Legal Alert: European Chemicals Industry Action Plan – pakiet uproszczeń legislacyjnych dla branży chemicznej

8 lipca 2025 r. Komisja Europejska opublikowała długo wyczekiwany plan działania dla europejskiego przemysłu chemicznego (European Chemicals Industry Action Plan), stanowiący jeden z kluczowych elementów strategii Unii Europejskiej w zakresie zrównoważonego rozwoju i innowacji w sektorze chemicznym. Plan ten ma na celu wzmocnienie konkurencyjności i modernizację europejskiego sektora chemicznego, ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia dla transformacji energetycznej i dekarbonizacji, tworzenia rynku dla zielonych produktów i innowacji oraz uproszczenia ram regulacyjnych, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa substancji chemicznych i ich mieszanin dla konsumentów na rynku UE. 

Jednym z założeń Planu jest utworzenie sojuszu z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, ukierunkowanego na przeciwdziałanie ryzyku zamykania mocy produkcyjnych w sektorze chemicznym (Critical Chemicals Alliance). Do głównych zadań Sojuszu należeć będzie w szczególności: (i) identyfikacja i wspieranie krytycznych zakładów produkcyjnych w celu pobudzenia innowacji i wzrostu regionalnego; (ii) wspieranie ochrony handlu i uczciwej konkurencji; (iii) uzgadnianie priorytetów inwestycyjnych oraz (iv) koordynacja projektów unijnych i krajowych – w tym tzw. Projects of Common European Interest (IPCEI). Monitorowanie importu chemikaliów ma być realizowane za pośrednictwem utworzonej niedawno przy Komisji grupy zadaniowej ds. nadzoru importu.

Zgodnie z założeniami Planu, Komisja niezwłocznie wdroży plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii, mający na celu obniżenie wysokich kosztów energii i surowców, poprzez stosowanie ulg podatkowych i obniżek taryf sieciowych. Planowana jest także aktualizacja wytycznych dotyczących rekompensat kosztów pośrednich w systemie EU ETS w branży, jak również przyspieszenie procedur udzielania pozwoleń oraz przeprowadzenie oceny ram regulacyjnych dla wodoru, jako jednego z kluczowych elementów transformacji przemysłu chemicznego.

Plan stanowi również zachętę do korzystania z czystych źródeł węgla, takich jak wychwytywanie dwutlenku węgla, biomasa i odpady, wraz ze wsparciem dla odnawialnych źródeł energii oraz zwiększenia popytu na czyste chemikalia za pośrednictwem zachęt i środków podatkowych. W tym celu planowane jest uruchomienie unijnych centrów innowacji i zastępowania (EU Innovation and Substitution Hubs) oraz zwiększenie finansowania w ramach programu „Horyzont Europa” (2025-2027).

W ramach Planu Komisja przyjęła również szósty pakiet uproszczeń (Omnibus VI), mający na celu doprecyzowanie i zmniejszenie obciążeń administracyjnych i finansowych dla przemysłu chemicznego, obejmujący:

I. Zmiany w zakresie etykietowania substancji chemicznych (CLP)

W ramach pakietu uproszczeń przewidziano szereg zmian do Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającego i uchylającego dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Tekst mający znaczenie dla EOG) („Rozporządzenie CLP”). Wśród kluczowych aspektów wskazać należy:

a)    uproszczenie i zwiększenie elastyczności w formatowaniu oznakowania niebezpiecznych chemikaliów (m.in. w zakresie minimalnych rozmiarów czcionki, kolorów i interlinii);

b)    obowiązek umieszczania na etykiecie danych kontaktowych online dostawcy (tzw. „digital contact”);

c)     uproszczenie i doprecyzowanie przepisów regulujących odstępstwa od wymagań w zakresie znakowania mniejszych opakowań (poniżej 10 ml) bez konieczności wykazania, że opakowanie to ma taki kształt lub formę albo jest tak małe, że niemożliwe jest spełnienie pełnych wymogów dotyczących etykietowania;

