Ukraina, mimo trwającej wojny i związanych z nią napięć geopolitycznych, pozostaje krajem o dużej odporności gospodarczej i rosnącej otwartości na inwestycje. Lokalne firmy nie tylko przetrwały, ale w wielu przypadkach nadal się rozwijają. Raport KPMG „Your business in Ukraine” to praktyczny przewodnik po realiach inwestowania w tym kraju – od przepisów podatkowych, przez ograniczenia walutowe i ryzyko wojenne, po wymagane licencje i pozwolenia. Oprócz konkretnych wskazówek operacyjnych, raport przedstawia aktualny obraz ukraińskiej gospodarki oraz potencjał kluczowych sektorów, takich jak rolnictwo, energetyka, IT czy infrastruktura, wskazując kierunki ich rozwoju i obszary szczególnie atrakcyjne dla inwestorów. To cenne źródło wiedzy dla firm, które chcą świadomie planować swoją obecność na ukraińskim rynku.
Potencjał rozwojowy i inwestycyjny Ukrainy
Ukraińska gospodarka wykazuje oznaki stabilnego ożywienia.
Pomimo że wojna w Ukrainie trwa już ponad trzy lata, kraj ten od 2023 roku odnotowuje wzrost PKB. Narodowy Bank Ukrainy (NBU) przewiduje, że tendencja ta się utrzyma – w latach 2025–2026 gospodarka ma urosnąć o 4,3–4,6%. Choć inflacja w czerwcu 2024 roku przyspieszyła do poziomu 8,6% r/r, według prognoz NBU w przyszłym roku zacznie stopniowo spadać. Ma to być efekt słabnącej presji cenowej na rynkach światowych oraz poprawiającej się sytuacji w sektorze energetycznym i rolnictwie.
Dostępność energii i infrastruktury oraz siła rynku pracy decydują o odporności ukraińskiej gospodarki.
Bezpieczeństwo energetyczne oraz sprawna logistyka wspierana spójną infrastrukturą pozwalają minimalizować ryzyka operacyjne. Jednocześnie dostęp do wykwalifikowanych pracowników umożliwia realizację bardziej zaawansowanych projektów biznesowych. Te trzy czynniki stanowią fundament codziennego funkcjonowania firm i podnoszą konkurencyjność całej ukraińskiej gospodarki na rynku międzynarodowym.
Odbudowa Ukrainy będzie kosztować 486 miliardów dolarów w ciągu dekady.
Według szacunków z lutego 2024 roku, opartych na trzeciej szybkiej ocenie szkód i potrzeb (RDNA3) przygotowanej przez Organizację Narodów Zjednoczonych, odbudowa Ukrainy po rosyjskiej inwazji będzie wymagać nakładów rzędu 486 miliardów USD w perspektywie najbliższych 10 lat. Taka skala potrzeb otwiera drogę dla inwestorów prywatnych i instytucjonalnych, których zaangażowanie odegra kluczową rolę w procesie odbudowy kraju.
Ukraina, z dobrze wykształconą kadrą, rozwijającym się sektorem technologicznym i rosnącym zapotrzebowaniem na nowoczesną infrastrukturę, oferuje dziś jeden z najbardziej perspektywicznych rynków dla zagranicznych inwestorów w Europie. Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Ukrainy w 2024 roku spadł o 25%, ale aż 71,6% z nich pochodziło z reinwestowanych zysków, co potwierdza zaangażowanie firm już obecnych na rynku. W tym kontekście szczególnie wyróżniają się polskie przedsiębiorstwa – od początku inwazji powstało ich na Ukrainie blisko 300, a wartość eksportu z Polski wzrosła do 9,4 mld euro. To dowód, że polski biznes nie tylko utrzymał relacje z Ukrainą, ale aktywnie je rozwija. Równolegle Unia Europejska planuje przekazać Ukrainie 50 mld euro do 2027 roku, co może istotnie pobudzić sektor prywatny. Setki miliardów dolarów potrzebne na odbudowę kraju w ciągu dekady tworzą bezprecedensowy potencjał dla inwestorów z sektora budownictwa, energetyki, logistyki i technologii. Wyzwania są oczywiste, ale skala możliwości – równie ogromna. Dla firm gotowych na inwestycje długoterminowe może to być jeden z najbardziej strategicznych kierunków w regionie.
