Legal Alert: Opublikowano zaktualizowany projekt ustawy o sygnalistach - kolejny etap prac rządowych

Omówienie istotnych zmian wprowadzonych w stosunku do poprzednich wersji.

Omówienie istotnych zmian wprowadzonych w stosunku do poprzednich wersji.

Pomimo tego, że termin na implementację unijnej dyrektywy o sygnalistach minął ponad rok temu, polski projekt wciąż znajduje się na etapie prac legislacyjnych. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano właśnie jego najnowszą wersję z istotnymi zmianami merytorycznymi. Poniżej przedstawiamy ich krótkie podsumowanie.

1. Modyfikacja sankcji karnych przewidzianych w projekcie

W najnowszej wersji projektu ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa z dnia 13 grudnia 2022 r. („Projekt”)1 dokonano pewnych modyfikacji w zakresie sankcji karnych, jakie mogą zostać nałożone na zobowiązanych przedsiębiorców, a także sygnalistów.

Jeśli chodzi o podmiot zobowiązany, to Projekt przewiduje obecnie możliwość nałożenia kary grzywny w razie nieustanowienia procedury zgłaszania naruszeń w przypadku, w którym jest ona wymagana, bądź ustanowienie jej z istotnym naruszeniem wymogów wynikających z ustawy. Ponadto, za uniemożliwienie lub istotne utrudnianie zgłoszenia przez sygnalistę naruszenia będzie grozić kara do roku pozbawienia wolności (albo do trzech lat pozbawienia wolności w przypadku zastosowania wobec sygnalisty groźby bezprawnej, przemocy lub podstępu).

Natomiast w odniesieniu do samych osób zgłaszających, dokonanie zgłoszenia lub ujawnienia publicznego wiedząc, że do naruszenia prawa nie doszło, będzie zagrożone nawet karą pozbawienia wolności do lat 2.

2. Zmiany dotyczące zgłaszania naruszeń organom publicznym

Projekt zawiera także istotne modyfikacje uregulowań dotyczących dokonywania zgłoszeń zewnętrznych:

  • Wyłączona została możliwość dokonywania zgłoszeń zewnętrznych do Rzecznika Praw Obywatelskich. Obecnie, zgodnie z Projektem w przypadku, w którym do przyjmowania takich zgłoszeń niemożliwe jest wskazanie innego organu publicznego, powinno ono zostać dokonane do Państwowej Inspekcji Pracy. Zadania PIP zostały rozszerzone również o udostępnianie informacji o prawach i środkach ochrony sygnalistów, jak również świadczenie doradztwa w tym zakresie.
  • Zgłaszanie naruszeń mogących stanowić przestępstwa powinno zostać dokonywane właściwemu komendantowi wojewódzkiemu (stołecznemu) Policji. W określonych przypadkach (np. w przypadku podejrzenia prania pieniędzy czy naruszeń przepisów o zamówieniach publicznych) zgłoszenia mogą być dokonywane również do prokuratora.
  • Projekt przewiduje także możliwość uzyskania przez zgłaszającego od organu publicznego zaświadczenia o podleganiu ochronie na mocy ustawy.
  • W zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania przed organami publicznymi odpowiednio stosowane mają być przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Warto nadmienić, że Projekt znajduje się obecnie na etapie prac Komitetu do Spraw Europejskich. Ustawa ma wejść w życie w terminie 2 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. W chwili obecnej Polska jest już znacząco opóźniona w implementacji właściwych przepisów dyrektywy. 

Jak możemy pomóc w omawianym obszarze?

Praktyka Compliance oraz Dochodzeń Wewnętrznych Kancelarii KPMG Law oferuje kompleksowe wsparcie w procesie implementacji w firmie systemów ochrony sygnalistów i wyjaśniania zgłoszeń sygnalistów, w szczególności poprzez: 

  • przegląd obowiązujących w organizacji procedur i instrumentów zgłaszania nieprawidłowości oraz pomoc w ich dostosowywaniu do nowych wymagań,
  • wsparcie przy tworzeniu nowych procedur i wewnętrznych kanałów zgłoszeń oraz pozostałej niezbędnej dokumentacji, w tym wsparcie w procesie wewnątrzzakładowego uzgadniania procedur przyjmowania i weryfikacji zgłoszeń,
  • wsparcie w outsourcingu wewnętrznych kanałów zgłaszania naruszeń,
  • prowadzenie lub wsparcie w prowadzeniu postępowań wyjaśniających w zakresie zgłoszonych naruszeń,
  • pomoc we wdrożeniu wewnątrz organizacji przyjętych procedur zgłaszania naruszeń, w szczególności poprzez przygotowywanie materiałów i działań informacyjnych oraz przeprowadzenie szkoleń wewnętrznych,
  • wsparcie prawne w sytuacjach kryzysowych oraz sporach wewnętrznych sądowych dotyczących zgłoszeń.

Jeżeli moglibyśmy Państwu pomóc w powyższych kwestiach, uprzejmie prosimy o kontakt.

1nr w wykazie prac rządowych: UC101.