d)    ograniczenie zakresu stosowania przepisów Rozporządzenia CLP dotyczących reklamy i sprzedaży na odległość substancji chemicznych i ich mieszanin - zgodnie z nowym brzmieniem art. 48 CLP na produkcie powinno znaleźć się sformułowanie: „Przed użyciem należy zawsze przeczytać etykietę i informacje o produkcie” (ang. „Always read the label and product information before use”);

e)    złagodzenie obowiązków (ograniczenie zakresu wymaganych informacji) dotyczących reklam substancji chemicznych i ich mieszanin;

f)      zniesienie 6-miesięcznego terminu na aktualizację etykiety produktowej w przypadku zmiany dotyczącej klasyfikacji lub oznakowania substancji lub mieszaniny – poprzez utrzymanie obowiązku takiej aktualizacji „bez zbędnej zwłoki”.

Dodatkowo, w ramach Omnibus VI przewidziano również odroczenie terminów rozpoczęcia stosowania i przepisów przejściowych dla wymogów dotyczących obowiązkowego formatowania i aktualizacji etykiet oraz reklamy  i sprzedaży na odległość niebezpiecznych substancji chemicznych wskazanych w Rozporządzeniu PE i Rady (EU) 2024/2865 z 23 października 2024 r. zmieniającego Rozporządzenia CLP.

II. Zmiany dotyczące produktów kosmetycznych

Omnibus VI zakłada również uproszczenie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczącego produktów kosmetycznych (przekształcenie) (Tekst mający znaczenie dla EOG) („Rozporządzenie 1223/2009”), poprzez:

a)    ustanowienie procedury dotyczącej dopuszczalności stosowania określonych barwników, konserwantów i filtrów UV (dodanie ich do odpowiednich załączników IV, V i VI do Rozporządzenia 1223/2009), co ułatwi proces i przyspieszy stosowanie nowych składników kosmetycznych - zgodnie z projektowaną procedurą wniosek taki będzie można złożyć do Komisji, która przed wydaniem decyzji powinna zasięgnąć opinii SCCS¹. Opinia powinna zostać wydana w terminie 12 miesięcy, przy czym w uzasadnionych przypadkach termin ten może zostać przez Komisję wydłużony;

b)    zmiany i uproszczenia w stosowaniu kryteriów odstępstw dla substancji rakotwórczych, mutagennych lub toksycznych dla rozrodczości (CMR) kategorii 1A i 1B poprzez:

• możliwość uzyskania zgody na odstępstwo, pod warunkiem złożenia wniosku do Komisji najpóźniej 3 miesiące po dacie wejścia w życie zmian do części 3 Załącznika VI Rozporządzenia CLP;
• zniesienie kryterium wykazywania zgodności z wymogami bezpieczeństwa żywności w celu uzyskania odstępstwa;
• dookreślenie kryteriów uznania substancji za odpowiednią substancję alternatywną;

c)     ujednolicenie nazewnictwa składników wyrobów kosmetycznych poprzez odwołanie do międzynarodowo uznanej nomenklatury;

d)    zniesienie obowiązku dwukrotnego zgłaszania Komisji produktów kosmetycznych zawierających nanomateriały (tj. zarówno w trybie art. 13 jak i uprzedniego zgłoszenia w trybie art. 16 Rozporządzenia 1223/2009) na rzecz jednego zgłoszenia dokonywanego w trybie art. 13 oraz zniesienie obowiązków sprawozdawczych w tym zakresie,

III. Zmiany dotyczące produktów nawozowych

Projektowane zmiany obejmą również przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2019/1009 z dnia 5 czerwca 2019 r. ustanawiającego przepisy dotyczące udostępniania na rynku produktów nawozowych UE, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 i (WE) nr 1107/2009 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 2003/2003 (Tekst mający znaczenie dla EOG) („Rozporządzenie 2019/1009”). W Omnibusie VI przewidziano m.in.:

a)    zniesienie rozszerzonego wymogu rejestracji REACH substancji zawartych w produktach nawozowych w postaci własnej lub mieszaninie;

b)    umożliwienie Komisji określenia kryteriów i metodologii oceny mikroorganizmów przez producentów i jednostki notyfikowane, umożliwiających im wykazanie i zweryfikowanie, że mikroorganizmy stosowane w mikrobiologicznych biostymulantach roślinnych, (inne niż te wymienione w CMC 7), nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin, dla bezpieczeństwa lub dla środowiska oraz zapewniają skuteczność agronomiczną (nowy art. 42 ust. 4);

