Legal Alert: Nowe przepisy o pojazdach zautomatyzowanych

Wraz z rosnącą popularnością i dynamicznym rozwojem pojazdów autonomicznych, ustawodawca dostrzegł konieczność wprowadzenia do polskiego porządku prawnego nowych przepisów. Przyczynkiem do zmian w tym przypadku były postulaty przedstawicieli branży motoryzacyjnej - postępująca rewolucja technologiczna, a także rosnąca liczba innowacji dostępnych na rynku, skłoniły przedsiębiorców oraz podmioty badawcze do skierowania do rządu propozycji wprowadzenia pilnych zmian prawnych w tym obszarze. Podmioty działające w Polsce, zajmujące się produkcją nowoczesnych systemów samochodowych, wskazywały przede wszystkim na brak możliwości testowania najnowszych technologii na polskich drogach jako istotną przeszkodę w rozwoju i uczestnictwie w światowym obrocie gospodarczym. W odpowiedzi na potrzeby branży opracowano nowe przepisy dotyczące wykorzystania pojazdów autonomicznych.

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie do Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (dalej „Prawo o ruchu drogowym”) nowych definicji, które uwzględniają stopień automatyzacji pojazdów. Opisane zostały:

• pojazd zautomatyzowany – oznaczający pojazd silnikowy zaprojektowany i zbudowany do samodzielnego poruszania się przez określony czas bez ciągłego nadzoru ze strony kierowcy, gdzie jednak nadal oczekuje się lub wymaga interwencji kierowcy; nawiązując do skali opracowanej przez organizację SAE International (więcej o poziomach autonomiczności w artykule KPMG dot. pojazdów autonomicznych), należy wskazać, że projektodawca wykluczył z tej definicji pojazdy z poziomu 5, niewymagające udziału kierowcy podczas poruszania się;
• pojazd w pełni zautomatyzowany – który oznacza pojazd silnikowy zaprojektowany i przeznaczony do samodzielnego poruszania się bez żadnego nadzoru ze strony kierowcy; to jest, w odniesieniu do przywołanej skali, pojazd z 5 poziomu;
• organizator prac testowych – będący podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie kierowania i kontrolowania pojazdów zautomatyzowanych i w pełni zautomatyzowanych w celu testowania i oceny funkcji automatycznych.

Dotychczas przepisy nie przewidywały możliwości wykorzystania pojazdów o pełnej autonomii - zmiana terminologii ma na celu objęcie przepisami prac nad różnymi poziomami automatyzacji, nie ograniczając się wyłącznie do sytuacji, w których systemy kontrolują pojazd, jednak nadal wymagana jest ingerencja kierowcy.

Nowelizacja wprowadza ponadto zmiany w przepisach związanych z testowaniem pojazdów (Oddział 6 Prawa o ruchu drogowym). Zgodnie z projektem testowanie w ruchu drogowym na drogach publicznych możliwe będzie po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia, za którego wydanie odpowiedzialny będzie Krajowy Koordynator Prac Testowych. Zezwolenie wydawane będzie na okres jednego roku w drodze decyzji, na wniosek organizatora prac testowych. Wymagane będzie wykazanie, że prowadzone prace nie będą zagrażać bezpieczeństwu i nie będą utrudniały ruchu na drogach. Niemniej, przebieg prac testowych będzie stale monitorowany przez Krajowego Koordynatora Prac Testowych, który na każdym ich etapie będzie uprawniony do cofnięcia lub zawieszenia zezwolenia, w przypadku gdy będzie to konieczne dla zachowania bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego.

Projektodawca wprowadza także szereg obowiązków obciążających organizatora prac testowych. Między innymi, testowany pojazd będzie musiał zostać wyposażony w urządzenie rejestrujące obraz z tyłu i z przodu pojazdu, a także w środku pojazdu, co będzie mogło wpływać na zakres danych osobowych przetwarzanych przez podmiot wykonujący testy. Wymagane będzie także zapewnienie, że pojazd wykazuje odpowiedni poziom bezpieczeństwa cybernetycznego. Organizator prac testowych będzie ponadto zobowiązany do przekazywania Krajowemu Koordynatorowi Prac Testowych sprawozdań z prowadzonych testów.

Projekt przewiduje także sankcje w przypadku, gdy prace testowe nad pojazdem zautomatyzowanym lub w pełni zautomatyzowanym dokonywane są bez zezwolenia lub z naruszeniem warunków takiego zezwolenia. Za brak zezwolenia przewidziana została kara pieniężna w wysokości 450 000 zł, natomiast za złamanie warunków zezwolenia może zostać nałożona kara w wysokości 200 000 zł. 

Projektodawca zakłada, że ustawa wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. Nowelizacja znajduje się obecnie na etapie konsultacji społecznych, jednak z uwagi na postulaty ze strony branży motoryzacyjnej możemy spodziewać się, że prace legislacyjne będą odbywały się we wzmożonym tempie.

Nowelizacja prawa o ruchu drogowym, uwzględniająca coraz powszechniejsze korzystanie w obrocie gospodarczym z pojazdów autonomicznych, jest istotnym krokiem w kierunku adaptacji polskiego prawa do przyszłości motoryzacji. Przepisy te stanowią fundament dla dalszego rozwoju technologii autonomicznych, jednocześnie dbając o bezpieczeństwo użytkowników dróg. Wprowadzenie regulacji prawnych w tym zakresie ma również na celu wspieranie innowacji w sektorze motoryzacyjnym, co przekładać się będzie na rozwój branży. 

Kancelaria KPMG Law oferuje:

• doradztwo w zakresie spełniania przez przedsiębiorców obowiązków wynikających z przepisów dotyczących pojazdów autonomicznych;
• reprezentacja w postępowaniach przed organami administracji, w tym w celu uzyskania zezwolenia na testowanie pojazdów autonomicznych;
• sporządzanie opinii oraz analiz dotyczących zastosowania nowych technologii, w tym ich wprowadzania na rynek europejski;
• wsparcie z zakresu dotyczącego ochrony danych w związku z wykorzystaniem pojazdów autonomicznych.

W przypadku pytań, zachęcamy do kontaktu.