Legal Alert: Nadchodzące zmiany ustawy o ofercie publicznej i ich wpływ na podziały spółek publicznych
Projekt koncentruje się na wdrożeniu do polskiego prawa dyrektywy dotyczącej kompleksowej strategii rozwiązania problemu nieobsługiwanych kredytów.
Dyrektywa dotycza kompleksowej strategii rozwiązania problemu nieobsługiwanych kredytów.
W dniu 10 lipca 2024 roku, na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowany został projekt ustawy o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów, autorstwa Ministerstwa Finansów („Projekt”). Projekt koncentruje się na wdrożeniu do polskiego prawa dyrektywy dotyczącej kompleksowej strategii rozwiązania problemu nieobsługiwanych kredytów1. Przy okazji jednak powyższej implementacji, Projekt przewiduje także dokonanie zmiany ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych („Ustawa o ofercie”). Zmiana ta, w przypadku jej uchwalenia w proponowanym kształcie, będzie mieć istotne znaczenie dla możliwości dokonywania podziałów spółek publicznych w procesach reorganizacyjnych w ramach ich grup kapitałowych.
Celem projektowanej zmiany Ustawy o ofercie jest umożliwienie spółkom publicznym skorzystania z niedawno wprowadzonej do polskiego porządku prawnego instytucji podziału przez wyodrębnienie, bez konieczności wycofania akcji spółki publicznej z obrotu na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu (czyli tzw. delistingu) w przypadku, gdy spółką lub spółkami przejmującymi lub nowo zawiązanymi są spółki niepubliczne.
Dotychczasowy stan prawny
W swoim aktualnym brzmieniu, art. 92 Ustawy o ofercie przewiduje, iż podział spółki publicznej z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymaga wycofania jej akcji z obrotu na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu, chyba że akcje spółki lub spółek nowo zawiązanych lub przejmujących są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub wprowadzone do obrotu w alternatywnym systemie obrotu albo właściwy organ podjął decyzję o ich dopuszczeniu lub wprowadzeniu do takiego obrotu pod warunkiem dojścia do skutku podziału.
W praktyce oznaczało to, iż jeśli spółka przejmująca lub nowo zawiązana nie miała statusu spółki publicznej, konieczne było dokonanie delistingu spółki dzielonej albo przeprowadzenie formalnej oferty publicznej akcji spółki przejmującej lub nowo zawiązanej i przygotowanie memorandum informacyjnego. W związku z negatywnymi konsekwencjami powyższych działań (utrata statusu spółki publicznej, czasochłonność, koszty, etc.), podział spółek publicznych nie miał większego zastosowania w praktyce.
Uzasadnieniem dla tak restrykcyjnego podejścia ustawodawcy do kwestii podziału spółek publicznych była ochrona interesów mniejszościowych akcjonariuszy, którzy w braku takich regulacji, w przypadku podziału przez wydzielenie, stawaliby się bez swojej zgody, właścicielami akcji lub udziałów w spółkach spoza zorganizowanego systemu obrotu. Interes akcjonariuszy mniejszościowych naruszony byłby poprzez brak możliwości swobodnego obrotu uzyskanymi w wyniku podziału akcjami lub udziałami oraz spadkiem wartości aktywów spółki dzielonej przypadających na każdą posiadaną przez nich akcję spółki dzielonej.
Sytuacja wydawała się zmieniać, w momencie, gdy prowadzone były prace legislacyjne mające na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego nowego rodzaju podziału, podziału przez wyodrębnienie, uregulowanego w art. 529 § 1 pkt 5 Kodeksu spółek handlowych („KSH”). Podział przez wyodrębnienie polega na możliwości przeniesienia części majątku spółki dzielonej na spółkę lub spółki istniejące lub nowo zawiązane w zamian za udziały lub akcje spółki lub spółek przejmujących lub nowo zawiązanych, które obejmie spółka dzielona. Różnica polega więc (w stosunku do podziału przez wydzielenie – art. 529 § 1 pkt 4 KSH) na objęciu akcji lub udziałów przez spółkę dzieloną, a nie wspólników spółki dzielonej.
W przypadku podziału przez wyodrębnienie, nie istnieją ryzyka dla akcjonariuszy mniejszościowych spółki dzielonej, o których była mowa powyżej, a tego rodzaju podział byłby zbliżony w swoich skutkach dla akcjonariuszy spółki dzielonej do sprzedaży lub aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Jednocześnie zapewniałby jednak korzyści wynikające z sukcesji uniwersalnej praw i obowiązków wyodrębnianych ze spółki dzielonej.