Siła wybranych sektorów gospodarki ukraińskiej
Energetyka i usługi komunalne
W obliczu trwających zagrożeń dla infrastruktury, ukraiński sektor energetyczny pozostaje jednym z najbardziej strategicznych filarów gospodarki oraz jednym z priorytetowych kierunków inwestycyjnych. Rząd konsekwentnie dąży do przekształcenia kraju w regionalne centrum czystej energii, rozwijając odnawialne źródła – przede wszystkim energetykę wiatrową, słoneczną i jądrową – oraz wspierając technologie wodorowe, biopaliwowe i magazynowania energii. Szacunkowy potencjał inwestycyjny sektora to ponad 380 mld USD. Rosnąca liczba projektów w sektorze wskazuje na wysoki poziom jego odporności oraz determinację kraju w dążeniu do budowy niezależności energetycznej w duchu zrównoważonego rozwoju.
Sektor obronny
Ukraiński sektor obronny jest w fazie dynamicznego rozwoju, stymulowanego bezpośrednio przez potrzeby wojenne i rosnący popyt na krajowe rozwiązania technologiczne. W 2023 roku jego wartość potroiła się, osiągając 3 mld USD, a prognozy wskazują na dalszy wzrost do 5 mld USD w 2025 roku. Choć państwowe podmioty wciąż odgrywają istotną rolę, rynek cechuje się dużą obecnością firm prywatnych, które wdrażają innowacyjne rozwiązania testowane w realnych warunkach bojowych – co stanowi istotny atut konkurencyjny. Ukraina aktywnie poszukuje partnerów międzynarodowych, oferując możliwości współpracy technologicznej, produkcyjnej i eksportowej, które mogą znacząco wzmocnić potencjał sektora oraz przyczynić się do rozwoju gospodarczego kraju.
Rolnictwo
Przed rozpoczęciem pełnoskalowej inwazji Rosji Ukraina była jednym z pięciu największych eksporterów zbóż na świecie, odpowiadając za 10% globalnego eksportu pszenicy, ponad 14% eksportu kukurydzy oraz ponad 47% eksportu oleju słonecznikowego. Pomimo trwającej wojny kraj ten nadal odgrywa istotną rolę na światowych rynkach tych dóbr, utrzymując ponad 10% udziału w handlu międzynarodowym. Obecnie najbardziej perspektywicznymi obszarami inwestycji w ukraińskim rolnictwie są infrastruktura magazynowa i przetwórcza, rozwój lokalnych łańcuchów logistycznych i energetycznych oraz wsparcie dla małych i średnich gospodarstw współpracujących z dużymi producentami.
Górnictwo i zasoby mineralne
Sektor surowców mineralnych w Ukrainie, mimo trwającej agresji militarnej, pozostaje jednym z filarów gospodarki i istotnym elementem jej odporności. Obejmuje on wydobywanie bogatych złóż zasobów naturalnych, takich jak ruda żelaza, węgiel, gaz ziemny, ropa naftowa czy metale, i nadal wykazuje istotny potencjał wzrostu. Wysoki poziom zasobów, strategiczne znaczenie surowców dla odbudowy kraju oraz rosnące zapotrzebowanie na rynku międzynarodowym sprawiają, że z perspektywy firm zagranicznych nakłady przeznaczone na ukraińskie górnictwo i przemysł wydobywczy mogą stać się atrakcyjną i długoterminową inwestycją.
Transport i infrastruktura
Dzięki strategicznemu położeniu na styku Europy i Azji oraz rozbudowanej sieci transportowej, Ukraina posiada znaczny potencjał, by pełnić rolę węzła logistycznego dla regionu. Mimo poważnych zakłóceń związanych z wojną, sektor transportu i logistyki udowodnił swoją elastyczność i zdolność do adaptacji – firmy rozwijają nowe szlaki handlowe, wzmacniają odporność łańcuchów dostaw i modernizują infrastrukturę. Te działania nie tylko umożliwiają kontynuację eksportu, ale także zwiększają atrakcyjność inwestycyjną sektora, który odgrywa istotną rolę w odbudowie gospodarczej Ukrainy i integracji z europejskim rynkiem.
Technologie informacyjne
Ukraiński sektor IT również pozostaje jednym z filarów gospodarki, wykazując wyjątkową odporność mimo trwającej wojny. Branża ta, odpowiadająca za ponad 4% PKB i niemal 40% eksportu w 2024 roku, przyciąga uwagę inwestorów dzięki wysoko wykwalifikowanej kadrze, rozwiniętej edukacji STEM oraz dynamicznie rozwijającej się cyfryzacji usług. Ważną rolę w stymulowaniu rozwoju odgrywa rządowy projekt Diia.City – specjalny reżim podatkowy i regulacyjny, który zapewnia korzystne warunki dla firm technologicznych i sprzyja długoterminowemu wzrostowi branży. Dzięki takim rozwiązaniom ukraińska branża IT umacnia swoją pozycję jako strategiczny dla przyszłości kraju sektor.
Bankowość
Ukraiński sektor bankowy odgrywa istotną rolę w odbudowie gospodarczej – koncentruje się na cyfryzacji, wspieraniu MŚP oraz finansowaniu zielonej transformacji. Transformacja cyfrowa już teraz przynosi bankom znaczną przewagę konkurencyjną – umożliwia poprawę rentowności, lepszą personalizację usług i optymalizację kosztów operacyjnych. Równolegle dynamicznie rozwija się segment finansowania MŚP, wspierany zarówno przez lokalne banki, jak i międzynarodowe instytucje oferujące kredyty, dotacje i gwarancje dla przedsiębiorców dotkniętych skutkami wojny. Dodatkowo sektor bankowy angażuje się we wspieranie inwestycji w odnawialne źródła energii w infrastrukturze publicznej, co zwiększa odporność energetyczną kraju.
Polska pozostaje jednym z najważniejszych partnerów handlowych Ukrainy, a jej rola jako eksportera – m.in. maszyn, środków transportu, sprzętu elektronicznego i produktów chemicznych – zyskuje na znaczeniu w warunkach wojennych zaburzeń logistycznych i ograniczonej produkcji lokalnej. Natomiast wzrost importu netto do Ukrainy, który w 2023 roku był ponad trzykrotnie wyższy niż przed wojną, pokazuje skalę potrzeb ukraińskiego przemysłu i gospodarki. Import nie tylko uzupełnia niedobory, ale w wielu przypadkach warunkuje funkcjonowanie krytycznych sektorów. Z kolei ukraiński eksport – mimo znacznych spadków w usługach transportu i doradztwa – zaczyna odbudowywać się dzięki wzrostom w usługach technicznych i handlowych. Bardzo istotny w tym kontekście jest funkcjonujący szlak handlowy wiodący przez Morze Czarne, który przywraca realną możliwość wysyłki towarów. W obliczu transformacji struktury handlu zagranicznego Ukrainy, partnerzy tacy jak Polska mogą nie tylko zabezpieczać bieżące potrzeby rynku, lecz także aktywnie uczestniczyć w jego odbudowie i przebudowie.
Ułatwienia legislacyjne, podatkowe i wsparcie rządowe
Uproszczony proces zakładania działalności gospodarczej
Ukraina konsekwentnie upraszcza proces zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej, dostosowując ramy legislacyjne do potrzeb inwestorów i przedsiębiorców. W ostatnich latach wprowadzono szereg rozwiązań mających na celu zwiększenie przejrzystości, ograniczenie barier administracyjnych i skrócenie czasu potrzebnego na rozpoczęcie działalności. Do wybranych z nich należą:
Cyfryzacja i przyspieszenie procesu rejestracji działalności gospodarczej
Zniesienie obowiązku corocznego potwierdzania danych rejestrowych
Uproszczenie procedur likwidacyjnych i restrukturyzacyjnych
Rozszerzenie uprawnień notariuszy o możliwość pełnienia funkcji referendarzy
Wprowadzenie systemu „milczącej zgody” i oświadczeń zastępujących w wielu branżach obowiązek uzyskiwania licencji lub zezwoleń
Zmiany w systemie podatkowym
W odpowiedzi na inwazję Rosji Ukraina wprowadziła szereg zmian w Kodeksie podatkowym, aby dostosować system do realiów wojennych. Obejmują one między innymi tymczasowe zwolnienia z kar podatkowych, zawieszenie kontroli skarbowych oraz ulgi dla działalności związanych z obronnością, pomocą charytatywną i dostawami istotnymi z punktu widzenia państwa. Przepisy są na bieżąco przeglądane i aktualizowane – w razie potrzeby wprowadzane są także selektywne podwyżki podatków.