c)     zniesienie tzw. „klauzuli rozdzielającej” (art. 43 Rozporządzenia 2019/1009), na mocy której Komisja zobowiązana jest do przyjęcia oddzielnych aktów delegowanych w odniesieniu do każdej kategorii materiałów składowych;

d)    dalszą cyfryzację procedur dotyczących wprowadzania do obrotu produktów nawozowych (m.in. poprzez obowiązek umieszczania na etykiecie kanału do komunikacji online (digital contact dostawcy); nowe zasady dotyczące sporządzania i udostępniania deklaracji zgodności CE oraz przechowywania dokumentów dotyczących procesu oceny zgodności produktów nawozowych w formie elektronicznej; nowe zasady przekazywania właściwym organom informacji nt. zgodności produktów nawozowych z wymogami UE w formie elektronicznej).

IV. Pozostałe zmiany legislacyjne

Niezależnie od opublikowanych już propozycji legislacyjnych, do końca 2025 r. Komisja planuje opublikować propozycję rewizji Rozporządzenia REACH², mającą na celu dalsze uproszczenie przepisów i przyspieszenie procedur, z uwzględnieniem konkurencyjności, bezpieczeństwa, ochrony
i zrównoważonego rozwoju.

Plan potwierdza również zobowiązanie Komisji do zminimalizowania emisji PFAS poprzez solidne, oparte na podstawach naukowych ograniczenia, przy jednoczesnym zapewnieniu dalszego stosowania w krytycznych zastosowaniach pod ścisłymi warunkami, w których nie są dostępne żadne alternatywy, które zostaną zaproponowane po wydaniu opinii przez ECHA.

Przyjęcie nowego Planu Działania dla Przemysłu Chemicznego, w tym pakietu uproszczeń legislacyjnych Omnibus VI ma na celu zapewnienie wymiernych korzyści przedsiębiorcom działającym w branży chemicznej, kosmetycznej i pokrewnych sektorach. Przede wszystkim nowe regulacje powinny przełożyć się na bardziej precyzyjne etykietowanie produktów, co przełoży się na zmniejszenie ryzyka regulacyjnego, ograniczenie błędów w zakresie zgodności z wymogami prawa oraz ograniczenie kosztów z tym związanych.

Dzięki uproszczonym procedurom i ograniczeniu zbędnych obowiązków sprawozdawczych, przedsiębiorstwa oraz właściwe organy skorzystają ze znacznie mniejszego obciążenia administracyjnego, bez uszczerbku dla wysokiego poziomu bezpieczeństwa produktów – szczególnie kosmetycznych – dostępnych na rynku UE. Nowe przepisy w sposób bardziej precyzyjny określają wymagania dotyczące produktów oraz eliminują niepotrzebne bariery formalne. Pozwoli to firmom skoncentrować się na innowacjach i rozwoju oferty przy jednoczesnym zapewnieniu zgodności z najnowszymi wymogami.

Oczekuje się, że wdrożenie omawianych środków pozwoli branży zaoszczędzić co najmniej 363 mln euro rocznie, co przełoży się na poprawę efektywności operacyjnej oraz wzrost konkurencyjności w sektorze. 

KPMG Law oferuje kompleksowe wsparcie dla podmiotów branży chemicznej, w tym w zakresie zgodności w wymogami prawa dotyczącymi substancji chemicznych i ich mieszanin. Nasze usługi obejmują w szczególności:

• Doradztwo w zakresie zgodności z przepisami dotyczącymi produkcji, importu, eksportu oraz stosowania substancji chemicznych (REACH, CLP);
• Wsparcie w spełnieniu wymagań dotyczących bezpieczeństwa produktów, w tym kosmetyków, detergentów i innych wyrobów i substancji chemicznych.
• Wsparcie w zakresie przepisów dotyczących ochrony środowiska, w tym zarządzania odpadami chemicznymi, emisji zanieczyszczeń oraz zrównoważonego rozwoju.

¹Scientific Committee on Consumer Safety - Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów

²Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG)