Skip to main content

      Næsta kynslóð stefnumótunar

       

      Stefna er ekki lengur plan sem er tekið fram einu sinni á ári. Hún er taktur ákvarðana sem ræður því hvort skipulagsheildir nái árangri í síbreytilegu umhverfi. 

      Í mörgum íslenskum fyrirtækjum og stofnunum er enn talað um stefnu eins og hún sé skjal sem er mótað, kynnt og síðan lagt til hliðar. Sú nálgun er úrelt. Árið 2026 búa stjórnendur við hraðari tæknibreytingar, meiri óvissu og harðari kröfur um árangur, gagnsæi og viðbragðsflýti en áður.  

      Spurningin fyrir stjórnendur í dag er því ekki lengur einungis: hver er stefnan, heldur hvaða taktur heldur henni lifandi?

      Kjarni málsins er einfaldur. Samkeppnishæfni, þjónustugæði og traust ráðast í auknum mæli af því að geta tekið betri ákvarðanir hraðar og af meiri festu. 

      Skúli Valberg Ólafsson
      Skúli Valberg Ólafsson

      Senior Manager

      KPMG in Iceland

      Tæknin skiptir minna máli en virðið sem hún skapar

      Ein skýrasta birtingarmynd þessa er gervigreindin. Umræðan festist  oft í verkfærunum, hvort velja eigi Copilot, ChatGPT, Claude eða eitthvað annað. Sú umræða hittir ekki kjarnann.

      Raunverulega spurningin er hvar tæknin breytir því hvernig virði verður til.

      Í sumum tilvikum þýðir það að endurhanna ferla, hlutverk, ábyrgðarsvið og ákvarðanir þannig að tæknin bæti árangur. Í öðrum felst virðið í að bæta þjónustu, einfalda stjórnsýslu og stytta leiðina frá upplýsingum til ákvörðunar.

      Gervigreind skapar ekki verðmæti ein og sér. Virðið verður til þegar skipulagið í kringum hana breytist í takt við ætlaðan árangur.

      Seigla felst í viðbúnaði, ekki þyngri stjórnsýslu

      Sama gildir um seiglu. Of víða er hún enn túlkuð sem meira skipulag, fleiri fundir og þyngri stjórnsýsla. Það er misskilningur.

      Seigla er ekki þunglamaleiki heldur viðbúnaður. Hún felst í því að skynja fyrr, sjá fleiri valkosti og bregðast hraðar við þegar forsendur breytast.

      Sumir þurfa að vita hvar þeir eru berskjaldaðir gagnvart breytingum í eftirspurn, aðföngum, orkuverði eða mannauði. Aðrir þurfa að skilgreina hvaða þjónusta má aldrei bresta, jafnvel þegar álag eykst eða fjármagn þrengist.

      Seigla er því ekki mótvægi við hraða; hún er skilyrði fyrir því að hraði fari ekki úr böndunum.

      Forgangsröðun er lykilfærni í forystu

      Forgangsröðun er orðin eitt mikilvægasta stjórntæki samtímans. Óvissa kallar ekki á biðstöðu heldur val. Hvað á að gera núna, hvað á að prófa í litlum skrefum og hvað á einfaldlega ekki að gera?

      Góð stefna er ekki óskalisti. Hún er ákvörðun um hvaða verkefni eru skynsamleg strax, hvaða tilraunir skapa lærdóm og hvaða stærri veðmál eru þess virði að taka.

      Þau sem ná þessu verða ekki aðeins hraðari í framkvæmd heldur líka agaðri í ráðstöfun fjármagns, tíma og athygli. Þá verður línan skýr: ekki gera allt í einu, heldur réttar aðgerðir í réttri röð.

      Án lifandi innsýnar veikist dómgreind stjórnenda

      Engin stefna verður betri en upplýsingarnar sem hún byggir á. Án gagna verður stefna að skoðun; án túlkunar verða gögn að hávaða.

      Þetta er ekki fyrst og fremst tæknilegt verkefni heldur spurning um forgang og stjórnun. Stjórnendur þurfa að vita hvaða upplýsingar skipta máli, hvaða mælikvarðar gefa raunverulega forsjá og hvaða sviðsmyndir hjálpa þeim að bregðast við áður en vandinn birtist í uppgjöri eða þjónustukvörtunum.

      Framtíðarsýn sem er ekki tengd lifandi innsýn er ekki stefna heldur slagorð. 

      Dómgreind verður verðmætari eftir því sem tæknin vex

      Eftir því sem tæknin verður aðgengilegri og ódýrari færist samkeppnisforskotið síður í sjálf verkfærin og meira í mannlega hæfni: dómgreind, sköpun, traust og forystu.

      Þar liggur stærsta verkefnið fyrir íslenskar skipulagsheildir, hvort sem þær starfa á markaði eða í opinberri þjónustu. Ekki að semja betri stefnuskjöl, heldur að byggja upp betri takt í samtali við forystu, í teymisvinnu, árangursmati og næstu ákvörðun. 

      Frá stefnumótun yfir í ákvörðunartakt

      Ef þetta er rétt, þá er verkefni stjórnenda ekki aðeins að móta stefnu, heldur að hanna þann takt sem heldur stefnunni lifandi.

      Það þýðir að skilgreina hvaða ákvarðanir þarf að taka reglulega, hvaða upplýsingar þurfa að liggja fyrir, hverjir taka þátt, hvernig valkostir eru metnir og hvernig lærdómur skilar sér inn í næstu ákvörðun.

      Þarna er fædd næsta kynslóð stefnumótunar: ekki í stærri skýrslum, heldur í skýrara flæði ákvarðana, betri sviðsmyndum, agaðri forgangsröðun og sterkari tengingu milli sýnar, fjármagns, fólks og framkvæmda.  Þá verður stefna ekki eitthvað sem er samþykkt einu sinni á ári. Hún verður stjórntaktur skipulagsheildarinnar.