Wsparcie rządowe
Rząd Ukrainy prowadzi aktywną politykę wsparcia gospodarczego, oferując zróżnicowane instrumenty zachęt inwestycyjnych dostosowane do potrzeb małych, średnich i dużych przedsiębiorstw. Celem tych działań jest stymulowanie rozwoju lokalnej gospodarki oraz zwiększenie atrakcyjności kraju dla kapitału zagranicznego. Wsparcie koncentruje się na trzech głównych obszarach: dostępie do finansowania, rozwoju infrastruktury oraz realizacji projektów o znaczeniu strategicznym.
Wsparcie branżowe oferowane przez rząd Ukrainy ukierunkowane jest na kluczowe sektory gospodarki, takie jak budownictwo, przetwórstwo przemysłowe oraz rolnictwo. Program YeOselya wspiera sektor budowlany, jednocześnie odpowiadając na potrzeby mieszkaniowe ludności – w 2025 roku przewidziano na ten cel 9 mld UAH. Dla przemysłu przetwórczego dostępne są bezzwrotne dotacje do 8 mln UAH na zakup maszyn i urządzeń, co ma pobudzić modernizację i rozwój produkcji. Równocześnie rozwijana jest infrastruktura parków przemysłowych – budżet państwa przewiduje 1 mld UAH na ich rozbudowę i unowocześnienie. W sektorze rolnym przedsiębiorcy mogą liczyć na wsparcie w formie rekompensat: 25% kosztów zakupu maszyn rolniczych wyprodukowanych w Ukrainie oraz dopłaty do rozminowywania terenów wykorzystywanych do produkcji rolnej. Tak ukierunkowane wsparcie ma nie tylko stymulować rozwój poszczególnych branż, ale też wzmocnić ich odporność i konkurencyjność w warunkach odbudowy gospodarki.
Przykładowe formy wsparcia:
- preferencyjne kredyty (program „5-7-9%”) dla małych i średnich firm, wspierające rozwój przedsiębiorczości (budżet: 18 mld UAH),
- dotacje i subsydia kapitałowe na projekty niosące za sobą znaczne inwestycje – projekty przekraczające wartość 12 mln EUR mogą otrzymać do 30% zwrotu nakładów inwestycyjnych oraz dodatkowe wsparcie organizacyjno-administracyjne,
- rekompensaty kosztów zakupu sprzętu – zwrot 15% kosztów zakupu maszyn i urządzeń ukraińskiej produkcji (planowany budżet: 1 mld UAH).
Dodatkowym źródłem finansowania są inicjatywy międzynarodowe, takie jak Ukraińskie Ramy Inwestycyjne (UIF), zapewniające gwarancje i finansowanie mieszane w strategicznych sektorach, m.in. energetyce, transporcie, rolnictwie czy transformacji cyfrowej.
Ubezpieczenie od ryzyk wojennych
Dostępność mechanizmów ubezpieczenia inwestycji od ryzyka wojennego i politycznego to jeden z warunków odbudowy i ponownego uruchomienia działalności gospodarczej w czasie konfliktu zbrojnego. W 2024 roku Ukraina przyjęła ustawę umożliwiającą ubezpieczanie i reasekurację inwestycji zagranicznych i krajowych, a także kredytów inwestycyjnych udzielanych przez ukraińskie banki. Za realizację tych działań odpowiada Ukraińska Agencja Kredytów Eksportowych.
Równolegle Ministerstwo Gospodarki Ukrainy prowadzi aktywną współpracę z międzynarodowymi instytucjami finansowymi w celu rozwoju programów ochrony inwestorów. Do najważniejszych partnerów należą: Bank Światowy, Wielostronna Agencja Gwarancji Inwestycji (MIGA), która od początku inwazji przyznała gwarancje o wartości ponad 324 mln USD, a także Amerykańska Korporacja Finansowania Rozwoju (DFC), rozwijająca projekty o łącznej wartości ponad 380 mln USD. W działania te zaangażowany jest również Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) oraz agencje kredytów eksportowych z krajów partnerskich. Wspólne inicjatywy mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa kapitału i zbudowanie zaufania inwestorów zagranicznych do ukraińskiego rynku.
Raport KPMG „Your business in Ukraine”
Pobierz raport ⤓
Skontaktuj się z nami
Jak możemy pomóc?
Wyślij zapytanie ofertowe
Dowiedz się więcej, o tym w jaki sposób wiedza i technologia KPMG mogą pomóc Tobie i Twojej firmie.
Kliknij, aby rozpocząć