Legal Alert: Realizacja inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych a obrót i korzystanie z nieruchomości

Jak decyzje o ustaleniu lokalizacji KCPD mogą wpłynąć na prawa właścicieli nieruchomości?

Jak decyzje o ustaleniu lokalizacji KCPD mogą wpłynąć na prawa właścicieli nieruchomości?

  • 1000

Wprowadzona niedawno ustawa o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych („Ustawa”) tworzy ramy prawne umożliwiające realizację inwestycji wzmacniających bezpieczeństwo cybernetyczne zasobów administracji rządowej. Nowe przepisy wprowadzają szereg rozwiązań, które mają na celu rozbudowę wydajnych i odpornych na potencjalne ataki systemów cyfrowych oraz zabezpieczenie infrastruktury krytycznej. Planowane jest stworzenie połączonych ze sobą ośrodków obliczeniowych stanowiących Krajowe Centrum Przetwarzania Danych („KCPD”). Ustawa wskazuje szczegółowo na tryb postępowania z nieruchomościami, które zostaną przeznaczone pod tę inwestycję – i nie tylko.

Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych przewiduje pojawienie się w obrocie prawnym decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych („Decyzja lokalizacyjna”) wydawanej przez właściwego wojewodę.

Skutki wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji

Decyzja o lokalizacji inwestycji w zakresie KCPD zatwierdzać będzie plany podziału nieruchomości znajdujących się w liniach rozgraniczających teren inwestycji w zakresie KCPD.

Najistotniejszym skutkiem Decyzji lokalizacyjnej jest przejście, z mocy prawa, własności nieruchomości znajdującej się w liniach rozgraniczających teren inwestycji na rzecz Skarbu Państwa, w zakresie w niej oznaczonym. Skutek przejścia prawa własności następuje z dniem, w którym Decyzja lokalizacyjna staje się ostateczna. Za nieruchomość tę przysługuje odszkodowanie dotychczasowemu właścicielowi/użytkownikowi wieczystemu.

Decyzja lokalizacyjna może wprowadzić także ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości nią objętych, jak również ustanowić zakaz wznoszenia określonych obiektów w sąsiedztwie KCPD.

Nieruchomości, które zostały objęte Decyzją lokalizacyjną, a co do których nie doszło do przeniesienia własności na Skarb Państwa, mogą zostać nabyte na rzecz Skarbu Państwa w drodze realizacji prawa pierwokupu przysługującego ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji.

Ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości dla właścicieli i użytkowników wieczystych

Właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych Decyzją lokalizacyjną, w przypadku których nie dojdzie do wywłaszczenia, muszą liczyć się z możliwymi ograniczeniami w korzystaniu z nieruchomości.

W art. 32 Ustawa przewiduje możliwość ograniczenia w Decyzji lokalizacyjnej sposobu korzystania z nieruchomości między innymi poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości m. in. ciągów drenażowych czy urządzeń łączności publicznej. Ograniczenie na wniosek inwestora może zostać określone także w postaci zakazu wznoszenia i utrzymywania obiektów budowlanych przeznaczonych na pobyt ludzi, nakazu uzgadniania z ministrem właściwym ds. informatyzacji lokalizacji obiektów budowlanych czy zakazu wykonywania nasadzeń lub utrzymania roślinności przekraczającej określoną wysokość.

Decyzja może wpłynąć na nieruchomości w promieniu kilku kilometrów

Decyzja lokalizacyjna będzie mogła ograniczyć korzystanie nie tylko z nieruchomości przeznaczonych pod budowę infrastruktury KCPD, lecz również nieruchomości położonych w określonej odległości od inwestycji.

Zgodnie z art. 42 Ustawy, na wniosek inwestora Decyzja lokalizacyjna może zawierać zakaz wznoszenia enumeratywnie wymienionych obiektów w sąsiedztwie KCPD, jak np. zakaz wznoszenia zakładów o dużym ryzyku powstania awarii przemysłowej w odległości mniejszej niż 5 km od inwestycji, czy obiektów narażonych na ataki terrorystyczne, jak centra handlowe o powierzchni powyżej 0,5 ha w odległości mniejszej niż 1 km. 

Krótki termin na odwołanie

Decyzja lokalizacyjna podlegać będzie natychmiastowemu wykonaniu. Na odwołanie przysługiwać będzie 7-dniowy termin liczony od dnia jej doręczenia stronie  albo 14-dniowy liczony od dokonania zawiadomienia o jej wydaniu w drodze obwieszczenia.

