Nadchodzące zmiany KSH w zakresie połączeń, przekształceń i podziałów spółek o charakterze transgranicznym i krajowym.

W dniu 8 sierpnia 2022 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowany został projekt nowelizacji Kodeksu spółek handlowych („KSH”), który w głównej mierze dotyczy połączeń, przekształceń i podziałów spółek. Planowane zmiany przepisów mogą w istotny sposób wpłynąć na procesy reorganizacyjne o charakterze krajowym i międzynarodowym.

Omawiany projekt nowelizacji KSH stanowi implementację dwóch dyrektyw unijnych:

  • Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2121 z dnia 27 listopada 2019 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek, oraz
  • Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1151 z dnia 20 czerwca 2019 r. o stosowaniu w prawie spółek narzędzi i procesów cyfrowych.

Celem projektowanych zmian KSH związanych z implementacją Dyrektywy 2019/2121 oraz Dyrektywy 2019/1151 jest w szczególności wprowadzenie ułatwień dla spółek utworzonych zgodnie z porządkiem prawnym danego Państwa Członkowskiego UE w zakresie prowadzenia działalności na unijnym rynku wewnętrznym i dokonywania przez nie zmian organizacyjnych.

Jednocześnie omawiana nowelizacja stanowi wykonanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie Polbud C-106/16 z dnia 25 października 2017 r., w którym TSUE uznał polskie przepisy zakładające wymóg przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w celu przeniesienia siedziby spółki do innego Państwa Członkowskiego za ograniczające zasadę swobody przedsiębiorczości.

Implementacja regulacji unijnych

Projektowane zmiany KSH wynikają z obowiązku implementacji do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2121 z dnia 27 listopada 2019 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek („Dyrektywy 2019/2121”) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1151 z dnia 20 czerwca 2019 r. o stosowaniu w prawie spółek narzędzi i procesów cyfrowych („Dyrektywy 2019/1151”).

Jednocześnie omawiana nowelizacja stanowi wykonanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie Polbud C-106/16 z dnia 25 października 2017 r.,
w którym TSUE uznał polskie przepisy zakładające wymóg przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w celu przeniesienia siedziby spółki do innego Państwa Członkowskiego za ograniczające zasadę swobody przedsiębiorczości.

Reorganizacje transgraniczne

Podział i przekształcenie o charakterze transgranicznym

Planowana nowelizacja KSH wprowadza do polskiego systemu prawnego regulacje umożliwiające spółkom przeprowadzenie dwóch nowych procesów reorganizacyjnych z elementem zagranicznym: podziału transgranicznego i przekształcenia transgranicznego.

  • Zgodnie z projektowanymi zmianami, podział transgraniczny będzie mógł zostać dokonany na cztery sposoby:

    podział przez zawiązanie nowych spółek, na które przechodzi cały majątek spółki dzielonej, za udziały lub akcje nowych spółek, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez zawiązanie nowych spółek);
  • podział przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na nowo zawiązaną spółkę lub spółki za udziały lub akcje spółki lub spółek nowo zawiązanych, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez przejęcie i zawiązanie nowej spółki);
  • podział przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na nowo zawiązaną spółkę lub spółki za udziały lub akcje spółki lub spółek nowo zawiązanych, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez wydzielenie);
  • podział przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na nowo zawiązaną spółkę lub spółki za udziały lub akcje spółki lub spółek nowo zawiązanych, które obejmuje spółka dzielona (podział przez wyodrębnienie).

Podkreślić należy, że nowelizacja KSH umożliwia dokonanie wyżej wymienionych podziałów transgranicznych wyłącznie poprzez przeniesienie majątku spółki dzielonej na spółkę lub spółki nowo zawiązane. Nie będzie więc możliwy podział transgraniczny przez przeniesienie majątku spółki dzielonej na spółkę lub spółki już istniejące, co obecnie jest dozwolone w razie dokonywania podziału spółki o charakterze krajowym.

Nowelizacja reguluje również proces przekształcenia transgranicznego, w ramach którego spółka będzie mogła przekształcić formę prawną, w jakiej jest zarejestrowana w Państwie Członkowskim wyjścia w formę prawną Państwa Członkowskiego przeznaczenia wymienioną w Załączniku II do dyrektywy 2017/1132 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek i przenieść swoją siedzibę statutową do tego państwa zachowując przy tym osobowość prawną.

Ochrona wierzycieli, wspólników mniejszościowych i pracowników

W świetle nowelizacji zasadniczym sposobem ochrony wierzycieli w związku z planowaną reorganizacją transgraniczną jest zapewnienie im możliwości zwrócenia się do odpowiedniego organu o ustanowienie zabezpieczeń w terminie jednego miesiąca od dnia ujawnienia lub udostępnienia planu reorganizacji (planu połączenia, podziału lub przekształcenia). Wykonanie zabezpieczenia będzie w tym przypadku uzależnione od tego, czy reorganizacja transgraniczna zostanie skutecznie przeprowadzona.

Dodatkową ochronę zyskają także wspólnicy mniejszościowi. Ochrona ta obejmować będzie m.in.: zagwarantowanie im prawa wyjścia ze spółki i otrzymania wynagrodzenia za udziały lub akcje o wartości równej wartości ich udziałów lub akcji, które to wynagrodzenie oszacowane powinno zostać przez niezależnego biegłego oraz umożliwienie im składania uwag do planu reorganizacji. Ponadto wspólnicy mniejszości będą mieli zagwarantowany dostęp do sprawozdania określającego m.in. wpływ planowanej reorganizacji na ich sytuację prawną.   

Pracownicy spółki planującej reorganizację transgranicznej również będą mieli możliwość składania uwag do planu reorganizacji oraz zapewniony dostęp do sprawozdania określającego m.in. wpływ planowanej reorganizacji na ich sytuację prawną, przy czym docelowo kwestie te mają zostać uregulowane w ustawie o uczestnictwie pracowników w spółce powstałej w wyniku transgranicznego przekształcenia, połączenia lub podziału spółek, której projekt jest obecnie na etapie opiniowania.

Omawiana nowelizacja przewiduje również wymóg przedstawienia w planie reorganizacji transgranicznej orientacyjnego harmonogramu, co ma służyć osiągnięciu transparentności dla wierzycieli, wspólników mniejszościowych i pracowników spółki podlegającej tego typu reorganizacji transgranicznej.

Kontrola i przeciwdziałanie nadużyciom

W celu przeciwdziałania reorganizacjom transgranicznym dokonywanym w celu obejścia przepisów, nowelizacja wprowadza obowiązek uzyskania zaświadczenia o zgodności danej reorganizacji z prawem polskim (obecnie podobne rozwiązanie przewidują przepisy KSH regulujące proces połączenia transgranicznego). Kontrola poprzedzająca wydanie zaświadczenia dotyczyć ma kwestii rejestrowych, pracowniczych, podatkowych i karnych. Wydanie zaświadczenia ma z kolei warunkować rejestrację danej reorganizacji w innym Państwie Członkowskim.

Reorganizacje krajowe

Nowelizacja przewiduje dwie nowe regulacje związane z krajowymi reorganizacjami spółek: połączenie o charakterze uproszczonym oraz podział przez wyodrębnienie.

Dodatkowo wprowadza zmiany dotyczące uczestnictwa spółek komandytowo-akcyjnych w procesach reogranizacyjnych.

Nowy rodzaj połączenia uproszczonego

Połączenie spółek w nowym trybie uproszczonym ma być możliwe do przeprowadzenia bez przyznania udziałów lub akcji spółki przejmującej w przypadku, gdy jeden wspólnik posiada w sposób bezpośredni lub pośrednio wszystkie udziały lub akcje łączących się spółek albo wspólnicy łączących się spółek posiadają udziały lub akcje w tej samej proporcji we wszystkich łączących się spółkach.

Podział przez wyodrębnienie

Podział spółki przez wyodrębnienie polegać ma na możliwości przeniesienia części majątku spółki dzielonej na istniejącą lub nowo zawiązaną spółkę lub spółki w zamian za udziały lub akcje spółki lub spółek przejmujących lub nowo zawiązanych, które obejmie spółka dzielona. Różnica pomiędzy podziałem przez wyodrębnienie, a podziałem przez wydzielenie będzie więc polegała na tym, że udziały lub akcje w spółce/spółkach przejmujących/nowo zawiązanych uzyska w pierwszym przypadku spółka dzielona, a w drugim wspólnicy spółki dzielonej.  

Udział spółki komandytowo-akcyjnej w procesach reorganizacyjnych

Nowelizacja przyznaje spółce komandytowo-akcyjnej prawo do uczestniczenia w procesach połączenia jako spółka przejmująca albo nowo zawiązana oraz w procesach podziału jako spółka dzielona. Będzie to dotyczyły tak reorganizacji krajowych, jak i transgranicznych.

Wymiana informacji

W ramach implementacji Dyrektywy 2019/1151, nowelizacja wprowadza nowe regulacje dotyczące wymiany miedzy Państwami Członkowskimi informacji o zakazach sprawowania funkcji kierowniczych, które będą obejmowały dane zgromadzone w tym zakresie w Krajowym Rejestrze Karnym, rejestrze dłużników niewypłacalnych, Krajowym Rejestrze Zadłużonych oraz wykazie udostępnionym przez Komisję Nadzoru Finansowego.

Projekt został skierowany do konsultacji publicznych oraz opiniowania. Planowaną datą wejścia w życie większości przepisów ustawy nowelizującej jest 31 stycznia 2023 roku.

Będziemy śledzić dalsze prace legislacyjne i na bieżąco informować o ich postępach w kolejnych artykułach.