywidendy – nie pozwala natomiast  na rozszerzającą wykładnię warunków zwolnienia,
• w sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości interpretacyjne, wobec czego nie znajduje zastosowania zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (art. 2a Ordynacji podatkowej).

Omawiane orzeczenia NSA to najbardziej doniosły jak dotąd głos sądowy w sporze możliwość zastosowania koncepcji LTA dla zwolnienia dywidendowego z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. Dla podmiotów posiadających polskie spółki poprzez wielopoziomowe struktury holdingowe (np. z uwagi na historyczne uwarunkowania transakcyjne, wymogi regulacyjne itp.) oznacza to realne ryzyko: jeżeli bezpośredni udziałowiec polskiej spółki nie jest rzeczywistym właścicielem otrzymywanej od niej należności, przy przyjęciu podejścia zaprezentowanego przez NSA zwolnienie dywidendowe nie powinno znaleźć zastosowania.

Co jednak potencjalnie może okazać się istotne z perspektywy obecnej praktyki: postępowanie w omawianych sprawach zostało wszczęte, zanim Minister Finansów wydał Objaśnienia WHT, co skutkowało restrykcyjnym podejściem prezentowanym przez organy podatkowe, które odmówiły stwierdzenia nadpłaty. Obecnie, w praktyce interpretacyjnej Dyrektora KIS po wydaniu Objaśnień WHT, spełnienie warunku bezpośredniego posiadania udziałów przy zwolnieniu dywidendowym stosując koncepcję LTA jest akceptowane, zgodnie z treścią Objaśnień WHT. Oznacza to, że mimo wyroku NSA podatnicy planujący dziś nowe struktury lub potwierdzający bieżące rozliczenia wciąż mają szanse na uzyskanie stanowiska zgodnego z korzystną dla nich treścią Objaśnień WHT.

Niepokojące jest jednak to, że budowana konsekwentnie od października 2024 r. linia orzecznicza WSA w Lublinie – obecnie potwierdzona przez NSA – zmierza w przeciwnym kierunku. Zatem to organy podatkowe prezentują bardziej liberalną linię interpretacyjną od sądów administracyjnych.

Na marginesie powyższych rozważań, warto również zwrócić uwagę, że sama Dyrektywa Parent-Subsidiary, której transpozycję stanowią przepisy art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, wskazuje na „posiadanie co najmniej 10% udziału w kapitale”, bez warunku, że posiadanie to musi być bezpośrednie. Tym samym, obecne negatywne podejście do stosowania zwolnienia dywidendowego wynika z transpozycji przepisów unijnych w sposób w sposób wykraczający poza literalne brzmienie ww. Dyrektywy. Ta kwestia nie była jednak jak się zdaje analizowana zarówno przez WSA, jak i wypowiadający się teraz w tym przedmiocie NSA. Być może wykładnia prowspólnotowa, jeśli zastosowana, mogłaby prowadzić do innego rozstrzygnięcia?

Zdaniem ekspertów KPMG, wydane rozstrzygnięcie, mimo że doniosłe ze względu na rangę orzeczeń NSA, nie odpowiada celowi Dyrektywy Parent-Subsidiary. Sprawa rozumienia warunku bezpośredniości w zwolnieniu dyrektywowym może mieć jeszcze zatem ciąg dalszy.

Eksperci KPMG chętnie pomogą Państwu ocenić ekspozycję na opisane ryzyko oraz przeanalizować możliwe działania zabezpieczające rozliczenia WHT w Państwa strukturze. Zachęcamy do kontaktu w celu omówienia szczegółów.

¹ Artykuł 22 ust. 4 ustawy o CIT stanowi kluczową implementację do polskiego porządku prawnego tzw. Dyrektywy Parent-Subsidiary (Dyrektywa Rady 2011/96/UE, dawniej 90/435/EWG), dalej: „Dyrektywa PS”.

² Wyroki: I SA/Lu 332/24, I SA/Lu 605/24, I SA/Lu 606/24, I SA/Lu 350/25, I SA/Lu 351/25.

³ przykładowo zob. m.in. interpretacje indywidualne: z dnia 18 maja 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.82.2026.2.ANK, 3 lutego 2026 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.729.2025.1.JF.