Prawo pierwokupu przysługujące ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji

Prawo pierwokupu nieruchomości pod inwestycje związane z KCPD

Ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji przysługuje prawo pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa w przypadku sprzedaży: nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, udziału we współwłasności lub udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości objętej Decyzją lokalizacyjną (której własność nie przeszła na Skarb Państwa z dniem, w którym stała się ostateczna).

W przypadku sprzedaży nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej Decyzją lokalizacyjną zobowiązany jest zawiadomić ministra właściwego do spraw informatyzacji o planowanej sprzedaży. Do zawiadomienia należy dołączyć wypisy z ewidencji gruntów i budynków oraz odpis księgi wieczystej lub zaświadczenie wydane na podstawie zbioru dokumentów prowadzonego dla zbywanej nieruchomości, lub informację o numerze księgi wieczystej dostępnej w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych. Od momentu otrzymania zawiadomienia, minister właściwy do spraw informatyzacji będzie miał dwa miesiące na złożenie oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu.

Prawo pierwokupu nie będzie jednak realizowane w enumeratywnie wskazywanych przez Ustawę przypadkach – gdy nabywcą nieruchomości będzie jednostka samorządu terytorialnego, Skarb Państwa, spółka celowa, o której mowa w ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, czy spółka kapitałowa, której wyłącznym udziałowcem jest Skarb Państwa. Do pierwokupu nie dojdzie również w przypadku zbycia nieruchomości na rzecz osoby bliskiej zbywcy oraz w przypadku wykonania prawa pierwokupu przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa na podstawie przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.

Ustawa wprowadza także możliwość uzyskania uprzedniej decyzji administracyjnej zawierającej zgodę ministra do spraw administracji na nabycie nieruchomości przez inny podmiot, jeżeli wykaże on, że nabycie nie uniemożliwi lub nie utrudni realizacji inwestycji w zakresie KCPD i nie będzie stanowiło zagrożenia dla funkcjonowania KCPD. W takim przypadku nie będzie stosowane prawo pierwokupu.

Prawo pierwokupu udziałów lub akcji w spółce kapitałowej będącej właścicielem nieruchomości przeznaczonej na inwestycje związane z Krajowym Centrum Przetwarzania Danych

Prawem pierwokupu ministra do spraw informatyzacji na rzecz Skarbu Państwa objęto również udziały lub akcje w spółce kapitałowej, która jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości objętej Decyzją lokalizacyjną, o ile wykonanie prawa pierwokupu jest niezbędne do realizacji, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, użytkowania, zmiany sposobu użytkowania, eksploatacji, rozbiórki lub zapewnienia bezpieczeństwa inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych.

Ustawa wymienia szereg przypadków, w których nie dojdzie do pierwokupu – chodzi tu m. in. o nabycie akcji dopuszczonych do obrotu zorganizowanego w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, nabycia udziałów lub akcji na rzecz osoby bliskiej czy udziałów lub akcji przez Skarb Państwa.

Przed podjęciem decyzji o wykonaniu prawa pierwokupu, ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji przysługuje możliwość przeprowadzenia badania stanu spółki, w tym zapoznania się ze stanem prawnym wszystkich nieruchomości, których właścicielem lub użytkownikiem wieczystym jest spółka, której akcje lub udziały mają zostać wykupione – Ustawa daje ministrowi prawo do przeglądania ksiąg i dokumentów spółki oraz żądania od niej informacji dotyczących obciążeń i zobowiązań nieujętych w księgach i dokumentach.

W przypadku sprzedaży udziałów lub akcji spółka zobowiązana jest dokonać zawiadomienia ministra właściwego do spraw informatyzacji. Oprócz wypisów z ewidencji gruntów i budynków dla nieruchomości objętych Decyzją lokalizacyjną, stanowiących własność lub użytkowanie wieczyste spółki oraz odpisów ksiąg wieczystych, do zawiadomienia konieczne jest dołączenie również dokumentów finansowych i korporacyjnych spółki wskazanych w Ustawie.

Nieruchomość w spółce osobowej

Jeżeli nieruchomość objęta Decyzją lokalizacyjną jest własnością spółki osobowej, w przypadku zmiany wspólnika ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji przysługuje, na podstawie art. 20 ust. 1 Ustawy, prawo do złożenia oświadczenia o nabyciu tej nieruchomości za spłatą ceny odpowiadającej rynkowej. Co ważne, w tym przypadku nie jest konieczne wykazanie, że wykonanie pierwokupu jest niezbędne dla realizacji celów inwestycji. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli w miejsce wspólnika spółki osobowej wchodzi osoba bliska jemu lub któremukolwiek ze wspólników, lub jeżeli swoje prawo nabycia wykonał KOWR.

Wyślij zapytanie ofertowe

Zobacz także