Niestety, przepisy wprowadzające podział przez wyodrębnienie, które weszły w życie w dniu 15 września 2023 roku, nie objęły złagodzenia obostrzeń dla podziałów spółek publicznych przewidzianych w art. 92 Ustawy o ofercie.
Uzasadnienie oraz kształt projektowanych przepisów
Zasadność dokonania zmiany art. 92 Ustawy o ofercie została dostrzeżona m.in. przez Ministra Aktywów Państwowych, który na początku 2024 roku rozpoczął działania reorganizacyjne w grupie ORLEN S.A. Z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanego przepisu, konieczne okazało się stosowanie instytucji aportu, która opiera się na szeregu sukcesji singularnych. Powodowało to znaczną czasochłonność i wysokie koszty tego typu procesów, a w ostateczności nie prowadziło do pełnej realizacji założonych celów z uwagi np. na konieczność potencjalnego uzyskania zgód od tysięcy kontrahentów ORLEN S.A.
W konsekwencji, na wniosek Ministra Aktywów Państwowych do Projektu dodana została regulacja zmieniająca art. 92 Ustawy o ofercie w ten sposób, że w przypadku, gdy podział spółki publicznej z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonywany jest w drodze podziału przez wyodrębnienie, dotychczasowej regulacji dotyczącej delistingu w przypadku podziału nie stosuje się.
Z uzasadnienia Projektu wynika, iż celem zmian w Ustawie o ofercie jest „umożliwienie zastosowania podziału spółki przez wyodrębnienie w procesach reorganizacyjnych dotyczących spółek publicznych w ramach ich grup kapitałowych — bez konieczności wycofania akcji tych spółek z obrotu na rynku regulowanym oraz z wykorzystaniem sukcesji uniwersalnej”. W konsekwencji zapewniona zostałaby kompatybilność art. 92 Ustawy o ofercie z przepisami dotyczącymi podziału przez wyodrębnienie.
Konsekwencje zmiany Ustawy o ofercie dla spółek publicznych
Wejście w życie przepisów zawartych w Projekcie, w ich obecnym kształcie, spowoduje, iż korzyści wynikające ze stosowania instytucji podziału przez wyodrębnienie staną się szeroko dostępne także dla spółek publicznych. Pozwoli to im na optymalizację modelu prowadzenia działalności oraz wdrażanie elastycznych scenariuszy reorganizacyjnych z wykorzystaniem przedmiotowego rodzaju podziału, zwłaszcza w przypadku złożonych procesów reorganizacji, w tym, gdy przedmiotem reorganizacji są aktywa funkcjonujące w oparciu o zgody publiczno-prawne.
Płynące z powyższego korzyści obejmą ponadto:
- skorzystanie z zasady sukcesji uniwersalnej, zapewniając automatyzm w przejściu zdecydowanej większości aktywów spółki dzielonej, w tym także niektórych decyzji administracyjnych,
- brak konieczności dokonywania znacznej ilości sukcesji singularnych (dla każdego składnika majątku spółki publicznej), które nie gwarantują przejścia przedmiotowych praw i obowiązków, a ich przeprowadzenie wiąże się ze znacznym stopniem złożoności całego procesu,
- brak konieczności delistingu spółki dzielonej albo przeniesienia składników majątkowych spółki dzielonej wyłącznie do spółek publicznych.
Nie mniej ważnym skutkiem wdrożenia nowej regulacji będzie także istotne zwiększenie możliwości przeprowadzania transakcji M&A z udziałem spółek publicznych. Dotychczas procesy dezinwestycyjne spółek publicznych były znacznie ograniczone z uwagi na fakt, iż spółka przejmująca musiała w praktyce mieć status spółki publicznej. Wykluczało to z wielu transakcji takie podmioty jak m.in. fundusze private equity.
Stan prac legislacyjnych
Projekt został udostępniony na stronie Rządowego Centrum Legislacji z numerem z wykazu prac legislacyjnych „UC5” i jest na wczesnym etapie rządowej części procesu legislacyjnego, przed rozpatrzeniem w ramach prac Stałego Komitetu Rady Ministrów.
Będziemy śledzić dalsze prace legislacyjne i na bieżąco informować o ich postępach w kolejnych alertach. Zważywszy, że Projekt ma poparcie rządu, można mieć nadzieję na jego szybką i pomyślną finalizację.
