Tax Alert: Nowa ustawa sankcyjna

27 czerwca 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji (RCL) opublikowano projekt ustawy o środkach ograniczających. Celem projektu jest uporządkowanie systemu wdrażania w Polsce środków ograniczających Unii Europejskiej (UE) oraz środków wynikających z decyzji organów międzynarodowych (UE transponuje do swojego porządku prawnego sankcje przyjmowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych). Dotychczas bowiem regulacje dotyczące sankcji były zamieszczone w różnych aktach prawnych, co utrudniało ich wdrażanie i stosowanie.

Dodatkowo projekt ustawy implementuje do prawa krajowego przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1226 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie określenia przestępstw związanych z naruszeniem unijnych środków ograniczających i sankcji za takie naruszenia oraz zmiany dyrektywy (UE) 2018/1673 (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 1226) (dyrektywa 2024/1226) oraz określa sposób stosowania w Polsce krajowych sankcji.

Projekt ustawy o środkach ograniczających m.in.:

• określa organy właściwe w sprawach wykonywania środków ograniczających;
• ustanawia mechanizmy koordynacji, które pozwolą na efektywną współpracę pomiędzy odpowiedzialnymi organami;
• precyzuje sposób wymiany informacji pomiędzy organami krajowymi, zagranicznymi i międzynarodowymi, a także obowiązki sprawozdawcze;
• tworzy Zespół ds. Środków Ograniczających, działający przy ministrze właściwym ds. zagranicznych (zadaniem Zespołu jest zapewnienie właściwej realizacji zobowiązań międzynarodowych wynikających z wdrażania sankcji UE oraz decyzji organizacji międzynarodowych);
• precyzuje zakres i sposób sprawowania kontroli przestrzegania środków ograniczających, a także zasady odpowiedzialności za naruszenie zakazów, ograniczeń i niedopełnienie obowiązków, określonych środkami ograniczającymi;
• wdraża dyrektywę 2024/1226;
• wprowadza kary pozbawienia wolności (w wymiarze od 3 miesięcy do 10 lat - w zależności od typu czynu zabronionego). Katalog przestępstw obejmuje m.in.:
  • udostępnienie środków płatniczych, instrumentów finansowych, papierów wartościowych, wartości dewizowych, praw majątkowych, innego mienia ruchomego lub nieruchomości wskazanej osobie, podmiotowi lub organowi albo na jej rzecz wbrew zakazowi lub ograniczeniu stanowiącemu środek ograniczający UE,
  • niedokonanie zamrożenia środków finansowych lub zasobów gospodarczych należących do wskazanej osoby lub wskazanego podmiotu lub organu, będących ich własnością, w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą,
  • umożliwienie wskazanym osobom fizycznym wjazdu na terytorium państwa członkowskiego lub tranzytu przez to terytorium, z naruszeniem zakazu stanowiącego unijny środek ograniczający,
  • zaangażowanie się w zakazany handel towarami,
  • świadczenie usług finansowych lub prowadzenie działalności finansowej, w przypadku gdy zakaz lub ograniczenie takiego czynu stanowi unijny środek ograniczający,
  • przekazywanie osobie trzeciej środków finansowych lub zasobów gospodarczych, które mają zostać zamrożone zgodnie z unijnym środkiem ograniczającym,
  • przekazywanie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji, które mają zostać zamrożone zgodnie z unijnym środkiem ograniczającym;
• przewiduje odpowiedzialność osób prawnych za czyny popełnione przez osoby fizyczne działające w ich imieniu lub interesie oraz wprowadza z tego tytułu kary pieniężne w wysokości od 10 000 do 200 000 000 złotych lub 5% przychodu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy, w którym popełniono czyn zabroniony;
• reguluje stosowanie w Polsce krajowych środków ograniczających, w tym gospodarczych;
• wprowadza oddzielną i autonomiczną listę osób i podmiotów, wobec których stosuje się szczególne środki ograniczające, która będzie funkcjonować obok listy osób i podmiotów, wobec których stosuje się sankcje w związku z Rosją i Białorusią oraz listy osób i podmiotów, wobec których stosuje się szczególne środki ograniczające, uregulowanej ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;
• ustanawia podstawę prawną dla tymczasowych zakazów i ograniczeń we współpracy gospodarczej z niektórymi państwami (ograniczenia w zakresie m.in.: handlu niektórymi towarami, świadczeniu niektórych usług, tranzycie towarów przez Polskę, transakcji finansowych i operacji ubezpieczeniowych).

Obecnie projekt jest na etapie opiniowania. Warto zauważyć, że w przypadku przyjęcia projektu ustawy i wejścia w życie nowych regulacji, w polskim systemie prawnym równolegle będą obowiązywały dwa akty prawne regulujące środki ograniczające: ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspierania agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (środki ograniczające związane z Rosją i Białorusią) oraz ustawa o środkach ograniczających (obecnie jedynie na etapie projektowania).

Nowe regulacje mają kluczowe znaczenie w szczególności dla przedsiębiorców działających na polskim rynku. 

Doradcy KPMG mogą pomóc w ocenie nowych regulacji i ich wpływu na Państwa działalność oraz udzielić wsparcia w odpowiednim przygotowaniu do ich wdrożenia.

Zespół KPMG pozostaje do dyspozycji w przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości.