13 września 2022 r. na stronach internetowych Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt ustawy o zatrudnianiu cudzoziemców opracowany przez Minister Rodziny i Polityki Społecznej. Do głównych celów projektu należy określenie zasad elektronicznej obsługi procesów związanych z zatrudnianiem cudzoziemców, a także doprecyzowanie warunków zatrudnienia i przepisów proceduralnych dotyczących oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Nowe przepisy przewidują m.in. skrócenie terminów wydania zezwolenia na pracę oraz wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń, jeśli przepisy nie będą wymagały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Do najistotniejszych założeń projektu ustawy należą:

1. Pełna elektronizacja procedur związanych z uzyskaniem zezwolenia na pracę i przyjęcia oświadczenia.

Przewiduje się pełną elektronizację postępowania dotyczącego zezwolenia na pracę cudzoziemca lub oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi oraz wykorzystanie systemów informatycznych do monitoringu wykorzystania zezwoleń i oświadczeń. 

2. Likwidacja testu rynku pracy, który obecnie spełnia jedynie około 10% cudzoziemców.

  

3. Doprecyzowanie warunków udzielenia zezwolenia na pracę.

W celu wzmocnienia pozycji cudzoziemca na rynku pracy, utrzymania standardów na rynku pracy i ochrony przed nadużyciami projektowana ustawa będzie przewidywała stosowanie następujących rozwiązań:

  • Za pomocą systemu teleinformatycznego będzie możliwe automatyczne porównywanie kwoty wynagrodzenia określonej we wniosku o wydanie zezwolenia na pracę lub oświadczeniu z kwotami wynagrodzeń określonymi w ofertach pracy zamieszczonych w CBOP, dotyczących porównywalnej pracy na danym terenie. W przypadku niższej kwoty wynagrodzenia wskazanego we wniosku system będzie informował wnioskodawcę o niespełnieniu warunku udzielenia zezwolenia na pracę. Wnioskodawca będzie mógł wówczas podwyższyć kwotę wynagrodzenia. Jeżeli automatyczne porównanie wynagrodzeń nie będzie możliwe lub jeżeli wnioskodawca przedstawi argumenty uzasadniające przyjęcie innego poziomu odniesienia, wynagrodzenie będzie oceniane przez urzędnika. Pozostawienie kwoty wynagrodzenia na zbyt niskim poziomie będzie obligatoryjną przesłanką odmowy udzielenia zezwolenia na pracę.
  • Przesłanką odmowy wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca będą zaległości pracodawcy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne za okres przekraczający 2 miesiące.
  • Przesłankami fakultatywnej odmowy wydania zezwolenia na pracę będą okoliczności, z których z dużym prawdopodobieństwem będzie wynikało, że cudzoziemiec, mimo otrzymania zezwolenia na pracę, nie będzie wykonywał pracy na rzecz pracodawcy na terytorium RP albo że pracodawca nie będzie dopełniał obowiązków związanych z powierzeniem pracy cudzoziemcowi lub innym osobom lub z prowadzeniem działalności.
  • Przepisy przewidujące odmowę wydania zezwolenia na pracę ze względu na ukaranie pracodawcy lub osoby go reprezentującej będą sformułowane w sposób łatwiejszy do stosowania niż obecnie.
  • Ustawa będzie przewidywała ułatwienia dotyczące zatrudnienia cudzoziemców na podstawie umów o pracę (np. wnioski o wydanie zezwolenia na pracę oraz oświadczenia będą załatwiane w pierwszej kolejności).
  • Zezwolenie na pracę będzie można wydać, jeżeli wymiar czasu pracy będzie nie mniejszy niż ¼ pełnego wymiaru czasu pracy w miesiącu.
  • W projekcie ustawy zostaną określone warunki, pod jakimi pracodawca będzie mógł powierzyć cudzoziemcowi pracę w innym wymiarze czasu niż określony w zezwoleniu na pracę. Uwzględnią one rozwiązania przewidziane obowiązującymi przepisami dotyczącymi wymiaru czasu pracy oraz potrzebę ochrony praw i interesów cudzoziemca. 

4. Usprawnienie procedur w przypadku kontynuacji pracy cudzoziemca.

Projektowana ustawa nie będzie przewidywała instytucji przedłużenia zezwolenia na pracę, wprowadzi natomiast  usprawnienie procedury wydania nowego zezwolenia na pracę, jeżeli cudzoziemiec wykonywał pracę zgodnie z poprzednio wydanym zezwoleniem na pracę. System teleinformatyczny pozwoli na sprawdzanie, czy w związku z pracą cudzoziemca odprowadzane były składki na ubezpieczenie społeczne, zaliczki na podatek dochodowy. Jeśli tak było, na indywidualnych kontach pracodawcy i pracownika na miesiąc przed upływem terminu ważności zezwolenia na pracę wyświetli się komunikat o możliwości złożenia wniosku o nowe zezwolenie na pracę. W razie złożenia wniosku o kolejne zezwolenie na pracę będzie ono wydawane niemal automatycznie.

5. Doprecyzowanie przepisów proceduralnych dotyczących oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

W obecnie obowiązujących przepisach brakuje regulacji dotyczących przypadków, w których oświadczenie jest złożone do niewłaściwego miejscowo urzędu, zawiera omyłki pisarskie lub gdy powiatowy urząd pracy błędnie wpisał oświadczenie do ewidencji. Brakuje też przepisów przewidujących usunięcie niewykorzystywanych oświadczeń z obrotu prawnego. 

6. Zmiany w przepisach określających sposób wymiaru kary

Projekt wprowadzi zasadę, zgodnie z którą wymiar kary grzywny za wykroczenie nielegalnego powierzania pracy cudzoziemcom powinien być proporcjonalny do liczby cudzoziemców, którym powierzono pracę nielegalnie. 

7. Automatyczne sprawdzanie, czy podmiot nie był ukarany

Stworzone zostanie skuteczne narzędzie wspierające egzekwowanie zakazu wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemca podmiotom ukaranym za nielegalne powierzanie wykonywania pracy cudzoziemcom. Poza tym, system teleinformatyczny MRiPS będzie mógł (także w sposób zautomatyzowany) sprawdzać dane będące w posiadaniu organów kontrolnych i Krajowego Rejestru Karnego.

Projekt jest aktualnie na etapie uzgodnień. Nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia, z drobnymi wyjątkami które wejdą w życie po upływie 6 miesięcy.

Przebieg prac nas ustawą można śledzić tu: Projekt (rcl.gov.pl)