Legal Alert: Produkty rzemieślnicze i przemysłowe będą objęte ochroną oznaczeń geograficznych na poziomie UE

Na listopad 2023 zapowiedziano publikację nowego unijnego rozporządzenia dot. oznaczeń geograficznych.

Zapowiedziano publikację nowego unijnego rozporządzenia dot. oznaczeń geograficznych.

  • 1000

Już w najbliższych tygodniach można spodziewać się publikacji Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych w odniesieniu do produktów rzemieślniczych i przemysłowych zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 i (UE) 2019/1753 oraz decyzję Rady (UE) 2019/1754 (dalej: „Rozporządzenie”), które znajduje się na ostatnim etapie unijnej procedury ustawodawczej. Rozporządzenie wprowadza nowe ramy ochrony oznaczeń geograficznych, przyznając prawo rejestracji jako oznaczenie geograficzne wyrobom rzemieślniczym oraz przemysłowym, czyli produktom takim jak np. ceramika Bolesławiec, szkło Murano czy tweed Donegal. Rozporządzenie ma być stosowane co do zasady od 1 stycznia 2024 roku, przy czym większość jego przepisów, w szczególności dotyczących procedury rejestracji nowych oznaczeń, będzie obowiązywała po upływie 25 miesięcy od dnia jego publikacji.

1. Dotychczasowy zakres ochrony oznaczeń geograficznych

Oznaczenia geograficzne funkcjonujące w unijnym porządku prawnym zostały wprowadzone szeregiem rozporządzeń, których celem jest zagwarantowanie spójnego systemu ochrony przed niewłaściwym wykorzystaniem nazw lub naśladownictwem unikatowych produktów. Rejestracja danej nazwy jako oznaczenia geograficznego ma potwierdzać, że wysoka jakość lub szczególne cechy towaru są powiązane z miejscem jego pochodzenia. Dotychczas taka ochrona przyznawana była wyłącznie produktom rolnym, środkom spożywczym, napojom spirytusowym, winom oraz winom aromatyzowanym.  Popularnymi polskimi produktami, które objęto ochroną unijną na podstawie Rozporządzenia Rady (WE) nr 510/2006 z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych są na przykład oscypek, rogal świętomarciński, obwarzanek krakowski czy jabłko grójeckie. Na początku 2022 roku Komisja Europejska opracowała Rozporządzenie, które włączy do systemu ochrony także nazwy produktów rzemieślniczych i przemysłowych. Akt prawny znajduje się w ostatnich etapach procedury ustawodawczej i stanowi element szerszej unijnej strategii zmierzającej do wzmocnienia jednolitego rynku.

Warto zaznaczyć, że pomimo, iż prawo UE nie przewidywało dotychczas możliwości objęcia ochroną opisywanej kategorii produktów na poziomie unijnym, to możliwość taka może wynikać z przepisów poszczególnych państw UE. Np. polska ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1170) zawiera przepisy dotyczące rejestracji oznaczeń geograficznych, które służą do oznaczania produktów nieżywnościowych. W oparciu o krajowy system ochrony zarejestrowano chociażby oznaczenia takie jak koronka koniakowska czy porcelana z Ćmielowa.

2. Rozszerzenie ochrony na produkty rzemieślnicze i przemysłowe

Rozporządzenie ma na celu wypełnienie luki w dotychczasowym systemie prawa własności intelektualnej. Do tej pory, ochrony produktów innych niż żywnościowe na poziomie unijnym można było dochodzić jedynie poprzez rejestrację znaku towarowego lub na podstawie przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Te rozwiązania skupiają się jednak na wskazaniu pochodzenia towaru od konkretnego producenta – nie pozwalają natomiast na podkreślenie związku towaru z jego miejscem pochodzenia i lokalnymi tradycjami wytwórczymi, które stanowią o jego szczególnych właściwościach lub jakości. Komisja Europejska dostrzegła także różnice pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi, w których nie istnieje system wzajemnego uznawania krajowych praw z rejestracji oznaczenia geograficznego. Tym samym wiele unikatowych produktów, pomimo swojej międzynarodowej rozpoznawalności, nie jest objętych odpowiednią ochroną, co wpływa negatywnie na poziom rozwoju przedsiębiorstw na rynkach niszowych, w szczególności rękodzielniczych.

Zgodnie z Rozporządzeniem, ochroną może zostać objęta wyłącznie nazwa produktu rzemieślniczego lub przemysłowego (np. konik z Dalarny, sztućce Solingen czy koronka Halas), pod warunkiem, że dany produkt:

  • pochodzi z określonego miejsca, regionu lub państwa,
  • jego określona jakość, renoma lub inna cecha charakterystyczna jest w głównej mierze wynikiem tego pochodzenia geograficznego oraz
  • przynajmniej jeden etap produkcji odbywa się na tym obszarze geograficznym.

O rejestrację oznaczeń geograficznych ubiegać się może wyłącznie grupa producentów danego produktu, rozumiana jako dowolne stowarzyszenie, niezależnie od jego formy prawnej, skupiające głównie producentów lub przetwórców, których działalność związana jest z tym samym produktem. W wyjątkowych przypadkach, np. gdy podmiot jest jedynym producentem, wniosek może zostać złożony indywidualnie. Do wniosku należy załączyć specyfikację produktu określającą między innymi szczegóły dotyczące jego właściwości, sposobu wytwarzania czy pakowania.

Procedura rejestracyjna podzielona została na dwa etapy – krajowy oraz unijny. Postępowanie na etapie krajowym prowadzone jest przed krajowym organem właściwym ds. własności intelektualnej, który weryfikuje, czy produkt jest zgodny z wymogami stawianymi oznaczeniom geograficznym. Następnie, w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku, procedura przewiduje jego publikację na okres minimum 60 dni, w czasie których osoby trzecie mogą zgłosić sprzeciw wobec rejestracji. Po upływie tego terminu organ krajowy przekazuje wniosek Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (dalej: „EUIPO”). Dodatkowo, przed przekazaniem wniosku do etapu unijnego, oznaczenie geograficzne może zostać objęte tymczasową ochroną na szczeblu krajowym obowiązującą od chwili przekazania wniosku do EUIPO. Na etapie unijnym wniosek podlega ponownej weryfikacji (trwającej maksymalnie 6 miesięcy) a następnie kierowany jest do procedury sprzeciwowej na okres 3 miesięcy. W przypadku pozytywnego zakończenia wszystkich czynności EUIPO przyjmuje decyzję o rejestracji nazwy, która następnie publikowana jest w odpowiednim rejestrze.

Działania Unii Europejskiej zmierzają do ujednolicenia systemu ochrony; z tego względu Rozporządzenie przewiduje, że indywidualna krajowa ochrona oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych ustanie po upływie roku od wejścia w życie planowanego aktu prawnego. Na barkach państw członkowskich pozostanie jednak obowiązek regularnej weryfikacji czy grupa producentów działa w sposób przejrzysty i demokratyczny oraz czy wszyscy producenci produktu objętego oznaczeniem geograficznym mają prawo do członkostwa w grupie.

3. Podsumowanie

Oznaczenia geograficzne podkreślają unikatowe cechy produktu wynikające z jego pochodzenia. Ten aspekt jest szczególnie istotny dla wielu konsumentów, którzy w doborze towarów nierzadko kierują się ich jakością lub szczególnymi właściwościami. Uzyskanie ochrony dla produktu gwarantuje mu rozpoznawalność oraz renomę potwierdzającą wieloletnie tradycje wytwórcze danego regionu. Rozporządzenie będzie obowiązywało bezpośrednio w każdym państwie członkowskim i umożliwi uzyskanie korzyści dla produktów rzemieślniczych oraz przemysłowych, których popularność jest równie duża jak regionalnych wyrobów spożywczych. Możliwość rejestracji nazw identyfikujących opisywane towary jest szczególnie ważna dla ich producentów, którzy wraz z uzyskaniem ochrony produktów wzmacniają także wizerunek swojego przedsiębiorstwa. Nowy system ochrony wspiera także konsumentów, którzy zyskają możliwość nabycia autentycznych produktów, jak również lokalną kulturę, turystykę oraz rynek pracy. 

Jak możemy pomóc w omawianym obszarze?

Kancelaria KPMG Law oferuje:

  • wsparcie w zakresie uzyskania ochrony dla oznaczenia geograficznego;
  • sporządzanie opinii oraz analiz dotyczących ochrony oznaczeń geograficznych, w tym kwestii zastosowania nowych przepisów do działalności poszczególnych klientów;
  • reprezentacja Klientów w sprawach spornych związanych z ochroną oznaczeń geograficznych lub jej naruszeniem.
Wyślij zapytanie ofertowe

Zobacz także